یکی از دلایلی که چرا تشخیص فشار خون بالا در دوران بارداری میتواند تا این حد نگرانکننده باشد، این است که این عارضه همیشه علامت واضحی ندارد. ممکن است شما کاملاً احساس سلامتی کنید، اما پس از یک کنترل روتین فشار خون، متوجه نگرانی پزشک زنان و زایمان خود شوید. ناگهان اصطلاحاتی مانند فشار خون بارداری یا پرهاکلامپسی مطرح میشوند و شما از خود میپرسید که این موارد چه معنایی برای شما و فرزندتان دارند.
فشار خون بالا در دوران بارداری شایعتر از آن چیزی است که فکر میکنید. طبق اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، اختلالات فشار خون بارداری تقریباً ۱ مورد از هر ۱۲ تا ۱۷ بارداری را در میان زنان ۲۰ تا ۴۴ ساله در ایالات متحده درگیر میکند.
بیایید بررسی کنیم که فشار خون بالا در بارداری به چه معناست، چه علائم هشداری را باید جدی گرفت، چگونه میتواند بر فرزند شما تأثیر بگذارد و همین الان چه کاری میتوانید برای داشتن یک بارداری سالم انجام دهید.
انواع فشار خون بالا در دوران بارداری کدامند؟
فشار خون، نیرویی است که خون هنگام حرکت در بدن به دیواره شریانها (سرخرگها) وارد میکند. در طول بارداری، بدن شما کار اضافی و عظیمی انجام میدهد؛ خون بیشتری پمپاژ میکند، بافتهای جدید میسازد و از یک جنین در حال رشد پشتیبانی میکند.
در بیشتر زنان، فشار خون میتواند در سهماهه اول و دوم کمی کاهش یابد و در سهماهه سوم به حد طبیعی خود بازگردد. در برخی موارد، زمانی که فشار خون برعکس عمل کرده و بیش از حد بالا میرود، تیم مراقبت پزشکی شما آن را دقیقاً زیر نظر میگیرد. فشار خون بالای کنترلنشده، در صورت پیشرفت به سمت پرهاکلامپسی شدید یا اکلامپسی، میتواند خطر سکته مغزی، آسیب به ارگانهای داخلی و سایر عوارض جدی را افزایش دهد.
فشار خون بالا در بارداری میتواند به چند شکل مختلف ظاهر شود:
فشار خون مزمن: به فشار خون بالایی گفته میشود که قبل از باردار شدن وجود داشته یا قبل از هفته بیستم بارداری تشخیص داده میشود. این نوع فشار خون ناشی از خودِ بارداری نیست، اگرچه در طول این دوران نیاز به مدیریت دقیق دارد.
فشارخون بارداری: بعد از هفته بیستم بارداری در زنانی ایجاد میشود که قبلاً فشار خون طبیعی داشتهاند. این حالت معمولاً پس از زایمان برطرف میشود، اما همچنان نیاز به پایش دارد زیرا میتواند به شکل جدیتری تبدیل شود.
پرهاکلامپسی: شکل جدیتری از فشار خون بالا در بارداری است که معمولاً بعد از هفته بیستم رخ میدهد و حتی میتواند در دوره پس از زایمان نیز بروز کند. این عارضه شامل فشار خون بالا همراه با نشانههایی از درگیر شدن سایر ارگانها مانند کلیهها یا کبد است و با بررسیهای پزشکی تشخیص داده میشود. پرهاکلامپسی نیاز به توجه فوری و مدیریت دقیق توسط تیم پزشکی دارد. در صورت عدم درمان، پرهاکلامپسی میتواند هم برای شما و هم برای فرزندتان خطرناک باشد.
درک اعداد فشار خون
فشار خون شما به صورت دو عدد ثبت میشود: سیستولیک و دیاستولیک.
عدد بالا (سیستولیک) فشار را هنگام ضربان قلب اندازهگیری میکند.
عدد پایین (دیاستولیک) فشار را در زمان استراحت قلب بین ضربانها اندازهگیری میکند.
به طور کلی، فشار خون کمتر از ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه طبیعی در نظر گرفته میشود.
در دوران بارداری، فشار خون بهطور معمول به این شکل ارزیابی میشود:
طبیعی: کمتر از ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه
فشار خون بالا در بارداری: ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر
فشار خون بالای شدید: ۱۶۰/۱۱۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر
طبق اعلام کنگره متخصصان زنان و زایمان آمریکا، عدد ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر، آستانهای است که تعریف بالینی فشار خون بالا در بارداری را برآورده میکند.
اگر اندازهگیریهای فشار خون شما در منزل به طور مکرر بالا باشد یا عدد ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر را ثبت کردید، برای راهنمایی با پزشک زنان خود تماس بگیرید و آن را نادیده نگیرید. اگر فشار خون به ۱۶۰/۱۱۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر برسد، به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
آیا فشار خون بالا در دوران بارداری میتواند بر فرزند من تأثیر بگذارد؟
یکی از اولین نگرانیهایی که ممکن است پس از اطلاع از فشار خون بالا در بارداری داشته باشید این است که آیا این موضوع میتواند بر سلامت فرزندتان تأثیر بگذارد یا خیر. اگر کنترل نشود، بله، میتواند تأثیر بگذارد.
فشار خون بالا میتواند بر نحوه اکسیژنرسانی و انتقال مواد مغذی توسط جفت به جنین در حال رشد تأثیر بگذارد. وقتی جریان خون از طریق جفت کاهش مییابد، ممکن است فرزند شما آنطور که انتظار میرود در طول بارداری رشد نکند (افت رشد جنین).
بسته به میزان شدت، فشار خون بالا میتواند خطر زایمان زودرس را نیز افزایش دهد. در برخی موارد، اگر ادامه بارداری برای شما یا فرزندتان پرخطرتر از زایمان باشد، ممکن است زایمان زودتر از برنامهریزی قبلی توصیه شود.
عوارض جدیتری مانند جداشدگی جفت (دکولمان جفت) نیز ممکن است رخ دهد. این اتفاق زمانی میافتد که جفت قبل از زایمان به طور جزئی یا کامل از دیواره رحم جدا شود که میتواند هم برای شما و هم برای فرزندتان خطرناک باشد.
اگرچه این خطرات نگرانکننده به نظر میرسند، اما مهم است به یاد داشته باشید که اکثر زنان مبتلا به فشار خون بالای کنترلشده، بارداری سالمی را سپری کرده و نوزادان سالمی به دنیا میآورند.
چه کسانی در معرض خطر بالای فشار خون در دوران بارداری هستند؟
عوامل خاصی وجود دارند که احتمال ابتلا به فشار خون بالا را در دوران بارداری افزایش میدهند. داشتن یک یا چند عامل خطر به این معنی نیست که شما قطعاً به فشار خون بالا مبتلا خواهید شد، اما به پزشک شما کمک میکند تا تعیین کند آیا مراقبت و پایش دقیقتر لازم است یا خیر.
اگر اندازهگیریهای فشار خون شما در منزل به طور مکرر بالا باشد یا عدد ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر را ثبت کردید، برای راهنمایی با پزشک زنان خود تماس بگیرید و آن را نادیده نگیریدعوامل خطری که باید از آنها آگاه بود عبارتند از:
. سابقه شخصی فشار خون بالا، بیماریهای کلیوی یا دیابت
. چاقی یا شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ پیش از بارداری
. بارداری اول
. بارداری چندقلو (دوقلو، سهقلو و...)
. بارداری در سنین بالا (۳۵ سال و بالاتر)
. سابقه خانوادگی پرهاکلامپسی یا فشار خون بالا
. سابقه پرهاکلامپسی یا فشار خون بارداری در بارداریهای قبلی
اگر چند مورد از این موارد در مورد شما صدق میکند، در شروع مراقبتهای دوران بارداری درباره سابقه خود شفاف باشید. پزشک زنان شما میتواند غربالگریهای اضافی را در مراحل اولیه انجام دهد، شما را به تیم تخصصی قلب و بارداری متصل کند و با پیشرفت بارداری، به پایش وضعیت شما ادامه دهد.
بارداری فشار بیشتری به سیستم قلبیعروقی وارد میکند و میتواند اطلاعات مهمی درباره سلامت قلب و عروق در آینده به دست دهد. زنانی که دچار فشار خون بارداری یا پرهاکلامپسی میشوند، بیشتر در معرض ابتلا به فشار خون مزمن و بیماریهای قلبی در آینده هستند؛ همین امر شناسایی و درمان زنان در معرض خطر را پراهمیتتر میسازد.
علائم هشداردهنده فشار خون بالا در دوران بارداری
بسیاری از علائم بارداری طبیعی و مورد انتظار هستند. با این حال، برخی از علائم نیاز به توجه فوری پزشکی دارند، بهویژه در نیمه دوم بارداری.
در صورت بروز هر یک از موارد زیر که میتواند نشانهای از فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی در بارداری باشد، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید:
. سردرد شدیدی که با استراحت یا مسکنهای بدون نسخه برطرف نمیشود.
. تغییرات بینایی مانند تاری دید، دیدن لکهها یا جرقههای نور، یا از دست دادن موقت بینایی.
. تورم ناگهانی یا شدید در صورت، دستها یا پاها (تورم خفیف مچ پا شایع است، اما پف کردن ناگهانی صورت یا دستها متفاوت و هشداردهنده است).
. درد در ناحیه بالا و سمت راست شکم یا ناحیه شانه.
. تهوع یا استفراغ که به طور ناگهانی در سهماهه دوم یا سوم شروع میشود.
. ثبت فشار خون ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر در منزل.
به غرایز خود اعتماد کنید. اگر حس میکنید چیزی طبیعی نیست، تماس بگیرید. تیم مراقبت شما همیشه ترجیح میدهد از شما بشنود تا اینکه منتظر بمانید.
۵ روش برای کاهش خطر
اگرچه نمیتوانید تمام عوامل خطر فشار خون بالا را در طول بارداری کنترل کنید، اما کارهایی وجود دارند که میتوانید برای بهبود شانس حفظ فشار خون در محدوده سالم انجام دهید:
۱. در تمام قرارهای ملاقات پیش از زایمان شرکت کنید
ویزیتهای روتین بارداری کاری فراتر از بررسی رشد جنین انجام میدهند. هر بار اندازهگیری فشار خون، تصویری کلی به مرور زمان میسازد که به پزشک شما دید کاملی میدهد تا هرگونه روند صعودی را در مراحل اولیه تشخیص دهد. حتی اگر کاملاً احساس سلامتی میکنید، ویزیتها را لغو نکنید یا به تأخیر نیندازید.
۲. به طور منظم تحرک داشته باشید
در بارداری سالم و در صورتی که پزشک محدودیتی برای فعالیت شما تعیین نکرده باشد، فعالیت بدنی منظم میتواند به حفظ سلامت قلب و عروق کمک کند و خطر برخی عوارض بارداری، از جمله فشار خون بارداری و پرهاکلامپسی، را کاهش دهد. نیازی به تمرینات شدید نیست؛ ۳۰ دقیقه پیادهروی در پنج روز هفته، یوگای بارداری یا شنا همگی گزینههای ورزشی خوبی هستند. هدف، تحرک مداوم است، نه رکوردزنی ورزشی.
۳. رژیم غذایی پشتیبان فشار خون سالم داشته باشید
هیچ رژیم غذایی واحدی برای بارداری وجود ندارد که برای همه مناسب باشد، اما آنچه در دوران بارداری میخورید میتواند از فشار خون سالم پشتیبانی کند. مصرف مقدار زیادی میوه، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای کمچرب و در عین حال محدود کردن غذاهای شدیداً فرآوریشده و پرنمک (سدیم)، فشار کمتری به سیستم قلبی-عروقی شما وارد میکند.
حتماً حواستان به میزان دریافت سدیم (نمک) باشد. مصرف زیاد غذاهای شور میتواند در برخی افراد باعث احتباس مایعات شود و به افزایش فشار خون کمک کند.
۴. فشارخون خود را در منزل کنترل کنید
پایش فشار خون در منزل کار آسانی است که میتوانید بین ویزیتهای بارداری انجام دهید، بهویژه اگر در معرض خطر بالاتری قرار دارید. یک دستگاه فشارسنج بازویی معتبر تهیه کنید (فشارسنجهای مچی دقت کمتری دارند)، هر روز در زمان مشخصی فشار خود را اندازهگیری کرده و آنها را یادداشت کنید. آن دفترچه ثبت را در هر جلسه همراه خود ببرید تا با پزشک زنانتان به اشتراک بگذارید.
۵. استرس خود را مدیریت کنید
استرس به طور مستقیم باعث پرهاکلامپسی نمیشود، اما استرس مزمن به مرور زمان بر سیستم قلبی-عروقی تأثیر میگذارد. وقتی استرس بیش از حد میشود یا احساس کلافگی میکنید، چیزی پیدا کنید که به کاهش سطح استرس شما کمک کند؛ این میتواند مدیتیشن، تماس تلفنی با یک دوست، پیادهروی آرام یا یک خواب بعدازظهر باشد. خواب را در اولویت قرار دهید و در صورت نیاز، در خانه درخواست کمک کنید.
تصویر کلی فشار خون بالا در بارداری را بشناسید
مطلع شدن از بالا بودن فشار خون در دوران بارداری میتواند نگرانکننده باشد، اما مطمئن باشید که سالانه میلیونها زن فشار خون بالا را در دوران بارداری مدیریت کرده و نوزادانی کاملاً سالم به دنیا میآورند. مراقبت و پایش مداوم، یکی از قدرتمندترین کارهایی است که میتوانید در طول بارداری خود انجام دهید. ویزیتهای منظم به تیم پزشکی شما این امکان را میدهد که تغییراتی مانند فشار خون بالا را زودتر تشخیص داده و در صورت نیاز به موقع مداخله کنند.
پیام شما به ما