«من کمالگرا هستم پس...» احتمالا این دیالوگ را بارها و بارها در شبکههای اجتماعی شنیدهاید. در اینستاگرام بیشتر افراد خود را کمالگرا میدانند. بعضی معتقدند که این کمالگرایی باعث افزایش دقت و پیشرفت آنها شده است. بعضی دیگر نیز معتقدند که کمالگرایی باعث درجازدن آنها و عقب ماندنشان شده است.
بنابراین این سوال مطرح میشود که کمالگرایی خوب است یا بد؟ برای پاسخ به این سوال، جنبههای مثبت و منفی کمالگرایی را با هم بررسی میکنیم.
جنبههای مثبت کمالگرایی
بسیاری از ویژگیهایی که در افراد کمالگرا میبینیم، اگر بهدرستی مدیریت شوند، به نقاط قوت مهمی تبدیل میشوند. البته فراموش نکنید هر فردی که استانداردهای بالایی دارد، لزوما کمالگرا نیست. همچنین داشتن صفات مثبتی چون پشتکار و دقت بالا هم لزوما به معنای کمالگرایی نیست.
در ادامه، برخی از ویژگیهای مثبتی را بررسی میکنیم که معمولا در افراد کمالگرا دیده میشوند.
کمالگرایی شما را به سمت کیفیت بالاتر سوق میدهد!
افراد کمالگرا معمولاً به کیفیت کاری که ارائه میدهند، اهمیت زیادی میدهند. آنها بهراحتی از کنار اشتباهات نمیگذرند و تمایل دارند که نتیجهی نهایی تا حد امکان خوب باشد. همین توجه به کیفیت باعث میشود که نتیجه دقیقتر، منظمتر و حرفهایتر باشد.
در بسیاری از مشاغل، این ویژگی یک مزیت بسیار مهم است. پزشکی، مهندسی، نویسندگی، طراحی، برنامهنویسی و بسیاری از مشاغل دیگر به افرادی نیاز دارند که جزئیات را جدی بگیرند و برای بهتر شدن نتیجه تلاش کنند.
البته باید میان «کیفیت بالا» و «کامل بودن» تفاوت قائل شد. کیفیت بالا یعنی تلاش کنید تا بهترین نتیجهی ممکن را در شرایط موجود به دست آورید. کمالگرایی افراطی یعنی تصور کنید تا زمانی که همهچیز بینقص نباشد، کار ارزش ارائه کردن ندارد.
کمالگرایی مسئولیتپذیری را افزایش میدهد!
افراد کمالگرا معمولاً کاری را که قبول میکنند، جدی میگیرند. آنها نمیخواهند که دیگران را ناامید کنند. به همین دلیل زمان و انرژی بیشتری برای انجام درست یک وظیفه صرف میکنند.
این ویژگی باعث میشود که در محیط کار فردی قابل اعتماد باشید. وقتی دیگران بدانند که شما به کیفیت کارتان اهمیت میدهید، احتمال بیشتری دارد که مسئولیتهای مهمتری را به شما بسپارند.
اما مسئولیتپذیری نباید به احساس گناه دائمی تبدیل شود. شما مسئول تلاش خود هستید، نه کنترل تمام نتایج. گاهی با وجود بهترین تلاش شما، نتیجه آنطور که انتظار داشتید، پیش نمیرود. مسئولیتپذیری یعنی کارتان را جدی بگیرید، نه اینکه خودتان را بابت هر اشتباه سرزنش کنید.
کمالگرایی شما را به یادگیری و رشد وادار میکند!
یکی از بهترین جنبههای کمالگرایی، نارضایتی سازنده از وضعیت فعلی است. فردی که همیشه از خود میپرسد «چطور میتوانم بهتر شوم؟»، معمولاً بیشتر مطالعه میکند، تمرین میکند و مهارتهای جدید یاد میگیرد.
اگر یک نویسنده هستید، میخواهید بهتر بنویسید. اگر مدیر هستید، به دنبال روشهای بهتر مدیریت میگردید. اگر ورزشکار هستید، دائماً تکنیک خود را اصلاح میکنید. همین هم باعث میشود که از دیگران جلو بزنید.
کمالگرایی معمولا پشتکار شما را افزایش میدهد!
رسیدن به اهداف بزرگ معمولاً آسان نیست. بسیاری از اهداف ارزشمند به ماهها یا حتی سالها تلاش نیاز دارند. افرادی که استانداردهای بالایی دارند، در مواجهه با مشکلات، راحت تسلیم نمیشوند. آنها شکست را پایان کار نمیدانند و دوباره تلاش میکنند تا نتیجهی بهتری به دست آورند. همین پشتکار در بلندمدت تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
اما اینجا نیز باید مراقب باشید. پشتکار زمانی ارزشمند است که شما را به هدف نزدیک کند. گاهی فقط به این دلیل ادامه میدهید که نمیتوانید بپذیرید تصمیم اشتباهی گرفتهاید. در این حالت، دیگر با پشتکار روبهرو نیستید؛ بلکه در یک مسیر اشتباه گرفتار شدهاید.
کمالگرایی توجه شما به جزئیات را افزایش میدهد!
کمالگراها معمولاً چیزهایی را میبینند که دیگران از کنارشان به آسانی عبور میکنند. آنها اشتباهات کوچک، ناهماهنگیها و نقاط قابل بهبود را سریعتر تشخیص میدهند.
این دقت در بسیاری از موقعیتها ارزشمند است. یک اشتباه کوچک در یک قرارداد، یک عدد اشتباه در یک گزارش یا جزئیات نادیدهگرفتهشده در طراحی، گاهی پیامدهای بزرگی به همراه خواهد داشت. بنابراین توجه به جزئیات یک مزیت رقابتی است؛ به شرط آنکه اجازه ندهید جزئیات، شما را از تصویر بزرگ دور کنند.
کمالگرایی استانداردهای شما را بالا میبرد!
اگر همیشه به «حداقل قابل قبول» راضی باشید، پیشرفت زیادی نخواهید داشت. داشتن استانداردهای بالا شما را وادار میکند که از خودتان بیشتر انتظار داشته باشید. به همین دلیل به نتایجی میرسید که در ابتدا تصور نمیکردید ممکن باشند.
بسیاری از دستاوردهای بزرگ از جایی شروع میشوند که فرد با خودش میگوید: «میتوانم بهتر از این عمل کنم.»
اما استاندارد بالا باید با انعطافپذیری همراه باشد. شرایط همیشه یکسان نیستند و شما همیشه زمان، انرژی، منابع و اطلاعات کافی در اختیار ندارید. بنابراین استاندارد مناسب این نیست که همیشه بهترین نتیجهی ممکن را بخواهید. بلکه این است که با توجه به شرایط، بهترین تلاش معقول خود را انجام دهید.
جنبههای منفی کمالگرایی
مشکل کمالگرایی افراطی این است که کمتر خوشحال میشوید، وقت خود را بیشتر تلف میکنید و اولویتهای خود را مشخص نمیکنید. گاهی ماجرا تا حدی پیش میرود که برخی هم افسرده میشوند. مهمترین جنبههای منفی کمالگرایی عبارت است از:
کمالگرایی شما را ناراضی میکند!
اگر به دنبال کمال باشید، هرگز از داشتههایتان راضی نخواهید بود. بنابراین مدام دنبال نسخهی بهتری از خودتان میگردید یا دائما کارتان را اصلاح میکنید تا بهتر شود، بدون هیچ پایانی. در این حالت، همیشه گزینهی بهتر و انتخابی دقیقتر هم وجود دارد که باید به آن برسید.
کمالگرایی بهظاهر شما را به سمت بهتر شدن میبرد. اما گاهی کاری میکند که دیگر نتوانید خوبی چیزی را که همین حالا دارید، ببینید. در این حالت، زندگی تبدیل میشود به فاصلهای میان «آنچه هست» و «آنچه باید باشد» و این فاصله هرگز تمام نمیشود.
گاهی کامل بودن مانع از انجام کارها میشود!
به عبارت ساده، کمالگرایی افراطی در دنیای پرسرعت و همیشه در حال تغییر امروزی که در آن زندگی میکنیم، جواب نمیدهد. افراد کمالگرا ساعتها طول میکشد تا یک ایمیل ارسال کنند. آنها ساعتهای طولانیتری کار میکنند تا همان کاری را انجام دهند که یک فرد غیرکمالگرا انجام میدهد. اما اگر در محل کار به آرامی حرکت کنید، کارمند دیگری جایگزین شما میشود که هوشمندانهتر و سریعتر کار میکند.
کمالگرایی بیشازحد باعث میشود که از رقبای خود عقب بمانید. در حالی که شما هنوز در حال اصلاح جزئیات و پیدا کردن آخرین ایراد هستید، دیگران کارشان را انجام دادهاند، بازخورد گرفتهاند و وارد مرحلهی بعد شدهاند. آنها ممکن است کامل نباشند اما در حال حرکتند.
در بسیاری از موقعیتها، انجام دادن یک کار خوب، بهتر از کامل انجام ندادن آن است. یک محصول ناقص اما منتشرشده، از محصولی که ماهها در مرحلهی اصلاح باقی مانده، ارزشمندتر است. یک ایدهی ساده که اجرا شده، فرصت رشد و اصلاح پیدا میکند. اما ایدهای که همیشه منتظر «زمان مناسب» و «نسخهی کامل» است، شاید هیچوقت به مرحلهی اجرا نرسد.
این همان جایی است که باید تفاوت میان استاندارد بالا و کمالگرایی را فهمید. استاندارد بالا میگوید: «میخواهم بهترین کاری را که در توانم هست، انجام دهم.» اما کمالگرایی میگوید: «تا زمانی که مطمئن نباشم بینقص است، اجازه ندارم آن را تمام کنم.»
اولی شما را به جلو میبرد؛ دومی شما را متوقف میکند.
کمالگرایی باعث میشود که کمتر خطر کنید!
اگر میخواهید کارآفرین باشید، گاهی کمالگرایی به مانع بزرگی برایتان تبدیل میشود. کارآفرینی ذاتاً با ابهام، عدم قطعیت و احتمال شکست همراه است. شما معمولاً نمیتوانید پیش از شروع، از نتیجه مطمئن باشید.
اما کمالگراها اغلب به دنبال اطمینان صددرصدی هستند. آنها میخواهند پیش از اقدام، همهچیز را بررسی کنند، همهی جوانب را بسنجند و مطمئن شوند که احتمال شکست تقریباً صفر است. مشکل اینجاست که چنین اطمینانی در دنیای واقعی تقریباً هیچوقت وجود ندارد.
اگر منتظر بمانید تا همهچیز کامل، قطعی و بدون خطر شود، احتمالاً هیچوقت شروع نخواهید کرد.
در ضمن کمالگرایی باعث میشود که شکست را بیش از حد بزرگ ببینید. وقتی معیار شما «موفقیت کامل» باشد، کوچکترین احتمال شکست، شما را از اقدام منصرف کند. اما اگر هدف را «یادگیری و پیشرفت» تعریف کنید، شکست دیگر پایان راه نیست؛ بلکه بخشی از فرایند است.
کمالگرایی اولویتهای شما را از آنچه واقعاً مهم است، منحرف میکند!
مهمترین بخش زندگی، رابطهای است که با خودتان و با افراد نزدیکتان دارید. بسیاری از دستاوردهای دیگر از ماشین و خانه گرفته تا عنوان شغلی و مدارک تحصیلی، در مقایسه با این روابط اهمیت کمتری دارند.
اما وقتی کمالگرا میشوید، گاهی آنقدر روی یک بخش از زندگی تمرکز کنید که از بخشهای مهمتر غافل شوید. ممکن است برای رسیدن به یک موقعیت شغلی بهتر، ساعتهای بیشتری کار کنید و در نتیجه زمان کمتری برای خانواده و دوستانتان داشته باشید. شاید آنقدر درگیر بهتر کردن کارتان شوید که استراحت، تفریح و حتی سلامت خودتان را به تعویق بیندازید.
کمالگرایی اغلب به شما میگوید: «فقط کمی بیشتر تلاش کن؛ بعداً وقت داری.» اما آن «بعداً» ممکن است که هیچوقت نرسد.
مسئله این نیست که موفقیت، پیشرفت یا داشتن استانداردهای بالا بد است. مسئله این است که وقتی رسیدن به یک هدف، بهای از دست دادن چیزهای مهمتر را داشته باشد، باید در اولویتهایتان تجدیدنظر کنید.
هیچ شغلی آنقدر مهم نیست که تمام زندگی شما را ببلعد. هیچ خانهای آنقدر ارزشمند نیست که برای داشتنش آرامشتان را از دست بدهید. و هیچ موفقیتی جای خالی یک رابطهی خوب با خودتان و آدمهای مهم زندگیتان را پر نمیکند.
کمالگرایی شما را برده موفقیت میکند!
کمالگرایی افراطی باعث میشود که بهجای اینکه موفقیتهایتان را ببینید، دائماً روی اهدافی تمرکز کنید که هنوز به آن نرسیدهاید. هر موفقیتی خیلی زود برایتان به یک نقطهی شروع جدید تبدیل میشود و فرصت لذت بردن از دستاوردها را از شما میگیرد.
این یکی از خطرناکترین جنبههای کمالگرایی است: هیچ موفقیتی کافی نیست.
بهجای اینکه بگویید «این کار را خوب انجام دادم»، ذهنتان بلافاصله میپرسد: «حالا موفقیت بعدی چیست؟» موفقیت قرار نیست که مسابقهای بیپایان باشد. گاهی لازم است مکث کنید، به مسیر پشت سرتان نگاه کنید و به خودتان اجازه دهید از چیزی که به دست آوردهاید لذت ببرید.
کمالگرایی سالم؛ نقطه تعادل میان بهتر شدن و کافی بودن!
در مجموع، کمالگرایی نه کاملاً نقطه ضعف است و نه بهطور مطلق نقطه قوت. ارزش آن به این بستگی دارد که چگونه مدیریت شود. استانداردهای بالا، توجه به جزئیات، مسئولیتپذیری، پشتکار و میل به یادگیری به رشد فردی و حرفهای کمک میکنند. اما زمانی که تلاش برای بهترین بودن به ترس از اشتباه، نارضایتی دائمی، به تعویق انداختن کارها و نادیده گرفتن زندگی شخصی تبدیل شود، کمالگرایی دیگر یک مزیت نیست و به مانعی جدی تبدیل میشود.
شاید بهتر باشد بهجای تلاش برای «کامل بودن»، به دنبال «بهترین عملکرد ممکن در شرایط موجود» باشیم. یعنی بدانیم چه زمانی باید بیشتر تلاش کنیم و چه زمانی باید کار را تمام کنیم. چه زمانی جزئیات اهمیت دارند و چه زمانی باید تصویر بزرگتر را ببینیم. و مهمتر از همه، بتوانیم میان پیشرفت و فرسودگی تفاوت قائل شویم.
کمالگرایی سالم شما را به سمت رشد و کیفیت بیشتر هدایت میکند اما کمالگرایی افراطی شما را در چرخهای بیپایان از اصلاح، مقایسه و نارضایتی گرفتار میکند. هدف این نیست که استانداردهایتان را پایین بیاورید؛ بلکه باید یاد بگیرید که استانداردهای بالا را با انعطافپذیری، پذیرش اشتباه و رضایت از مسیر همراه کنید.
در نهایت، زندگی موفق زندگیای نیست که در آن همهچیز بینقص باشد! زندگیای است که در آن پیشرفت کنید، اشتباه کنید، یاد بگیرید و در کنار رسیدن به اهداف، از آنچه همین حالا دارید، لذت ببرید.
پیام شما به ما