به گفته سازمان ملل، حملات اسرائیل به غزه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، حدود ۶۱ میلیون تن ویرانه و آوار بر جای گذاشته است. آواری که ناشی از بمباران غزه توسط ارتش اسرائیل با بیش از ۲۰۰ هزار تن مواد منفجره است. مقامات فلسطینی هم تخمین می‌زنند که اجساد بیش از ۸ هزار نفر همچنان زیر آوار مدفون هستند.
یک تیم امداد و جست و جوی فلسطینی که ماه گذشته آوارهای شهر غزه را بررسی کرد، اعلام کرد که بقایای ۱۱۲ نفر از اعضای یک طایفه را پیدا کرده است. فرایندی که به خاطر این‌که اسرائیل مانع از ورود ماشین‌آلات سنگین و تجهیزات پزشکی قانونی مورد نیاز برای بیرون کشیدن اجساد می‌شود، به کندی پیش می‌رود. اوایل امسال هم، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ اعلام کرد که در سراسر نوار غزه تنها یک بیل مکانیکیِ کاملاً عملیاتی برای آواربرداری وجود دارد.
در همین حین که مردم غزه بابت این‌که هنوز حتی پیکرهای عزیزانشان پیدا نشده است، عزادارند، اسرائیل دست به جنایتی جدید زده است. فشرده‌سازی آوارهای باقی‌مانده و انتقال آن‌ها به مکانی نامعلوم بدون تحویل پیکرها.
تصاویر ماهواره‌ای؛ سندی بر از بین بردن شواهد جنایت جنگی
دو سال از زمانی می‌گذرد که دیوان بین‌المللی دادگستری به اسرائیل دستور داد تا اقدامات مؤثری برای جلوگیری از نابودی شواهد مربوط به اتهامات مطرح‌شده ذیل «کنوانسیون نسل‌کشی» اتخاذ کند. با این حال ارتش رژیم صهیونیستی رویه دیگری در پیش گرفته است. رویه‌ای که نوعی از بین بردن آثار جنایات جنگی محسوب می‌شود.
به گفته‌ی جانینا دیل، استاد دانشگاه آکسفورد در بریتانیا و کارشناس حقوق بین‌الملل، پاک‌سازی آوار و هموارسازی منطقه بمباران‌شده تنها در صورتی با حقوق بین‌الملل سازگار است که اجساد قربانیان جنگ جمع‌آوری، شناسایی و دفن شوند. هم‌چنین شواهد لازم برای پیگرد احتمالی جنایات جنگی یا رسیدگی به موارد نقض حقوق بین‌الملل حفظ گردند.
دیل اظهار داشت: «اگر [پاک‌سازی آوار] بدون در نظر گرفتن این دو مورد انجام شود، اقدامی کاملاً ممنوع و مغایر با تعهدات اسرائیل ذیل کنوانسیون ژنو خواهد بود.» با این‌حال اسرائیل این قانون را نیز همانند سایر قوانین بین‌المللی زیرپا گذاشته است.
بررسی تصویری چندین مکان توسط سی‌بی‌سی نیوز (در ۳ مهر ۱۴۰۵) نشان می‌دهد که اسرائیل مدت‌هاست در حال فشرده‌سازی و انتقال آوار و نخاله‌های ساختمانی از غزه است. عملیاتی که در آن احتمالاً بقایای اجساد انسان‌ها و شواهد بالقوه جنایات جنگی که همچنان در زیر این آوارها مدفون مانده است، از بین می‌رود.
بر اساس تحلیل سی‌بی‌سی، پاک‌سازی مناطق تخریب‌شده در نواحی‌ای از غزه که پیش‌تر مسکونی بودند، با هدف ایجاد فضا برای پایگاه‌های نظامی جدید نیروهای دفاعی اسرائیل در حال انجام است.
آجیت سونگای، رئیس دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل در اراضی اشغالی فلسطین، گفت: «بر اساس حقوق بین‌الملل، اسرائیل موظف است هر اقدام ممکنی را برای اطمینان از یافتن، شناسایی و دفن محترمانه این پیکرها انجام دهد.»
ارتش اسرائیل در بیانیه‌ای به سی‌بی‌سی نیوز اعلام کرد که پاک‌سازی سازه‌ها و برچیدن زیرساخت‌ها در غزه را «بر اساس ضرورت‌های تاکتیکی» و برای «کاهش سطح خطر» متوجه نیروهای خود انجام می‌دهد. این ارتش می‌گوید که این فعالیت‌ها «مطابق با ضرورت‌های عملیاتی، مفاد حقوق بین‌الملل و دستورالعمل‌های ارتش» صورت می‌گیرد.
در ضمن ارتش اسرائیل هرگونه اتهام مبنی بر عدم حفظ شواهد یا عدم بازیابی پیکرها را رد کرده و می‌گوید با «هر پیکری که در منطقه پیدا شود، با احترام و جدیت برخورد می‌کند.» با این‌حال، خانواده‌هایی که با سی‌بی‌سی نیوز صحبت کرده‌اند، می‌گویند پیش یا پس از آنکه ارتش اسرائیل آوار خانه‌هایشان را منتقل کند، هیچ فرد یا نهادی برای موضوع بازیابی پیکرها با آن‌ها تماس نگرفته است.
هم‌چنین شبکه CBC از ارتش اسرائیل پرسیده که از زمان آتش‌بس سال گذشته، چه تعداد از اجساد پیداشده در زیر آوارهای غزه به فلسطینی‌ها تحویل داده شده است. ارتش رژیم صهیونیستی به این پرسش پاسخی نداده است.
شواهد تصویری از ادامه تخریب غزه پس از آتش‌بس
جولیا نوئنو گیتارت، پژوهشگر «Forensic Architecture»، یک گروه تحقیقاتی مستقل که تحولات غزه را رصد می‌کند، یافته‌های شبکه CBC را تأیید کرد. او گفت که گروهش اطلاعات مربوط به بیش از ۲۰۰۰ حادثه مشابه را گردآوری کرده و موفق به تأیید ۴۳ مورد شده است که در آن‌ها «افراد زیر آوار مانده‌اند.»
نوئنو گیتارت به سی‌بی‌سی نیوز گفت: «ما توانسته‌ایم این موارد را از طریق شواهد بصری، دیوارنوشته‌ها بر روی برخی ساختمان‌هایی که افراد در آن‌ها زیر آوار مانده‌اند و یا گزارش‌های سازمان دفاع مدنی [غزه] که در آن‌ها به غیرممکن بودنِ بیرون کشیدن اجساد از زیر آوار اشاره شده، شناسایی و تأیید کنیم.»
بر اساس یافته‌های این گروه، ارتش اسرائیل در حال فشرده‌سازی و پاک‌سازی آوار در اطراف پایگاه‌های نظامی تازه تأسیس است، حتی در مناطقی که هنوز اجسادی زیر آوار باقی مانده‌اند.
نوئنو گیتارت گفت: «آنچه پس از آتش‌بس در غزه شاهد آن هستیم، نوع جدیدی از تخریب است که با آنچه پیش از آتش‌بس مستند می‌کردیم، تفاوت دارد.»
گزارشگر ویژه سازمان ملل و اعتراض به این جنایت
فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور سرزمین‌های فلسطینی، روز دوشنبه (۱۶ شهریور ۱۴۰۵) در بیانیه‌ای هشدار داد که پیامدهای اقدام اسرائیل در «پاک‌سازی، خرد کردن و جابجایی مداوم آوار در غزه»، خطر از بین بردن آثار «جنایات هولناک» و جلوگیری از بازیابی و شناسایی بقایای اجساد انسان‌ها را به همراه دارد.
او گفت: «آوارهای غزه حاوی بقایای اجساد انسان‌ها و شواهد فیزیکی مرتبط با تحقیقات درباره جنایات بین‌المللی ادعاشده، از جمله نسل‌کشی است.» این کارشناس تأکید کرد که در سرزمین‌های ویران‌شد فلسطینی تحت اشغال اسرائیل، «آوار تنها زباله‌های ساختمانی نیست. این آوار بخشی از صحن جرم و یک گورستان است. هم‌چنین سندی فیزیکی از آنچه در جریان کارزار بمباران بی‌رحمانه و بی‌معنیِ دو ساله رخ داده، محسوب می‌شود.»
اسرائیل سوالات رسانه‌های بین‌المللی درباره این پاک کردن آثار جنایات را بی‌پاسخ گذاشته است. آمریکا هم که مسئول اجرای توافق‌نامه آتش‌بس است، در این‌باره واکنشی نشان نداده است. البته آمریکا کاملا هم دست روی دست نگذشته است. ژوئیه سال گذشته، ایالات متحده آلبانیز را به دلیل آنچه تلاش‌های او برای ترغیب دیوان کیفری بین‌المللی به اقدام علیه مقامات، شرکت‌ها و مدیران اجرایی آمریکا و اسرائیل خواند، تحریم کرد.
درد و رنج خانواده‌های فلسطینی
شاهر محمد ابوعوده، در گفت و گو با شبکه CBC گفته: «پس از تخریب خانه خانوادگی‌شان در جنوب غزه، ۱۴ نفر از اعضای خانواده‌اش همچنان مفقود هستند.»
ابوعوده در شهرکی در استان رفح زندگی می‌کرد که به نام «روستای سوئدی» شناخته می‌شود. ابوعوده در سال ۲۰۲۴ منطقه را ترک کرد و رفح در سال ۲۰۲۵ به اشغال اسرائیل درآمد.
ابوعوده به CBC گفت: «هواپیماهای جنگی شروع به تیراندازی به سمت ما کردند. سپس جنگنده‌های اف-۱۶ آمدند و خانه‌ای را که ما در آن بودیم، هدف قرار دادند. من به طرز معجزه‌آسایی جان سالم به در بردم.» او ادامه داد: «تا همین امروز هم به اتفاقات آن روز فکر می‌کنم. گمان می‌کردم برمی‌گردم و آن‌ها را می‌بینم. اما حالا پس از گذشت این همه سال، حتی یک پیراهن هم از آن‌ها پیدا نخواهم کرد.»
تصاویر مقایسه‌ای ماهواره‌ای از محل خانه ابوعوده نشان می‌دهد که آوارها دست‌کم تا اردیبهشت ۱۴۰۵ در آنجا باقی مانده بودند. سپس تا ماه مرداد، آوارها برداشته شده و رد ماشین‌آلات سنگین در محل باقی مانده بود.
تصاویر ویدیویی مربوط به اردیبهشت ۱۴۰۵، عملیات آواربرداری را نشان می‌دهد که در آن شش خودرو مشغول جمع‌آوری آوار در محل سابق «روستای سوئدی» هستند. جدیدترین تصاویر ماهواره‌ای هم نشان می‌دهد که آن محله کاملاً با خاک یکسان شده و یک پایگاه نظامی بر روی آن احداث شده است.
ابوعوده از دیدن تصاویر ماهواره‌ای محله‌اش تعجب نمی‌کند، زیرا رفح سال‌هاست که تحت کنترل اسرائیل قرار دارد. اما به گفته او، این تصاویر تأیید کرد که بعید است بتواند بقایای پیکر اعضای خانواده‌اش را بازیابی کند.
او گفت: «چهارده نفر جان باختند و ما هنوز هیچ خبری از آن‌ها نداریم. حتی آوارها هم دیگر آنجا نیست.»
و این ماجرا تنها پاک شدن احتمالی شواهد جنایات جنگی نیست. با ناپدید شدن آوار توسط ارتش اسرائیل، آخرین امید بسیاری از خانواده‌ها برای یافتن پیکر عزیزانشان نیز از میان می‌رود؛ عزیزانی که حتی فرصت وداع و خاک‌سپاری آن‌ها را هم پیدا نکرده‌اند.
پیام شما به ما