فقط کافی است تا یک تبلیغ روی صفحه گوشی‌تان ظاهر شود؛ نه کلیکی لازم است، نه دانلودی و نه حتی اقدامی از سوی شما. با نمایش این تبلیغ، کدهای مخرب از نفوذپذیری‌های دستگاه شما سوءاستفاده می‌کنند. حالا هکرها بدون اینکه خودتان حتی متوجه شوید، کلیه اقدامات شما را زیر نظر گرفته‌اند.
و این داستانِ یک فیلم سینمایی نیست، ماجرایی است که به تازگی افشا شده است. در چند هفته گذشته، دو گزارش پژوهشی از نقش یک شرکت اسرائیلی در تبدیل تبلیغات آنلاین به ابزاری برای ردیابی میلیون‌ها کاربر و نفوذ به دستگاه‌های آن‌ها پرده برداشته‌اند.
تبلیغات آنلاین در خدمت صنعت جاسوس‌افزار اسرائیل
دو گروه پژوهشی روز پنج‌شنبه، ۲۳ مهر ۱۴۰۵، اعلام کردند که شرکت اسرائیلی تبلیغات دیجیتال «دیسکاورتک (Discover-Tech)» از طریق شبکه گسترده تبلیغات آنلاین، میلیون‌ها کاربر اینترنت را ردیابی می‌کرده است. این شرکت از این طریق به شناسایی اهداف و تسهیل نفوذ به دستگاه‌های آن‌ها کمک می‌کرده است.
در این‌باره، دو گزارش جداگانه از سوی «سیتیزن لب» گروه پژوهشی کانادایی فعال در حوزه امنیت سایبری و «کانفیانت»، شرکت نیویورکی متخصص در امنیت تبلیغات دیجیتال، منتشر شده است.
بر اساس این گزارش‌ها، شرکت اسرائیلی «دیسکاورتک» خدماتی را در اختیار کاندیرو و چند شرکت اسرائیلی دیگر فعال در حوزه نظارت قرار می‌داده است. کاندیرو تولیدکننده نرم‌افزارهای جاسوسی است و در فهرست سیاه ایالات متحده قرار دارد.
تبلیغات آنلاین دیسکاورتک اغلب محصولات متداولی مانند تلفن همراه و هدفون را معرفی می‌کردند. سیتیزن لب اعلام کرد که این تبلیغات از طریق شبکه شرکای تجاری این شرکت در بیش از ۱۲۰ هزار وب‌سایت و ۷۵ هزار اپلیکیشن نمایش داده می‌شدند.
به گفته پژوهشگران، افرادی که از وب‌سایت‌ها بازدید می‌کردند یا از اپلیکیشن‌های حاوی این تبلیغات استفاده می‌کردند، از سوی دیسکاورتک شناسایی و ردیابی می‌شدند. پس از ارزیابی اولیه و شناسایی اهداف مهم، این شرکت تلاش می‌کرد تا شماره تلفن کاربران تلفن‌های هوشمند را نیز استخراج کند.
هر دو گروه پژوهشی اعلام کردند که برخی از این تبلیغات برای کمک به نصب نرم‌افزارهای جاسوسی کاندیرو روی دستگاه‌های کاربران به کار گرفته می‌شدند. بااین‌حال، کانفیانت تأکید کرد که تبلیغات مرتبط با کاندیرو تنها بخش کوچکی از فعالیت‌های گسترده دیسکاورتک را تشکیل می‌دادند.
حملات سایبری بدون نیاز به کلیک
نکته نگران‌کننده ماجرا این است که برای آلوده شدن دستگاه کاربر به بدافزار، نیازی به کلیک روی تبلیغ از سوی او نبود. به عبارت دیگر، این جاسوسی از طریق حملاتی موسوم به «حملات بدون نیاز به کلیک» انجام می‌شد.
بر اساس گزارش این دو نهاد پژوهشی، دیسکاورتک عمداً پلتفرمی را اداره می‌کرده است که به شرکای خود امکان می‌داد تا:
- دستگاه‌های کاربران را شناسایی و ردیابی کنند؛
- از آن‌ها اثر انگشت دیجیتال بگیرند؛
- بدون اطلاع یا دخالت کاربر، دستگاه‌هایشان را به جاسوس‌افزار آلوده کنند.
سیتیزن لب می‌گوید این گزارش، نخستین مستندات پژوهشی از این موضوع است که چگونه می‌توان از تبلیغات هدفمند برای اجرای حملات جاسوسی «بدون نیاز به کلیک» استفاده کرد.
در حملات بدون نیاز به کلیک، کاربر برای آلوده شدن دستگاه خود به جاسوس‌افزار نیازی به کلیک روی لینک یا انجام هیچ اقدام خاصی ندارد. در این روش، صرف نمایش یک تبلیغ مخرب ممکن است برای آغاز حمله کافی باشد.
دیبرت در این‌باره گفت: «به‌محض نمایش تبلیغ، ممکن است دستگاه کاربر هک شود. بنابراین، عملاً راهی برای مقابله با این تهدید وجود ندارد، مگر اینکه فرد از تلفن هوشمند استفاده نکند یا به اینترنت متصل نباشد.» او همچنین هشدار داد که شناسایی چنین آلودگی‌هایی می‌تواند دشوار باشد. البته به‌روزرسانی دستگاه‌ها و رعایت اصول امنیت دیجیتال خطر برخی از این حملات را کاهش می‌دهد، هرچند مصونیت کامل ایجاد نمی‌کند.
ران دیبرت، مدیر سیتیزن لب، این یافته‌ها را تحقق سناریویی «شبیه بدترین کابوس» توصیف کرد. سناریویی که در آن دو صنعت با نظارت قانونی ضعیف و سابقه سوءاستفاده گسترده، یعنی تبلیغات هدفمند و جاسوس‌افزارهای تجاری، به یکدیگر پیوند می‌خورند.
نمایش تبلیغات مخرب در صدها شبکه حساس
جروم دانگو، از بنیان‌گذاران کانفیانت، به رویترز گفته «دیسکاور تک» روزانه دست‌کم ۱۰ میلیون تبلیغ در سراسر جهان منتشر می‌کرد. دانگو افزود: «به احتمال زیاد، صدها میلیون نفر تحت تأثیر فعالیت‌های دیسکاور-تک قرار گرفته‌اند.»
سیتیزن لب اعلام کرد که موفق شده است حمله جاسوسی هدفمند علیه شبکه رسانه‌ای الجزیره را تأیید کند. بر اساس این گزارش، دست‌کم ۴۵ دستگاه متعلق به این خبرگزاری مستقر در قطر، طی سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، از طریق تبلیغات دیسکاورتک، هدف جاسوسی قرار گرفته‌اند.
پس از نصب جاسوس‌افزار روی دستگاه، عامل حمله می‌تواند کنترل آن را به دست بگیرد و به قابلیت‌های مختلفش دسترسی پیدا کند. ران دیبرت، مدیر سیتیزن لب، در توضیح این موضوع گفت: «آن‌ها می‌توانند دوربین و میکروفون دستگاه را فعال کنند و موقعیت جغرافیایی فرد را ردیابی کنند. این سطح از دسترسی، تقریباً به معنای برخورداری از قدرتی همه‌جانبه است.» البته این موضوع به میزان آسیب‌پذیری دستگاه هم بستگی دارد و لزوما مشاهده تبلیغ به معنای هک شدن نبوده است.
پژوهشگران همچنین حملات بدون کلیک علیه الجزیره را به جاسوس‌افزار شرکت اسرائیلی «کاندیرو» مرتبط دانستند. در این گزارش آمده است که این شرکت نام خود را به «اینتگریتی لبز» تغییر داده است. وزارت بازرگانی ایالات متحده در سال ۲۰۲۱ شرکت کاندیرو را به دلیل اتهام عرضه نرم‌افزارهای جاسوسی که برای هدف قرار دادن مقام‌های دولتی، روزنامه‌نگاران، فعالان و دانشگاهیان استفاده می‌شدند، در فهرست سیاه خود قرار داد.
دانگو گفت تبلیغات مخرب دیسکاورتک در صدها شبکه فعال در حوزه‌های حساس، از جمله پنتاگون، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و دیوان کیفری بین‌المللی، نمایش داده شده‌اند. او همچنین افزود که برخی مناطق، به‌ویژه سرزمین‌های فلسطینی، به‌طور نامتناسبی در معرض حجم بالایی از تبلیغات این شرکت اسرائیلی قرار داشته‌اند.
دانگو گفت: «تقریباً به هر وب‌سایتی در فلسطین که سر بزنید، با تبلیغی از دیسکاورتک مواجه می‌شوید. این وضعیت به آن‌ها دیدی بسیار جامع از فعالیت‌های دیجیتال در سراسر یک کشور می‌دهد.»
سیتیزن لب نیز اعلام کرد که شواهد مشابهی از نمایش این تبلیغات مخرب برای کاربران مرتبط با سازمان ملل متحد، ناتو، کمیسیون اروپا و بیش از دوازده دولت ملی در اختیار دارد.
محدودیت‌های جدید علیه دیسکاورتک
در پی انتشار این گزارش‌ها، دیسکاورتک بخشی از دسترسی خود به بازار تبلیغات آنلاین را از دست داده است.
گوگل در بیانیه‌ای اعلام کرد که با تحقیقات سیتیزن لب و کانفیانت همکاری کرده و به دلیل «نقض نظام‌مند سیاست‌های خود»، دیسکاورتک را از پلتفرم‌های تبلیغاتی‌اش حذف کرده است.
IAB Europe، انجمن اروپایی فعال در حوزه بازاریابی و تبلیغات دیجیتال، نیز سیاست مشابهی در پیش گرفته است. این انجمن اروپایی در ایمیلی اعلام کرد که دیسکاورتک پس از آنکه در جریان یک ممیزی مواردی از نقض سیاست‌ها شناسایی شد، از فهرست فروشندگان جهانی مورد تأیید این نهاد تعلیق شده است.
و در پایان
پرونده دیسکاورتک بار دیگر توجه‌ها را به صنعت جاسوس‌افزار اسرائیل و شیوه‌های پیچیده‌ای جلب می‌کند که شرکت‌های فعال در این حوزه برای ردیابی افراد، جمع‌آوری اطلاعات و نفوذ به دستگاه‌های دیجیتال به کار می‌گیرند.
و پرونده دیسکاورتک تنها یکی از پرونده‌هایی است که اطلاعات آن تاکنون آشکار شده است. مشخص نیست چند شرکت فعال در صنعت جاسوس‌افزار، با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته و زیرساخت‌های روزمره اینترنت، به ردیابی افراد، جمع‌آوری اطلاعات و نفوذ پنهانی به دستگاه‌های دیجیتال مشغولند.
پیام شما به ما