«جنگ ایران ورشکستگی رویکرد کنونی آمریکا در زمینه ساخت تسلیحات را آشکار کرده است. اینکه پهپادهای ۳۵ هزار دلاری را با رهگیرهای ۳ میلیون دلاری ساقط کنیم، یا موشکهای بالستیک را با رهگیرهای ۱۲ میلیون دلاری، قابل دوام نیست.» ویلیام دی. هارتونگ، محقق ارشد موسسه کوئینسی
از زمان آغاز حملات غیرقانونی آمریکا و اسرائیل، ایران از برگ برندهای استفاده کرده است که کارشناسان نظامی را حیرتزده کرده است. پهپادهای ارزانقیمت ایرانی با تحمیل هزینههای سنگین به سامانههای دفاع هوایی آمریکا و اسرائیل، معادله سنتی جنگ تسلیحاتی را به چالش کشیدهاند.
در ادامه اهمیت پهپادهای ایرانی برای جنگ را بررسی میکنیم.
پهپاد شاهد، غافلگیری ایران برای دشمن
در نگاه اول، شاهد در مقایسه با فناوریهای تسلیحاتی پیشرفته، خیلی ساده به نظر میرسد. به طوری که تحلیلگران آمریکایی گاهی اوقات از آن به عنوان «موشک کروز فقرا» یاد میکنند. با اینحال همین سلاح ساده، ماههاست که آمریکاییها را کلافه کرده است.
به گزارش رسانه Phenomenal World، پهپاد شاهد ۱۳۶ ساخت ایران اقتصاد جهانی را به هم ریخته است. این سلاح ساده که از فایبرگلاس ساخته شده، با سرعت ۱۸۵ کیلومتر در ساعت پرواز میکند. همچنین توانایی حمل یک کلاهک ۴۰ کیلوگرمی را تا مسافت ۲۰۰۰ کیلومتری دارد.
از زمان آغاز جنگ رمضان و حملات هوایی نیروهای آمریکایی اسرائیلی به خاک ایران، نیروهای ایرانی با تعداد قابلتوجهی از پهپادها را همانند پهپاد شاهد به اهدافی در سراسر منطقه پرتاب کرده است. همچنین این پهپادها به بسته ماندن تنگههای هرمز کمک کردهاند.
کشورهای حاشیه خلیج فارس، اسرائیل و ایالات متحده موشکهای رهگیر کمیاب و گرانقیمتی را برای دفع حملات پهپادها به کار گرفتهاند. بعضی از رهگیریها موفقیتآمیز بودهاند. اما حجم زیاد پرتابها باعث شده است که هم ذخایر موشکهای رهگیر این کشورها کم شود و هم اینکه بسیاری از پهپادها و موشکها با موفقیت به اهداف مورد نظر برخورد کنند.
مقالات رسانههای خارجی، هزینه تولید این پهپادها را چیزی بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار ذکر میکنند (بعضی کارشناسان حدس میزنند که هزینه واقعی تولید پهپاد شاهد، خیلی کمتر از این رقمهاست). اما هزینه موشکهای رهگیر تا ۳ میلیون دلار هم میرسد. این اختلاف قیمت ۶۰ برابری، معادله اقتصادی جنگ را به هم ریخته است.
لورن کان، مشاور سابق سیاستگذاری پنتاگون و تحلیلگر ارشد تحقیقاتی فعلی در مرکز امنیت و فناوریهای نوظهور دانشگاه جورج تاون در اینباره گفت: «مشکل واقعی، عدم تعادل هزینه است. ما به وضوح میبینیم که چگونه این موجهای پهپادها و مهمات ارزان قیمت هزینههای زیادی را در صورت استفاده گسترده تحمیل میکنند.»
او افزود: «کشورها اکنون هر بار که با پهپادی مواجه میشوند، با محاسبه سختی روبرو هستند. آیا واقعاً ارزش دارد که برای سرنگونی آن، یک رهگیر گرانقیمت هزینه کنند؟»
اهمیت استراتژیک پهپادهای ایرانی
اهمیت استراتژیک پهپادهای ایرانی دقیقاً در عدم پیچیدگی آنها نهفته است. پهپادهای ایرانی توان بسته نگه داشتن تنگه هرمز (نفتکشهای تجاری چندان خطرپذیر نیستند) و تهدید دائمی پایگاههای آمریکا در منطقه را دارند.
همچنین سیستمهای دفاع هوایی تعداد محدودی موشک دفاعی دارند و هر هدف رهگیریشده نشاندهنده یک دارایی ارزشمند است که هزینه شده است. در واقع اینجا دشمن باید بین بد و بدتر انتخاب کند. صبر کند تا پهپادهای ارزانقیمت ولی کارآمد ایران به اهدافش برخورد کند و نابودی به بار بیاورد. یا اینکه میلیونها دلار را خرج رهگیری این پهپادها کند.
طبق گزارش American Enterprise Institute، ایران با حملات پهپادی و موشکی، حداقل ۱۵ میلیارد دلار به پایگاههای آمریکا در منطقه آسیب زده است. از این رقم، حداقل ۵ میلیارد دلار برای بازسازی تجهیزات و ۱۰ میلیارد دلار برای بازسازی خود پایگاهها باید صرف شود. همچنین این گزارش بیان کرده است که بیش از ۲۵ میلیارد دلار برای جایگزینی مهمات تهاجمی و موشکهای رهگیر دفاعی مصرفشده لازم است.
رسانه War On The Rocks نوشته: «ایران اولین دشمنی است که یک کارزار مقابله هوایی نامتقارن پایدار علیه نیروهای آمریکایی اجرا میکند اما بعید است که آخرین باشد. ایالات متحده به طرز اسفناکی برای این دوران جدید آماده نیست: دورانی که در آن پناهگاهها از بین رفتهاند، جنگ فرسایشی توان دفاعی را تحلیل میبرد و نظارت مداوم طرف مقابل، پنهان کردن داراییهای با ارزش بالا را به طور فزایندهای دشوار میکند.»
طبق گزارش رسانه War On The Rocks ایران یک جنگ نامتقارن را در پیش گرفته است. ایران با هدف قرار دادن عوامل توانمندساز، به برتری هوایی دست نمییابد اما با این اقدامات:
- به اندازه کافی مداخله کند تا عملیات آمریکا را تضعیف کند.
- هزینه جنگ را برای آنها افزایش میدهد.
- دستاوردهای آنها را محدود میکند.
همه اینها بدون اینکه ایران بر برتری هوایی ایالات متحده غلبه کند یا حتی آن را به چالش بکشد، رخ میدهد.
و در پایان
در پایان این مقاله، سخنان رهبر شهید انقلاب در تاریخ ۳ خرداد ۱۳۹۵ را مرور میکنیم که چگونگی پیروزی در جنگ نامتقارن را توضیح داده بودند: «معنای جنگ نامتقارن این است که دو طرفِ جنگ از منابع مختلفالحالی، با هویّتهای مختلف برخوردارند؛ این جنگ نامتقارن است؛ یعنی هرکدامِ از این دو طرف امکاناتی دارند، منابع قدرتی دارند که طرف دیگر آن را ندارد.
ما با استکبار جهانی در حال جنگ نامتقارنیم؛ چرا؟ ممکن است او یک امکاناتی داشته باشد که ما نداشته باشیم امّا ما هم امکاناتی داریم که او ندارد؛ آن امکان چیست؟ توکّل، اعتماد به خدا، اعتماد به پیروزی نهایی، اعتماد به قدرت انسان، به قدرت ارادهی انسان مؤمن؛ این را ما داریم؛ این شد جنگ نامتقارن.
در جنگ نامتقارن ارادهها هستند که با هم میجنگند؛ هر ارادهای غلبه پیدا کرد، پیروز خواهد شد. در میدان، اراده را ضعیف نکنید؛ در میدان نبرد، اراده را دچار تزلزل نکنید؛ اگر یک طرفِ جنگ در میدان نبرد ارادهاش سست شد، قطعاً شکست خواهد خورد. نگذارید ارادهتان سست بشود، نگذارید تبلیغات دشمن و وسوسههای دشمن، در اراده و عزم راسخ شما تزلزل ایجاد کند؛ این ارادهی مستحکم را نگه دارید؛ این ضامن پیروزی است.»
پیام شما به ما