شمارش سلول‌های خون (CBC)؛ سرنخی از مشکلات پنهان
آزمایش CBC تعداد گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.
کاهش گلبول‌های قرمز می‌تواند نشانه کم‌خونی باشد و افزایش آن‌ها گاهی با کم‌آبی بدن ارتباط دارد.
تغییر تعداد گلبول‌های سفید ممکن است در عفونت‌ها، اختلالات ایمنی و برخی بیماری‌های خونی دیده شود.
ناهنجاری پلاکت‌ها می‌تواند نشان‌دهنده اختلال در انعقاد خون یا افزایش خطر خونریزی باشد.
هموگلوبین A1c؛ تصویری از قند خون سه ماه گذشته
برخلاف آزمایش قند خون معمولی که وضعیت یک لحظه را نشان می‌دهد، HbA1c میانگین قند خون را در حدود دو تا سه ماه گذشته ارزیابی می‌کند.
مقدار کمتر از ۵٫۷ درصد طبیعی،
۵٫۷ تا ۶٫۴ درصد نشان‌دهنده پیش‌دیابت
و ۶٫۵ درصد یا بالاتر در محدوده تشخیصی دیابت است.
این آزمایش به شناسایی زودتر اختلالات قند خون کمک می‌کند.
پانل چربی خون؛ ارزیابی خطر بیماری‌های قلبی
این آزمایش شامل کلسترول تام، LDL، HDL و تری‌گلیسرید است.
LDL بالا می‌تواند باعث تشکیل پلاک در دیواره سرخرگ‌ها شود و خطر بیماری قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.
در مقابل، HDL در انتقال کلسترول اضافی نقش دارد و پایین بودن آن می‌تواند با افزایش خطر قلبی‌عروقی همراه باشد.
تری‌گلیسرید ۱۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا بالاتر نیز می‌تواند نشانه اختلالات متابولیک باشد.
هورمون محرک تیروئید (TSH)؛ بررسی تنظیم سوخت‌وساز بدن
TSH فعالیت غده تیروئید را تنظیم می‌کند؛ غده‌ای که بر سوخت‌وساز، ضربان قلب و دمای بدن تأثیر دارد. محدوده معمول این هورمون حدود ۰٫۴ تا ۴٫۵ است.
TSH بالا می‌تواند نشانه کم‌کاری تیروئید و همراه با خستگی و افزایش وزن باشد؛
درحالی‌که TSH پایین ممکن است به پرکاری تیروئید و علائمی مانند کاهش وزن، اضطراب و تپش قلب اشاره کند.
کراتینین؛ شاخصی برای بررسی عملکرد کلیه‌ها
کلیه‌ها مواد زائدی مانند کراتینین را از خون دفع می‌کنند. به همین دلیل، اندازه‌گیری کراتینین یکی از راه‌های ارزیابی عملکرد کلیه است. افزایش آن می‌تواند نشانه کاهش عملکرد کلیه باشد؛ حتی پیش از بروز علائم. این شاخص معمولاً در کنار BUN و eGFR بررسی می‌شود و پایش آن برای افراد مبتلا به دیابت و فشار خون بالا اهمیت ویژه‌ای دارد.
ویتامین D؛ فراتر از سلامت استخوان‌ها
ویتامین D علاوه بر حفظ سلامت استخوان‌ها، در عملکرد عضلات و تنظیم سیستم ایمنی نیز نقش دارد. کمبود آن می‌تواند با ضعف عضلانی و مشکلات استخوانی همراه باشد و در برخی شرایط، مانند آرتریت روماتوئید، نیز اهمیت پیدا کند. از آنجا که کمبود این ویتامین همیشه علائم مشخصی ندارد، بررسی سطح آن در افراد در معرض خطر می‌تواند مفید باشد.
Hs-CRP؛ شاخصی برای شناسایی التهاب
پروتئین واکنشی C با حساسیت بالا (Hs-CRP) میزان التهاب را در بدن بررسی می‌کند. افزایش آن می‌تواند با عفونت‌ها، بیماری‌های خودایمنی و سایر شرایط التهابی مرتبط باشد. همچنین، در کنار سایر عوامل خطر، برای ارزیابی خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی کاربرد دارد. البته این شاخص به‌تنهایی علت التهاب را مشخص نمی‌کند.
جمع‌بندی
شناخت شاخص‌های مهم آزمایش خون به شما کمک می‌کند وضعیت سلامتتان را بهتر بشناسید. نتایج آزمایش‌های قبلی و جدید را نگه دارید، تغییرات آن‌ها را در طول زمان دنبال کنید و درباره موارد غیرطبیعی با پزشک گفت‌وگو کنید. به یاد داشته باشید که هیچ عددی به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست و باید در کنار شرایط فردی تفسیر شود.
پیام شما به ما