برخلاف تصور رایج، آبریزش چشم همیشه به معنای تولید رطوبت کافی در سطح چشم نیست. در بسیاری از موارد، خشکی و تحریک سطح چشم باعث می‌شود غدد اشکی برای جبران این وضعیت، اشک بیشتری تولید کنند. این واکنش که به آن «اشک‌ریزش بازتابی» گفته می‌شود، یکی از مهم‌ترین دلایل آبریزش چشم در روزهای سرد و بادخیز است. البته این تنها علت احتمالی نیست. آلرژی‌های چشمی، التهاب پلک، تحریک ناشی از آلودگی هوا، عفونت‌ها و بسته شدن مجاری تخلیه اشک نیز می‌توانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند. در این گزارش، به بررسی علت‌های مختلف آبریزش چشم در فصل سرما، تفاوت آن با خشکی چشم و حساسیت، روش‌های تشخیص، راهکارهای خانگی، درمان‌های پزشکی و علائمی می‌پردازیم که نباید نادیده گرفته شوند.
آبریزش چشم چیست و چرا اتفاق می‌افتد؟
اشک یکی از ضروری‌ترین عوامل حفظ سلامت چشم است. برخلاف تصور بسیاری از افراد، اشک فقط هنگام گریه کردن تولید نمی‌شود؛ بلکه سطح چشم در تمام طول روز به مقدار مشخصی از اشک نیاز دارد تا مرطوب بماند، مواد محرک و ذرات خارجی از روی آن پاک شوند و دید شفاف حفظ شود. غدد اشکی به‌طور مداوم اشک تولید می‌کنند. این اشک پس از پخش شدن روی سطح چشم، از طریق سوراخ‌های بسیار کوچکی در گوشه داخلی پلک‌ها وارد مجاری اشکی می‌شود و در نهایت به داخل بینی تخلیه می‌شود. به همین دلیل است که هنگام گریه کردن، بینی نیز ممکن است آبریزش پیدا کند. آبریزش بیش از حد چشم که در پزشکی با اصطلاح «اپیفورا» (Epiphora) شناخته می‌شود، معمولاً به دو دلیل اصلی اتفاق می‌افتد:
۱. تولید بیش از اندازه اشک: زمانی که سطح چشم تحریک، ملتهب یا خشک می‌شود، غدد اشکی ممکن است برای محافظت از چشم، اشک بیشتری تولید کنند.
۲. اختلال در تخلیه اشک: گاهی غدد اشکی به اندازه طبیعی فعالیت می‌کنند، اما اشک به دلیل تنگی یا انسداد مجاری تخلیه نمی‌شود و روی گونه‌ها جاری می‌شود.
بنابراین، آبریزش چشم لزوماً به معنای افزایش غیرطبیعی تولید اشک نیست؛ گاهی مشکل از مسیر خروج و تخلیه آن است.
چرا در روزهای سرد سال چشم‌ها بیشتر آبریزش پیدا می‌کنند؟
هوای سرد به‌تنهایی تنها عامل این مشکل نیست. ترکیبی از سرما، باد، کاهش رطوبت هوا و استفاده از وسایل گرمایشی می‌تواند شرایطی ایجاد کند که سطح چشم سریع‌تر رطوبت خود را از دست بدهد. مهم‌ترین دلایل آبریزش چشم در فصل سرما عبارت‌اند از:
۱. خشکی چشم؛ مهم‌ترین علت آبریزش در هوای سرد
یکی از علت‌های کمتر شناخته‌شده آبریزش چشم، سندرم خشکی چشم (Dry Eye Syndrome) است. در این وضعیت، چشم به اندازه کافی اشک تولید نمی‌کند یا اشک تولیدشده کیفیت و پایداری مناسبی ندارد. در نتیجه، سطح چشم به‌خوبی مرطوب نمی‌ماند و ممکن است دچار خشکی، التهاب و تحریک شود. برای درک بهتر این موضوع، باید بدانیم که سطح چشم با یک لایه نازک اشکی پوشانده شده است. این لایه از اجزای مختلفی تشکیل شده که در کنار یکدیگر به حفظ رطوبت، محافظت از سطح چشم و جلوگیری از تبخیر سریع اشک کمک می‌کنند. یکی از اجزای مهم این سیستم، لایه چربی است که عمدتاً توسط غدد میبومین موجود در پلک‌ها تولید می‌شود. این چربی به کاهش تبخیر اشک کمک می‌کند.
در هوای سرد و بادخیز، رطوبت سطح چشم سریع‌تر از بین می‌رود. اگر لایه اشکی از قبل کیفیت مناسبی نداشته باشد، این روند می‌تواند شدیدتر شود. در چنین شرایطی، اعصاب حسی قرنیه تحریک می‌شوند و پیام‌هایی به سیستم عصبی می‌فرستند تا تولید اشک افزایش پیدا کند. این اشک اضافی که به آن اشک بازتابی (Reflex Tearing) گفته می‌شود، معمولاً بیشتر جنبه آبکی دارد و الزاماً نمی‌تواند کمبود کیفیت لایه اشکی را جبران کند. در نتیجه، با وجود جاری شدن اشک از چشم، احساس خشکی و تحریک همچنان باقی می‌ماند. به همین دلیل ممکن است فرد هم‌زمان دو علامت ظاهراً متناقض داشته باشد: چشم‌های خشک و چشم‌های بیش از حد آبریزان.
چه عواملی خشکی چشم را در زمستان تشدید می‌کنند؟
- وزش باد سرد و قرار گرفتن مستقیم چشم در معرض جریان هوا
- کاهش رطوبت محیط در روزهای سرد
- استفاده طولانی‌مدت از بخاری، شوفاژ و سیستم‌های گرمایشی
- قرار گرفتن در معرض باد مستقیم پنکه یا کولر
- کار طولانی با تلفن همراه، رایانه و سایر نمایشگرها
- کاهش تعداد دفعات پلک زدن هنگام تمرکز روی صفحه نمایش
- استفاده از لنزهای تماسی
- برخی داروها و بیماری‌های زمینه‌ای
افرادی که از قبل به خشکی چشم مبتلا هستند، معمولاً در فصل سرما بیشتر با این مشکل مواجه می‌شوند.
۲. وزش باد و تحریک مستقیم سطح چشم
باد یکی از عوامل مهم آبریزش چشم در فضای باز است؛ حتی اگر فرد هیچ بیماری چشمی نداشته باشد. هنگامی که باد با سطح چشم برخورد می‌کند، می‌تواند لایه اشکی را ناپایدار کند و باعث تبخیر سریع‌تر رطوبت شود. علاوه بر این، ذرات گردوغبار، آلودگی و سایر مواد معلق در هوا ممکن است همراه باد وارد چشم شوند و آن را تحریک کنند. در پاسخ به این تحریک، غدد اشکی برای شست‌وشو و محافظت از سطح چشم، اشک بیشتری تولید می‌کنند. به همین دلیل ممکن است چشم‌های فرد در هوای آرام هیچ مشکلی نداشته باشند، اما هنگام پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا قرار گرفتن در معرض باد سرد به‌شدت آبریزش پیدا کنند. این نوع آبریزش معمولاً با دور شدن از جریان باد و قرار گرفتن در محیطی محافظت‌شده کاهش پیدا می‌کند.
۳. کاهش رطوبت هوا و استفاده از وسایل گرمایشی
یکی دیگر از عوامل مهم در فصل زمستان، خشک شدن هوای محیط‌های بسته است. وقتی دمای هوا کاهش پیدا می‌کند، افراد بیشتر از وسایلی مانند بخاری، شوفاژ و سیستم‌های گرمایشی استفاده می‌کنند. این وسایل، به‌ویژه در فضاهایی که تهویه و رطوبت مناسبی ندارند، می‌توانند شرایطی ایجاد کنند که رطوبت سطح چشم سریع‌تر تبخیر شود. در چنین شرایطی، حتی حضور طولانی‌مدت در خانه یا محل کار نیز ممکن است باعث خشکی و تحریک چشم شود. نکته مهم این است که خشکی چشم فقط مشکل افرادی نیست که در فضای باز و هوای سرد فعالیت می‌کنند؛ گاهی محیط گرم و خشک داخل ساختمان نیز عامل اصلی تشدید آن است.
۴. آلرژی‌های چشمی
اگرچه بسیاری از افراد آلرژی چشم را با فصل بهار و گرده گیاهان مرتبط می‌دانند، حساسیت‌های چشمی می‌توانند در فصل پاییز و زمستان نیز بروز کنند. آلرژن‌هایی مانند گردوغبار خانگی، مایت‌های موجود در گردوغبار، کپک‌ها و شوره حیوانات خانگی ممکن است در محیط‌های بسته باعث واکنش حساسیتی شوند. در افراد مبتلا به آلرژی، سیستم ایمنی نسبت به یک ماده معمولاً بی‌ضرر واکنش نشان می‌دهد. این واکنش می‌تواند باعث آزاد شدن موادی مانند هیستامین شود که در ایجاد خارش، قرمزی، تورم و آبریزش چشم نقش دارند. برخلاف خشکی چشم، در حساسیت چشمی معمولاً خارش شدید یکی از برجسته‌ترین علائم است.
نشانه‌های احتمالی آلرژی چشمی عبارت‌اند از:
- خارش قابل توجه چشم‌ها
- آبریزش و اشک‌ریزش مکرر
- قرمزی ملتحمه چشم
- تورم یا پف‌کردگی پلک‌ها
- احساس سوزش و تحریک
- همراهی علائم چشمی با عطسه، خارش بینی یا آبریزش بینی
در آلرژی چشمی، هر دو چشم معمولاً درگیر می‌شوند؛ البته شدت علائم ممکن است در دو چشم یکسان نباشد.
۵. التهاب لبه پلک و اختلال عملکرد غدد میبومین
التهاب لبه پلک که با نام بلفاریت (Blepharitis) شناخته می‌شود، یکی دیگر از دلایل احتمالی آبریزش چشم است. در این وضعیت، لبه پلک‌ها دچار التهاب می‌شوند و ممکن است فرد احساس خارش، سوزش، قرمزی یا وجود پوسته در اطراف مژه‌ها داشته باشد. گاهی این مشکل با اختلال عملکرد غدد میبومین همراه است. این غدد در پلک‌ها قرار دارند و ماده چربی مورد نیاز برای پایداری لایه اشکی را تولید می‌کنند. اگر ترشح این غدد کاهش پیدا کند یا مجاری آن‌ها مسدود شوند، لایه چربی اشک کیفیت مناسبی نخواهد داشت. در نتیجه، اشک سریع‌تر تبخیر می‌شود و احتمال خشکی، تحریک و آبریزش بازتابی افزایش پیدا می‌کند. این وضعیت می‌تواند در تمام طول سال وجود داشته باشد، اما هوای سرد، باد و خشکی محیط علائم آن را تشدید می‌کنند.
۶. گرفتگی مجاری اشکی
گاهی دلیل آبریزش چشم نه تولید بیش از حد اشک، بلکه اختلال در تخلیه آن است. اشک پس از مرطوب کردن سطح چشم باید از طریق منافذ کوچکی در گوشه داخلی پلک‌ها وارد مجاری اشکی شود و به سمت بینی حرکت کند. اگر این مسیر به دلیل التهاب، عفونت، تغییرات مرتبط با افزایش سن، آسیب یا سایر مشکلات تنگ یا مسدود شود، اشک نمی‌تواند به‌درستی تخلیه شود و روی صورت جاری می‌شود. در این شرایط ممکن است فرد حتی در محیط گرم و بدون باد نیز دچار آبریزش چشم باشد.
نشانه‌هایی که می‌توانند احتمال گرفتگی مجاری اشکی را مطرح کنند عبارت‌اند از:
- آبریزش مداوم و طولانی‌مدت
- جاری شدن اشک بدون ارتباط مشخص با سرما و باد
- درگیری مداوم یک چشم
- تجمع اشک در گوشه داخلی چشم
- ترشحات چسبناک یا عفونت‌های مکرر
- تورم یا حساسیت در ناحیه کنار بینی و گوشه داخلی چشم
گرفتگی مجاری اشکی در بزرگسالان، به‌ویژه افراد مسن‌تر، از علت‌های مهم آبریزش مداوم چشم محسوب می‌شود.
۷. سرماخوردگی و عفونت‌های چشمی
در فصل زمستان، افزایش ابتلا به عفونت‌های تنفسی نیز می‌تواند با علائم چشمی همراه باشد. برخی عفونت‌های ویروسی ممکن است باعث التهاب ملتحمه شوند. در این وضعیت، چشم‌ها قرمز، تحریک‌پذیر و آبریزان می‌شوند. اگر آبریزش چشم همراه با علائمی مانند قرمزی، احساس سوزش، ترشحات غیرمعمول یا علائم سرماخوردگی باشد، احتمال التهاب یا عفونت نیز باید بررسی شود. البته هر نوع آبریزش و قرمزی چشم به معنای عفونت نیست و تشخیص علت به بررسی سایر علائم و معاینه نیاز دارد.
چگونه بفهمیم آبریزش چشم ناشی از خشکی است یا حساسیت؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها برای افرادی که در روزهای سرد دچار اشک‌ریزش می‌شوند، تشخیص تفاوت خشکی چشم و آلرژی است. هر دو مشکل می‌توانند باعث آبریزش شوند، اما نوع علائم همراه، شرایط شروع و عوامل تشدیدکننده آن‌ها متفاوت است.
یک نکته کاربردی: اگر هنگام خروج از خانه و قرار گرفتن در معرض باد سرد، چشم‌ها آبریزش پیدا می‌کنند و هم‌زمان احساس سوزش، خشکی یا وجود شن در چشم دارید، خشکی چشم یا تحریک سطح چشم یکی از احتمال‌های مهم است. اما اگر خارش شدید، تورم پلک و عطسه نیز وجود دارد، احتمال آلرژی بیشتر مطرح می‌شود. البته این نشانه‌ها تشخیص قطعی نیستند. برخی افراد ممکن است هم‌زمان به خشکی چشم و آلرژی مبتلا باشند و علائم هر دو بیماری را تجربه کنند.
چه افرادی بیشتر در معرض آبریزش چشم در فصل سرما هستند؟
اگرچه آبریزش چشم ممکن است برای هر فردی اتفاق بیفتد، بعضی افراد به دلیل شرایط جسمی، محیط زندگی یا عادت‌های روزمره بیشتر مستعد این مشکل هستند. مهم‌ترین گروه‌های در معرض خطر عبارت‌اند از:
۱. افراد مبتلا به خشکی چشم: افرادی که از قبل با اختلال در تولید یا کیفیت اشک مواجه هستند، معمولاً در هوای سرد و خشک علائم بیشتری تجربه می‌کنند.
۲. کاربران رایانه و تلفن همراه: تمرکز طولانی‌مدت روی نمایشگر باعث کاهش دفعات پلک زدن و افزایش احتمال ناپایداری لایه اشکی می‌شود.
۳. استفاده‌کنندگان از لنزهای تماسی: لنزها ممکن است در برخی افراد خشکی و تحریک سطح چشم را تشدید کنند.
۴. سالمندان: با افزایش سن، تغییراتی در تولید اشک، عملکرد پلک‌ها و مجاری تخلیه اشک ایجاد می‌شود که می‌تواند احتمال خشکی یا آبریزش چشم را افزایش دهد.
۵. افراد مبتلا به آلرژی: کسانی که به گردوغبار، کپک، حیوانات یا سایر مواد حساسیت‌زا واکنش نشان می‌دهند، ممکن است در محیط‌های بسته زمستانی نیز دچار علائم شوند.
۶. افرادی که در محیط‌های خشک کار می‌کنند: کارکنان فضاهای دارای سیستم گرمایشی قوی، محیط‌های صنعتی، کارگاه‌ها و مکان‌های پرگردوغبار ممکن است بیشتر با تحریک سطح چشم مواجه شوند.
۷. افراد مصرف‌کننده برخی داروها: بعضی داروها، از جمله برخی آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ضدافسردگی و داروهای دیگر، ممکن است خشکی چشم را تشدید کنند. در صورت بروز این مشکل، نباید داروی تجویزشده را خودسرانه قطع کرد؛ بلکه لازم است موضوع با پزشک مطرح شود.
چگونه از آبریزش چشم در روزهای سرد جلوگیری کنیم؟
برای کاهش آبریزش چشم در زمستان، باید هم از سطح چشم در برابر عوامل محیطی محافظت کرد و هم شرایطی را فراهم آورد که لایه اشکی پایداری بیشتری داشته باشد. در بسیاری از موارد، رعایت چند نکته ساده می‌تواند شدت علائم را کاهش دهد.
۱. استفاده از عینک مناسب در فضای باز
یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین روش‌ها، استفاده از عینک آفتابی یا عینک محافظ با طراحی دورپوش (Wraparound) است. این نوع عینک‌ها تا حدی از برخورد مستقیم باد سرد، گردوغبار و ذرات معلق با سطح چشم جلوگیری می‌کنند. بهتر است عینک انتخاب‌شده علاوه بر محافظت مناسب در برابر باد، دارای محافظت استاندارد در برابر اشعه فرابنفش نیز باشد.
۲. استفاده از اشک مصنوعی
قطره‌های روان‌کننده چشم یا اشک مصنوعی می‌توانند در افرادی که آبریزش آن‌ها ناشی از خشکی و ناپایداری لایه اشکی است، مفید باشند. این قطره‌ها به مرطوب ماندن سطح چشم کمک می‌کنند و ممکن است تحریک ناشی از خشکی را کاهش دهند. در صورت نیاز مکرر به قطره، انواع بدون مواد نگهدارنده معمولاً گزینه مناسب‌تری هستند؛ به‌ویژه برای افرادی که در طول روز دفعات زیادی از آن‌ها استفاده می‌کنند. البته انتخاب نوع قطره باید متناسب با علت مشکل باشد. همه قطره‌های چشمی برای تمام انواع آبریزش مناسب نیستند.
اگر هنگام خروج از خانه و قرار گرفتن در معرض باد سرد، چشم‌ها آبریزش پیدا می‌کنند و هم‌زمان احساس سوزش، خشکی یا وجود شن در چشم دارید، خشکی چشم یا تحریک سطح چشم یکی از احتمال‌های مهم است. اما اگر خارش شدید، تورم پلک و عطسه نیز وجود دارد، احتمال آلرژی بیشتر مطرح می‌شود
۳. استفاده صحیح از کمپرس گرم
کمپرس گرم می‌تواند برای افرادی که اختلال عملکرد غدد چربی پلک دارند مفید باشد. گرمای ملایم به نرم شدن ترشحات چربی غدد میبومین کمک می‌کند و ممکن است عملکرد لایه چربی اشک را بهبود ببخشد. برای این کار می‌توان یک پارچه تمیز را با آب گرم مرطوب کرد و پس از اطمینان از مناسب بودن دمای آن، چند دقیقه روی پلک‌های بسته قرار داد.
نکات مهم:
- کمپرس باید گرم و مطبوع باشد، نه داغ.
- از پارچه تمیز استفاده کنید.
- از وارد کردن فشار به چشم خودداری کنید.
- در صورت وجود درد، تورم یا التهاب غیرمعمول، ابتدا با پزشک مشورت کنید.
کمپرس گرم درمان همه انواع آبریزش چشم نیست و بیشتر زمانی کاربرد دارد که مشکل به اختلال غدد چربی پلک مربوط باشد.
۴. افزایش رطوبت محیط خانه و محل کار
اگر هوای داخل خانه به دلیل استفاده از وسایل گرمایشی بیش از حد خشک شده است، استفاده از دستگاه بخور سرد یا مرطوب‌کننده هوا می‌تواند به بهبود شرایط محیط کمک کند. البته دستگاه باید به‌طور منظم تمیز شود تا به محل تجمع آلودگی و کپک تبدیل نشود. همچنین بهتر است از قرار گرفتن طولانی‌مدت در مقابل جریان مستقیم هوای گرم بخاری یا شوفاژ خودداری کنید.
۵. استراحت دادن به چشم هنگام کار با نمایشگر
استفاده طولانی‌مدت از تلفن همراه، رایانه و تبلت می‌تواند با کاهش تعداد دفعات پلک زدن، خشکی سطح چشم را تشدید کند. برای کاهش این مشکل:
- هنگام کار با نمایشگر، آگاهانه و کامل پلک بزنید.
- هر ۲۰ دقیقه، حدود ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود ۶ متری نگاه کنید.
- نمایشگر را کمی پایین‌تر از سطح چشم قرار دهید.
- از کار طولانی‌مدت و بدون وقفه با تلفن همراه خودداری کنید.
این اقدامات می‌توانند به کاهش خستگی و خشکی چشم کمک کنند.
۶. خودداری از مالیدن چشم‌ها
مالیدن چشم‌ها، به‌ویژه در زمان بروز خارش یا تحریک، ممکن است التهاب را بیشتر کند. در افراد مبتلا به آلرژی، این کار می‌تواند علائم را تشدید کند. همچنین دست‌ها ممکن است آلاینده‌ها و عوامل عفونی را به سطح چشم منتقل کنند. بهتر است به جای مالیدن چشم، ابتدا دست‌ها را بشویید و در صورت نیاز از کمپرس خنک و تمیز برای کاهش ناراحتی ناشی از خارش استفاده کنید.
۷. کاهش تماس با مواد حساسیت‌زا
اگر علت آبریزش چشم آلرژی باشد، شناسایی و کاهش تماس با عوامل حساسیت‌زا اهمیت زیادی دارد. برای مثال:
- گردوغبار محیط خانه را به‌طور منظم کنترل کنید.
- ملحفه‌ها و روبالشی‌ها را مرتب بشویید.
- رطوبت محیط را در محدوده مناسب نگه دارید تا از رشد کپک جلوگیری شود.
- در صورت حساسیت به حیوانات، تماس با عوامل آلرژی‌زای آن‌ها را مدیریت کنید.
- پس از حضور در محیط‌های پرگردوغبار، صورت و دست‌ها را بشویید.
۸. مراقبت از لنزهای تماسی
اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید و در روزهای سرد دچار خشکی یا آبریزش چشم می‌شوید، رعایت بهداشت لنز اهمیت زیادی دارد. لنزها را مطابق دستورالعمل سازنده و توصیه متخصص استفاده کنید، از خوابیدن با لنزهای غیرمجاز برای استفاده شبانه خودداری کنید و در صورت بروز قرمزی یا درد، لنز را خارج کنید. اگر چشم قرمز و دردناک شده است، نباید صرفاً با قطره روان‌کننده مشکل را برطرف‌شده فرض کرد؛ معاینه سریع چشم‌پزشکی ضروری است.
درمان آبریزش چشم در زمستان چگونه انجام می‌شود؟
درمان آبریزش چشم به علت اصلی آن بستگی دارد. به همین دلیل، استفاده از یک روش ثابت برای تمام افراد نتیجه مطلوبی ندارد. چشم‌پزشک پس از بررسی علائم و معاینه چشم، می‌تواند علت احتمالی را مشخص کند و درمان مناسب را پیشنهاد دهد.
درمان آبریزش ناشی از خشکی چشم
اگر مشخص شود که علت آبریزش، خشکی سطح چشم است، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- قطره‌های روان‌کننده و اشک مصنوعی
- ژل‌ها یا پمادهای چشمی روان‌کننده، در صورت نیاز
- کمپرس گرم و مراقبت از لبه پلک‌ها در صورت اختلال غدد میبومین
- اصلاح شرایط محیطی و کاهش تماس با باد و هوای خشک
- داروهای تجویزی برای کنترل التهاب یا بهبود تولید اشک در موارد خاص
در موارد مزمن و شدید، روش‌های تخصصی‌تری مانند استفاده از پلاگ‌های مجرای اشکی نیز ممکن است مطرح شوند. این روش با هدف کاهش خروج اشک از سطح چشم انجام می‌شود و برای همه بیماران مناسب نیست.
درمان آبریزش ناشی از آلرژی
اگر علت اصلی حساسیت چشمی باشد، درمان معمولاً بر کنترل واکنش آلرژیک متمرکز است. چشم‌پزشک ممکن است بسته به شدت علائم، قطره‌های ضدحساسیت یا داروهای مناسب دیگری تجویز کند. کاهش تماس با آلرژن‌ها و استفاده از کمپرس خنک و تمیز نیز می‌تواند به تسکین علائم کمک کند. مصرف خودسرانه قطره‌های کورتونی یا داروهای چشمی بدون تشخیص پزشک توصیه نمی‌شود.
درمان آبریزش ناشی از گرفتگی مجاری اشکی
اگر مشکل به دلیل تنگی یا انسداد مجاری تخلیه اشک باشد، درمان با توجه به محل و شدت انسداد انتخاب می‌شود. در برخی موارد، پزشک ممکن است بررسی مسیر تخلیه اشک یا روش‌های تخصصی باز کردن مجرا را پیشنهاد کند. در مواردی که انسداد شدید یا پایدار است، ممکن است جراحی برای ایجاد مسیر جدید تخلیه اشک لازم باشد.
درمان التهاب پلک
در صورت وجود بلفاریت یا اختلال غدد میبومین، رعایت بهداشت پلک، کمپرس گرم و درمان‌های اختصاصی می‌توانند به کنترل علائم کمک کنند. اگر التهاب شدید باشد یا عفونت همراه آن وجود داشته باشد، پزشک ممکن است درمان دارویی مناسب را تجویز کند.
پزشک چگونه علت آبریزش چشم را تشخیص می‌دهد؟
تشخیص علت آبریزش چشم فقط با مشاهده جاری شدن اشک امکان‌پذیر نیست. پزشک باید مشخص کند که آیا اشک بیش از اندازه تولید می‌شود یا مسیر تخلیه آن به‌درستی عمل نمی‌کند. در جریان معاینه، ممکن است موارد زیر بررسی شوند:
بررسی سطح چشم و پلک‌ها: پزشک قرمزی، التهاب، وضعیت لبه پلک، غدد میبومین و وجود جسم خارجی را ارزیابی می‌کند.
معاینه با دستگاه اسلیت‌لمپ: این دستگاه امکان بررسی دقیق قرنیه، ملتحمه، پلک‌ها و لایه اشکی را فراهم می‌کند.
آزمایش زمان گسست لایه اشکی (TBUT): این آزمایش برای ارزیابی پایداری لایه اشکی انجام می‌شود و نشان می‌دهد اشک با چه سرعتی پس از پلک زدن دچار گسست می‌شود.
آزمایش شیرمر (Schirmer Test): در این روش، با استفاده از نوار مخصوص، میزان تولید اشک در یک بازه زمانی اندازه‌گیری می‌شود.
بررسی مجاری اشکی: اگر احتمال انسداد وجود داشته باشد، پزشک ممکن است مسیر تخلیه اشک را بررسی کند تا مشخص شود آیا انسداد یا تنگی در این مسیر وجود دارد یا خیر.
همه این آزمایش‌ها برای تمام افراد لازم نیستند و انتخاب آن‌ها به علائم و یافته‌های معاینه بستگی دارد.
چه زمانی آبریزش چشم در زمستان طبیعی است و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
آبریزش خفیف و موقتی که فقط هنگام قرار گرفتن در معرض باد یا هوای سرد اتفاق می‌افتد و پس از ورود به محیط سرپوشیده برطرف می‌شود، اغلب می‌تواند واکنش طبیعی چشم به تحریک محیطی باشد. با این حال، اگر مشکل تکرار شود، شدت بگیرد یا در فعالیت‌های روزانه اختلال ایجاد کند، بهتر است توسط متخصص چشم بررسی شود.
در شرایط زیر مراجعه به چشم‌پزشک اهمیت دارد:
- آبریزش چشم برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
- بدون قرار گرفتن در معرض سرما و باد نیز چشم‌ها آبریزش داشته باشند.
- فقط یک چشم به‌طور مداوم درگیر باشد.
- آبریزش با ترشحات چسبناک یا غیرمعمول همراه شود.
- پلک‌ها مرتب متورم یا ملتهب شوند.
- احساس درد، سوزش مداوم یا وجود جسم خارجی در چشم وجود داشته باشد.
- علائم با مراقبت‌های معمول بهبود پیدا نکنند.
- آبریزش چشم در انجام فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد کند.
علائم هشداردهنده‌ای که نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند:
- درد شدید چشم
- کاهش ناگهانی یا تغییر قابل توجه بینایی
- قرمزی شدید چشم همراه با درد
- حساسیت قابل توجه به نور
- آسیب یا ضربه به چشم
- درد و قرمزی چشم در فردی که از لنز تماسی استفاده می‌کند
در چنین شرایطی نباید مراجعه به پزشک را به تعویق انداخت.
پیام شما به ما