تا به حال شده که پس از خواندن و مشاهدهی اخبار، بخواهید که همهی کانالهای خبری خود را ترک کنید؟ به این فکر افتادهاید که چند روزی دور از تلفن همراه و اخبار در کلبهای دورافتاده زندگی کنید؟ وقتی دیگران دربارهی خبرهای روز صحبت میکنند، کلافه و عصبانی میشوید؟ میدانید که همهی این موارد به فرسودگی خبری اشاره میکنند!؟
فرسودگی خبری یا خبرزدگی به حالتی اشاره میکند که مغز ما با دیدن اخبار، به اصطلاح درد میگیرد. حالتی که نشان میدهد روح و روان ما دیگر طاقت اخبار را ندارند و وقت آن رسیده که استراحت کنیم. در ادامه توضیح میدهیم که فرسودگی خبری دقیقا به چه معناست و چگونه از دست آن نجات پیدا کنیم.
فرسودگی خبری به چه معناست؟
چند تا کانال خبری را دنبال میکنید؟ در روز چند ساعت را صرف مطالعهی اخبار میکنید؟ روزی چند خبر در شبکههای اجتماعی مختلف و حتی از طریق تلفن میشنوید؟ وقتی بیش از حد در معرض اخبار مختلف قرار میگیرید، خطر فرسودگی خبری یا خبرزدگی شما را تهدید میکند.
فرسودگی خبری حالتی است که در آن فرد بر اثر مواجههی مداوم با حجم انبوه اخبار، بهویژه اخبار منفی، دچار خستگی ذهنی و عاطفی میشود. همین هم باعث میشود که بهتدریج انگیزهی خود را برای دنبال کردن رویدادها از دست دهد. در این وضعیت، حتی خبرهای مهم نیز با بیتفاوتی یا بیمیلی مواجه شوند زیرا ذهن دیگر توان پردازش و واکنش به سیل اطلاعات را ندارد.
احتمالا در یک سال اخیر هم شما چنین حسی را حداقل برای بازهای کوتاه تجربه کردهاید. چون در زمانهای جنگ و بحران، رسانهها روی اخبار منفی تمرکز میکنند. همچنین در هر ساعت، چندین خبر جدید منتشر میشود. در این حالت، از زمانی به بعد، دیگر ذهن نسبت به هر خبری حالت تدافعی پیدا میکند.
البته فرسودگی خبری به معنای بیاهمیت بودن اخبار نیست، بلکه نشان میدهد ذهن انسان ظرفیتی محدود برای پردازش اطلاعات و تحمل فشار روانی دارد. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند که افراد مصرف اخبار را مدیریت کنند.
خستگی از اخبار چقدر مضر است؟
خستگی از اخبار به خودی خود چیز بدی نیست. این فقط سیگنالی است تا بدن و ذهنتان از لزوم داشتن استراحت ذهنی شما را آگاه کنید. این موضوع نشان میدهد که شما اطلاعات زیادی مصرف کردهاید و مغز شما فقط قبل از جذب اطلاعات جدید، نیاز به تجدید قوا دارد.
اما نکتهی منفی این ماجرا این است که خستگی از اخبار منجر به اجتناب از اخبار میشود. به این معنی که چون از اخبار خیلی خسته شدهاید، دیگر همهی خبرها را کنار میگذارید. همین هم باعث میشود که از اطلاعاتی که واقعاً به آن نیاز دارید و برای زندگی روزمره، سلامتی یا مشارکت سیاسی شما ضروری است، جا بمانید.
بنابراین باید برای مقابله با فرسودگی خبری، از ترفندهای موثر و کاربردی استفاده کنید.
روشهای مقابله با فرسودگی خبری
هدف از مقابله با فرسودگی خبری، کنار گذاشتن اخبار یا بیتفاوت شدن نسبت به رویدادهای جهان نیست؛ بلکه یادگیری شیوهای سالمتر برای مصرف اخبار است. با ایجاد چند تغییر ساده در عادتهای روزمره، میتوان از آثار منفی بمباران اطلاعاتی کاست و در عین حال، همچنان فردی آگاه و مطلع باقی ماند. راهکارهای زیر برای تحقق این هدف به شما کمک میکنند.
از مصرف مقطعی و افراطی اخبار بپرهیزید!
شاید این توصیه در نگاه اول با آنچه گفته شد، متناقض به نظر برسد اما واقعا کاربردی است. واقعیت این است که بسیاری از افراد فقط زمانی به سراغ اخبار میروند که بحران به اوج رسیده و اوضاع ملتهب شده است. در چنین شرایطی، حجم زیادی از اطلاعات پراکنده و هیجانی را یکباره دریافت میکنند.
در مقابل، اگر اخبار را در زمانهای مشخص و در حد نیاز دنبال کنید، بهتدریج با پیشزمینه، روند شکلگیری رویدادها و ابعاد مختلف آنها آشنا میشوید. در نتیجه، هنگام مواجهه با یک خبر مهم، کمتر احساس سردرگمی میکنید. همچنین نیاز کمتری هم پیدا میکنید که برای یافتن پاسخ، ساعتها در میان ویدئوها و محتواهای مختلف جستوجو کنید.
مسیرهای دریافت اخبار را محدود کنید!
امروزه بسیاری از ما همزمان از چندین صفحهنمایش استفاده میکنیم. تلویزیون، لپتاپ، تبلت و تلفن همراه باعث شدهاند که اخبار و اطلاعات در هر لحظه در دسترس ما باشند. همچنین شغلهای بسیاری از ما به اینترنت و فضای مجازی مربوط است، بنابراین حتی سرکار هم با اخبار مواجه میشویم.
به همین دلیل، باید آگاهانه تصمیم بگیرید که اخبار را از چه مسیرهایی دریافت میکنید. برای مثال، حذف کانالهای خبری غیرضروری از شبکههای اجتماعی گزینهی خوبی محسوب میشود. همچنین یک راهکار مناسب دیگر هم این است که دریافت اخبار را به یک دستگاه یا یک زمان مشخص در روز محدود کنید.
این اقدامات از قرار گرفتن مداوم در معرض اخبار جلوگیری میکند و فشار روانی ناشی از آن را کاهش میدهد.
نکتهی مهم دیگر، انتخاب منابع خبری قابل اعتماد است. انتشار گستردهی اخبار نادرست و گمراهکننده یکی از عواملی است که به خستگی از اخبار دامن میزند. بنابراین، تلاش کنید تا اخبار را از رسانههایی دنبال کنید که:
- به اصول حرفهای پایبند هستند،
- اطلاعات خود را از منابع معتبر نقل میکنند،
- در صورت امکان به شواهد و منابع مورد استفاده ارجاع میدهند.
این امر به شما اطمینان بیشتری میدهد که اخباری که دریافت میکنید، دقیق، مستند و قابل اعتماد هستند.
برای نوع محتوایی که مصرف میکنید، مرز تعیین کنید!
امروزه بخش بزرگی از اخبار از طریق تصاویر و ویدئوها به ما منتقل میشود. این محتوای بصری نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی دارد و واقعیتهای مهم را به نمایش میگذارد. با این حال، انتشار مداوم تصاویر و ویدئوهای خشونتآمیز یا دلخراش، بر سلامت روان تاثیر منفی میگذارد.
ضروری نیست که برای درک یک رویداد، همه تصاویر یا ویدئوهای خشونتآمیز مربوط به آن را تماشا کنید. در بسیاری از موارد، با خواندن گزارشهای معتبر و آشنایی با زمینه و ابعاد ماجرا نیز میتوان تصویر روشنی از آن به دست آورد، بدون آنکه در معرض صحنههای آزاردهنده قرار گرفت. همچنین میتوانید قابلیت پخش خودکار ویدئوها را در شبکههای اجتماعی و سایر پلتفرمها غیرفعال کنید تا کمتر بهطور ناخواسته با چنین محتواهایی مواجه شوید.
از دنیای آنلاین فاصله بگیرید!
مفهومی در روانشناسی رسانه با عنوان «سندروم دنیای کثیف» وجود دارد. بر اساس این مفهوم، اگر تصویر خود از جهان را عمدتاً از طریق رسانهها شکل دهید، احتمالا دنیا را بسیار منفیتر و خطرناکتر از آنچه واقعاً هست، میبینید. علت آن، این است که رسانهها معمولاً اخبار و رویدادهای منفی را بیشتر پوشش میدهند، چون این نوع محتوا توجه بیشتری جلب میکند.
اما اگر برای مدتی از این جریان فاصله بگیرید، تجربهتان تغییر میکند. بهجای دنبال کردن مداوم اخبار، با آدمها، محیط اطراف و زندگی روزمره ارتباط برقرار میکنید. آن وقت متوجه میشوید که جهان، دستکم در تجربهی مستقیم شما، آنقدرها هم تاریک و ناامیدکننده نیست. این فاصله گرفتن کمک میکند تا دوباره با دنیای واقعی و چیزهایی که واقعاً برایتان اهمیت دارند، ارتباط برقرار کنید.
همه اخبار ارزش توجه یکسان را ندارند!
همه رویدادها به یک اندازه بر زندگی شما تأثیر نمیگذارند. پیش از آنکه وقت و انرژی خود را صرف دنبال کردن یک خبر کنید، از خود بپرسید: «آیا دانستن جزئیات این خبر واقعاً برای من ضروری است؟»
بسیاری از خبرها صرفاً توجه ما را جلب میکنند اما تأثیر واقعی بر زندگیمان ندارند. در مقابل، برخی اخبار مستقیماً با سلامت، خانواده، شغل، محل زندگی یا تصمیمهای مهم ما مرتبطند و ارزش بیشتری برای پیگیری دارند.
تمرکز بر اخباری که با زندگی و مسئولیتهای شما ارتباط مستقیم دارند، از احساس سردرگمی و فرسودگی ذهنی جلوگیری میکند. این رویکرد به شما کمک میکند تا زمان و انرژی خود را صرف موضوعاتی کنید که واقعاً اهمیت دارند. موضوعاتی که یا در کنترل شما هستند، یا میتوانید دربارهی آنها اقدامی انجام دهید.
میان اخبار منفی و محتوای مثبت تعادل برقرار کنید!
اگر تمام محتوایی که مصرف میکنید حول بحرانها، درگیریها و حوادث ناگوار باشد، ممکن است به این نتیجه برسید که جهان فقط از مشکلات تشکیل شده است. در کنار پیگیری اخبار، زمانی را نیز به مطالعه مطالب آموزشی، علمی، فرهنگی، هنری یا داستانهای الهامبخش اختصاص دهید. این تنوع، تصویر متعادلتری از جهان ارائه میدهد و از غلبهی احساس ناامیدی جلوگیری میکند.
از مصرف منفعلانهی اخبار به اقدام فعالانه برسید!
احساس درماندگی یکی از عوامل مهم فرسودگی خبری است. اگر خبری شما را درباره یک موضوع اجتماعی یا انسانی نگران کرده است، به جای مصرف بیپایان اطلاعات، ببینید آیا اقدامی هرچند کوچک از دست شما برمیآید یا نه!؟ کمک به یک نهاد خیریه، مشارکت در فعالیتهای داوطلبانه، آگاهیبخشی یا گفتوگو درباره راهحلها برای داشتن حسی بهتر به شما کمک میکند.
و در پایان
از آنجا که بخش زیادی از اخبار ماهیتی منفی یا نگرانکننده دارند، مراقبت از سلامت روان باید در اولویت باشد. اگر احساس میکنید اخبار باعث اضطراب، ناراحتی یا فشار روانی شما شدهاند، دربارهی احساسات خود با اعضای خانواده، دوستان یا افراد مورد اعتماد صحبت کنید. همچنین زمانهایی را تعیین کنید که در روز هرگونه رسانه یا کانال خبری را کنار بگذارید.
با ایجاد تعادل در شیوهی مصرف اخبار، میتوان هم از رویدادهای مهم جهان آگاه ماند و هم از فرسودگی ذهنی و عاطفی ناشی از بمباران اطلاعاتی جلوگیری کرد. هدف مقابله با فرسودگی خبری، دور شدن از جهان و بیتفاوت شدن نسبت به آن نیست. هدف این است که یاد بگیریم چگونه آگاه بمانیم، بدون آنکه آرامش و سلامت روان خود را هم قربانی کنیم.
پیام شما به ما