در جنگ‌های مدرن، پیروزی تنها به تعداد موشک‌هایی که شلیک می‌شود وابسته نیست؛ بلکه به تعداد موشک‌هایی بستگی دارد که هنوز در انبار باقی مانده‌اند.  جنگ چندماهه میان ایران و آمریکا، در پشت صحنه هزینه‌ای کمتر دیده‌شده بر ارتش آمریکا تحمیل کرد؛ هزینه‌ای که امروز حتی اندیشکده‌های نزدیک به پنتاگون نیز درباره آن هشدار می‌دهند.

اکنون دو گزارش منتشرشده از سوی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) و روزنامه واشنگتن‌پست، تصویری متفاوت از میدان نبرد ارائه می‌کنند؛ تصویری که نشان می‌دهد چالش اصلی آمریکا علاوه بر «حمله به ایران»، «تأمین موشک برای جنگ بعدی» است.

تداوم درگیری‌های نظامی میان ایالات متحده و ایران، توان پدافندی و ذخایر موشک‌های رهگیر استراتژیک آمریکا را با چالش بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مصرف انبوه سامانه‌های پدافندی در خاورمیانه، نه‌تنها توازن بازدارندگی آمریکا در منطقه را تحت الشعاع قرار داده، بلکه آمادگی رزمی واشنگتن در برابر سایر رقبای بزرگ (به‌ویژه چین) را شکننده ساخته است. در پاسخ به این بحران، پنتاگون یک چرخش استراتژیک به سمت استارت‌آپ‌های دفاعی سیلیکون‌ولی را آغاز کرده است.

افت شدید ذخایر سامانه‌های پاتریوت و تاد

بر اساس تازه‌ترین تحلیل پژوهشگران CSIS (مارک کانسیان و کریس پارک)، درگیری‌های سنگین موشکی و پهپادی باعث مصرف بی‌سابقه سامانه‌های پدافند بالستیک و موشکی آمریکا شده است.

وضعیت ذخایر قبل و بعد از درگیری:

سامانه پاتریوت :

• پیش از جنگ (فوریه ۲۰۲۶): حدود ۲,۳۳۰ فروند موشک رهگیر در ذخایر موجود بود.
• در زمان آتش‌بس اول (آوریل ۲۰۲۶): این میزان به بین ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند کاهش یافت (افت بیش از ۶۰ درصدی).
• وضعیت فعلی (اواخر ژوئیه ۲۰۲۶): با وجود تحویل‌های جدید، به دلیل ازسرگیری درگیری‌ها، ذخایر همچنان زیر ۱,۰۰۰ فروند باقی مانده است.

سامانه تاد:

• پیش از جنگ: حدود ۴۵۲ فروند موشک رهگیر.
• وضعیت فعلی: ذخایر به حدود ۲۵۰ فروند افت کرده است (تولیدات جدید در بازه آتش‌بس تا حدی از نرخ مصرف پیشی گرفت، اما حجم کلی ذخایر همچنان بحرانی است).

چند نکته از گزارش CSIS: 

 نرخ بالای مصرف در برابر انهدام ارزان: اگرچه نرخ موفقیت رهگیری پاتریوت و تاد بالا بوده، اما پرتاب‌های متعدد موشک‌های بالستیک و پهپادهای ایرانی، فرماندهان آمریکایی را مجبور به استفاده از رهگیرهای چندمیلیون دلاری کرده است.

عدم وجود جایگزین مستقیم: ناوهای نیروی دریایی مجهز به موشک‌های استاندارد (SM-۳/SM-۶) به دلیل فواصل عملیاتی یا استقرار در نقاط دیگر، نمی‌توانند جایگزین تمام‌عیار پاتریوت و ثاد در حمایت از پایگاه‌های زمینی خاورمیانه باشند.

درخواست بودجه اضطراری: دولت آمریکا در لایحه بودجه دفاعی سال ۲۰۲۷ مبلغ ۹۵ میلیارد دلار برای تامین مجدد تسلیحات و ۲۱ میلیارد دلار بودجه مکمل جنگی درخواست کرده است

پیامد ژئوپلیتیک تخلیه ذخایر

یکی از حساس‌ترین ابعاد تحلیل CSIS، تاثیر درگیری خاورمیانه بر استراتژی مهار چین است.

کاهش شدید ذخایر پاتریوت و تاد، توانایی آمریکا را برای دفاع از پایگاه‌های حیاتی خود مانند گوآم و تاسیسات نظامی در ژاپن در صورت بروز درگیری احتمالی با چین در تنگه تایوان یا دریای جنوبی چین تضعیف می‌کند.

و دیگر اینکه بازسازی این ذخایر یک پروژه چندساله است و خطوط تولید پیمانکاران سنتی مانند لاکهید مارتین و ریتیون توان افزایش آنی ظرفیت تولید در مقیاس هزاران فروند را ندارند.

چرخش پنتاگون به سمت سیلیکون‌ولی

گزارش روزنامه واشنگتن‌پست ابعاد مدیریتی و صنعتی این بحران را پوشش داده است. جلسات اضطراری وزارت دفاع آمریکا به ریاست وزیر دفاع (پیت هگست) با مدیران استارت‌آپ‌های فناوری دفاعی، نشان‌دهنده یک «آزمون استراتژیک» برای فرمول جدید پنتاگون است.

عبور از پیمانکاران سنتی غول‌پیکر: شرکت‌های سنتی به دلیل زنجیره تامین کند، فرآیندهای اداری پیچیده و خطوط تولید صلب، قادر به تامین سریع نیازمندی‌های خط مقدم نیستند.

اتکا به شرکت‌های فناوری دفاعی: پنتاگون دست نیاز خود را به سمت شرکت‌هایی نظیر Anduril، Shield AI و دیگر فعالان نوپای سیلیکون‌ولی دراز کرده است.

مزیت‌های مدعی‌شده توسط استارت‌آپ‌ها:

• سرعت بالای توسعه و ساخت
• استفاده گسترده از هوش مصنوعی و سیستم‌های خودکار
• هزینه تولید پایین‌تر در مقایسه با انحصارگران سنتی

چالش‌ها و علامت‌های سوال بزرگ

با وجود خوش‌بینی پنتاگون به فناوری‌های جدید، کارشناسان نظامی و صنعتی چالش‌های جدی زیر را مطرح می‌کنند:

آیا استارت‌آپ‌ها قادر به تولید در «مقیاس انبوه نظامی» هستند؟  شرکت‌های نوپا در تولید پهپادهای کوچک و سامانه‌های نرم‌افزاری موفق بوده‌اند، اما تولید موشک‌های پیچیده بالستیک و رهگیرهای پیشرفته به زیرساخت‌های سنگین، مواد اولیه خاص و خطوط تست پیچیده نیاز دارد که استارت‌آپ‌ها هنوز تجربه اجرایی آن را ندارند.

تجهیزات ارزان در برابر تهدیدات پیشرفته: سامانه‌های ارزان‌قیمت‌تر ممکن است برای مقابله با پهپادها مناسب باشند، اما مقابله با موشک‌های بالستیک هایپرسونیک یا مانورپذیر همچنان نیازمند فناوری‌های بسیار پیشرفته و گران‌قیمت (مانند THAAD) است.

تلاقی داده‌های CSIS و واشنگتن‌پست نشان می‌دهد که درگیری‌های موشکی و فرسایشی غرب آسیا، ارتش آمریکا را با یک چالش ساختاری در مدیریت ذخایر و بازدارندگی مواجه کرده است. جنگ با ایران اثبات کرد حتی سنگین‌ترین بودجه‌های دفاعی جهان نیز در برابر حجم بالای تبادلات موشکی دچار محدودیت‌های فیزیکی شدید در تامین رهگیرهای حیاتی می‌شوند. در این میان، پنتاگون بر سر یک دوراهی تاریخی قرار گرفته است؛ واشنگتن یا باید با یک چرخش استراتژیک و تکیه بر نوآوری‌های سریع استارت‌آپ‌های سیلیکون‌ولی شیوه‌های تولید و تامین تسلیحات خود را دگرگون سازد، یا این که ریسک افت توان بازدارندگی در سایر حوزه‌های راهبردی مانند ایندو-پاسیفیک را تا زمان بازسازی چندساله خطوط تولید سنتی به جان بخرد.

ایندو-پاسیفیک (Indo-Pacific) یا هند-آرام، به یک منطقه کلیدی جغرافیایی و ژئوپلیتیکی گفته می‌شود که مجموعه‌ی اقیانوس هند و بخش غربی تا مرکزی اقیانوس آرام را در بر می‌گیرد.

این مفهوم سواحل شرقی آفریقا و خاورمیانه، شبه‌قاره هند، شرق و جنوب‌شرقی آسیا تا استرالیا و جزایر اقیانوس آرام را به یکدیگر متصل می‌کند. اهمیت این منطقه به دلیل این است که بیش از ۶۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان و نیمی از تجارت دریایی کره زمین (از جمله عبور حجم عظیمی از انرژی و نفت از تنگه ملاکا) از این حوزه می‌گذرد و این منطقه حوزه اصلی رقابت ژئوپلیتیکی و نظامی میان ایالات متحده آمریکا و چین است. پیمان‌های امنیتی مهمی مانند کواد (QUAD) (شامل آمریکا، هند، ژاپن، استرالیا) و آکوس (AUKUS) (شامل آمریکا، بریتانیا، استرالیا) دقیقا برای حفظ موازنه قدرت در همین حوزه تشکیل شده‌اند.
منابع:
https://www.csis.org/analysis/renewed-iran-war-would-test-diminished-interceptor-inventories?utm_source=chatgpt.com
https://www.washingtonpost.com/technology/۲۰۲۶/۰۷/۳۰/shrinking-weapons-stockpile-is-testing-pentagons-sweeping-new-strategy/?utm_source=chatgpt.com