بیشتر کودکان با گذشت زمان و به صورت خودبهخود شبادراری را پشت سر میگذارند، اما برخی راهبردها از جمله ارزیابی کودک از نظر سایر بیماریها میتوانند در این مسیر کمککننده باشند.
متخصصان میگویند در بیشتر مواقع، شبادراری یک مسئله مربوط به سیر تکامل و رشد کودک است، اما گاهی اوقات نیز میتواند ناشی از دلایل پزشکی زمینهای باشد.
شبادراری از چه سنی یک مشکل محسوب میشود؟
شبادراری به خروج بیاختیار و ناخواسته ادرار در طول خواب، پس از سنی که انتظار میرود کنترل ادرار شبانه ایجاد شده باشد (معمولاً از ۵ سالگی به بعد) گفته میشود. حدود ۱۵ درصد کودکان پنجساله هنوز شبادراری دارند و این میزان با افزایش سن کاهش مییابد.
اما اگر کودک شما در سن ۷ سالگی یا بالاتر همچنان دچار شبادراری است، با پزشک عمومی یا متخصص اطفال او صحبت کنید. آنها ممکن است شما را به یک متخصص، مانند فوق تخصص نفرولوژی (کلیه) یا اورولوژی کودکان ارجاع دهند؛ بهویژه اگر فرزند شما:
. از شبادراری خود بسیار ناراحت و مضطرب است.
. به تغییرات محافظهکارانه در سبک زندگی پاسخ نداده است.
. پس از اینکه حداقل به مدت شش ماه شبها خشک بوده، دوباره دچار شبادراری جدید شده است.
. در طول روز نیز کنترل ادرار خود را از دست میدهد (بیاختیاری روزانه).
چرا کودک ممکن است هنوز جایش را خیس کند؟
شبادراری معمولاً با سیر رشد کودک مرتبط است، بنابراین پشت سر گذاشتن آن نیاز به زمان دارد و این روند ممکن است طولانیتر از حد انتظار باشد.
متخصصان میگویند اغلب، ارتباطات عصبی بین مغز و مثانه کودک باید به تکامل و بلوغ برسد. آنها در نهایت این مشکل را پشت سر خواهند گذاشت، اما هیچ راهی برای پیشبینی زمان دقیق آن وجود ندارد.
همچنین بسیاری از کودکان مبتلا به شبادراری، هنگام پر شدن مثانه به سختی از خواب بیدار میشوند. در مواقع دیگر، شبادراری با دلایل پزشکی زمینهای مانند عفونتهای مجاری ادراری، دیابت یا آپنه خواب (وقفه تنفسی در خواب) مرتبط است؛ بنابراین شناسایی و درمان آن علتها کلید حل مشکل است.
۱۰ توصیه برای کمک به کاهش شبادراری
بیشتر کودکان به خودی خود شبادراری را متوقف میکنند، اما برخی راهبردها میتوانند به آنها کمک کنند تا سریعتر به این مرحله برسند.
۱. انگیزه بدهید، شرمزده نکنید
شبادراری میتواند برای شما و فرزندتان ناامیدکننده و طاقتفرسا باشد. اما بسیار مهم است که مشوق و مثبتاندیش باشید و کاری کنید که فرزندتان نسبت به هر پیشرفتی که به دست میآورد، حس خوبی داشته باشد. از سرزنش یا ایجاد حس گناه در کودک به خاطر شبادراری خودداری کنید. کودکان باید درک کنند که شبادراری تقصیر آنها نیست و آنها کار اشتباهی انجام ندادهاند که باعث بروز آن شده باشد. تنبیه کردن کودک به خاطر خیس کردن تخت، تنها باعث بدتر شدن استرس و مشکلات عزت نفس او میشود که خود میتواند منجر به شبادراری بیشتر گردد.
۲. مصرف مایعات را قبل از خواب کاهش دهید
حتی بزرگسالانی که کنترل مثانه عالی دارند هم بهتر است درست قبل از خواب آب زیادی ننوشند؛ کودکان نیز نباید این کار را بکنند. بهتر است کودک در یک تا دو ساعت پایانی قبل از خواب، مصرف مایعات را کاهش دهد و از نوشیدن حجم زیاد مایعات درست پیش از خواب خودداری کند. اما این بدان معنا نیست که کودک برای جلوگیری از شبادراری، در طول روز از نوشیدن آب خودداری کند، چرا که این کار میتواند منجر به مشکلات سلامتی دیگری مانند کمآبی بدن شود.
۳. قبل از خواب ادرار کند
رفتن به رختخواب با مثانهای که تا حدودی پر است، احتمال بروز حادثه در طول شب را افزایش میدهد. بنابراین، مطمئن شوید که ادرار کردن قبل از خواب بخشی از برنامه همیشگی کودک شما باشد. آنها را تشویق کنید که هر شب درست قبل از رفتن به رختخواب ادرار کنند، حتی اگر احساس نیاز به آن را ندارند. آنها باید مخزن را خالی کنند تا در طول شب فضای کافی برای پر شدن داشته باشد.
۴. برای اجابت مزاج سالم تلاش کنید (درمان یبوست)
یبوست یکی از عوامل شایع تشدیدکننده شبادراری است؛ زیرا پر بودن روده و تجمع مدفوع میتواند به مثانه فشار وارد کند، ظرفیت آن را کاهش دهد و پیامهای مربوط به پر شدن مثانه را تحت تأثیر قرار دهد. با تشویق کودک به داشتن یک رژیم غذایی سالم و سرشار از فیبر و نوشیدن آب کافی در طول روز، به یبوست او رسیدگی کنید. اما اگر یبوست ادامه پیدا کرد، از پزشک اطفال خود کمک بخواهید.
۵. بر خواب باکیفیت تمرکز کنید
اختلال در بیدار شدن هنگام پر شدن مثانه، میتواند به یک چرخه معیوب تبدیل شود: خواب ناکافی یا بیکیفیت میتواند مدیریت شبادراری را دشوارتر کند. بنابراین رعایت عادات خواب سالم اهمیت دارد. بر عادات خواب سالم تمرکز کنید؛ مانند خاموش کردن صفحهنمایشها (گوشی و تبلت) حداقل نیم ساعت قبل از خواب و رفتن به رختخواب در یک زمان منطقی و ثابت. کودکان نباید به امید جلوگیری از شبادراری، تا دیروقت بیدار بمانند. کودکان گاهی فکر میکنند میتوانند با خیلی دیر خوابیدن، بدن خود را فریب دهند تا جایش را خیس نکند. اما این کار بر کیفیت و مدتزمان خواب آنها تأثیر میگذارد و منجر به بروز مشکلاتی در طول روز میشود.
۶. آنها را برای ادرار کردن بیدار نکنید
شاید به این فکر افتاده باشید که فرزندتان را در میانه شب بیدار کنید تا به دستشویی برود؛ به این امید که او را از یک حادثه شبانه نجات دهید. اما واقعیت این است که بیدار کردن کودک در نیمه شب معمولاً درمان مؤثری برای شبادراری نیست و به یادگیری کنترل مثانه کمک نمیکند؛ هرچند ممکن است در برخی خانوادهها به طور موقت تعداد شبهای خیس را کاهش دهد. به عبارت دیگر، بیدار کردنهای تصادفی در شب، مانع از یک خواب راحت شبانه هم برای شما و هم برای فرزندتان میشود!
۷. یک هشداردهنده (آلارم) شبادراری را امتحان کنید
تنبیه کردن کودک به خاطر خیس کردن تخت، تنها باعث بدتر شدن استرس و مشکلات عزت نفس او میشود که خود میتواند منجر به شبادراری بیشتر گردددستگاه هشداردهنده شبادراری وسیلهای است که به لباس زیر کودک متصل میشود یا زیر ملحفه تشک او قرار میگیرد و رطوبت باعث فعال شدن زنگ آن میشود تا به بدن کودک کمک کند ارتباط بین مغز و مثانه را برقرار سازد. آلارم شبادراری یکی از مؤثرترین درمانهای غیر دارویی برای شبادراری مداوم است بهویژه در کودکانی که خانواده و کودک بتوانند چند هفته تا چند ماه به استفاده منظم از آن پایبند باشند. هرچند ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد تا اثر آن ظاهر شود، اما احتمال ماندگاری بهبود پس از قطع آن، از دارودرمانی بیشتر است. با پزشک فرزند خود صحبت کنید تا اطلاعات بیشتری کسب کنید و متوجه شوید آیا ارزش امتحان کردن را دارد یا خیر.
۸. در صورت نیاز، از شورتهای آموزشی استفاده کنید
برخی از والدین از پوشاندن شورتهای آموزشی شبانه (پوشکهای شورتی) به فرزندانشان خودداری میکنند و نگرانند که این کار باعث تشویق به شبادراری شود. استفاده از شورت آموزشی شبانه، درمان شبادراری محسوب نمیشود، اما میتواند به حفظ آرامش، خواب بهتر و کاهش اضطراب کودک و خانواده کمک کند.
۹. در مورد دارو سوال کنید
کودکان بزرگتری که با شبادراری دستوپنجه نرم میکنند ممکن است احساس شرمساری یا خجالت داشته باشند؛ بهویژه در مهمانیها و یا اردوهای تابستانی. در این موارد، پزشک آنها ممکن است دسموپرسین را توصیه کند که یک شکل مصنوعی از هورمون وازوپرسین است. دسموپرسین با کاهش تولید ادرار توسط کلیهها در طول شب، حجم ادرار را کمتر میکند. این دارو در بسیاری از کودکان تعداد شبهای خیس را به طور قابل توجهی کاهش میدهد، اما پس از قطع دارو احتمال عود وجود دارد. با این حال، میتواند به کودکان این اطمینان را بدهد که شب خشکی خواهند داشت، به خصوص زمانی که خارج از خانه میخوابند.
۱۰. بیماریهای پزشکی زمینهای را درمان کنید
گاهی اوقات، شبادراری یک علت زمینهای دارد، مانند:
عفونتهای مجاری ادراری (UTIs): عفونتها دیواره مثانه را تحریک میکنند و میتوانند باعث نیاز مکرر و فوری به ادرار کردن شوند.
مشکلات سلامت روان: اضطراب معمولاً علت اصلی شبادراری اولیه نیست، اما میتواند شبادراری را تشدید کند یا در بروز شبادراری ثانویه نقش داشته باشد.
تفاوتهای عصبی: برخی مطالعات نشان دادهاند که شبادراری در کودکان مبتلا به اوتیسم یا ADHD (بیشفعالی و نقص توجه) شایعتر است.
عدم تعادل هورمونی: بدن برخی از کودکان به اندازه کافی هورمون وازوپرسین تولید نمیکند.
بیماریهای مزمن پزشکی: دیابت تشخیص داده نشده، آپنه خواب و سایر اختلالات اورولوژیک همگی میتوانند در شبادراری نقش داشته باشند. در این موارد، تشخیص صحیح و درمان یا مدیریت این بیماریها، اساس موفقیت در درمان است.
چرا فرزندم دوباره شروع به خیس کردن تخت کرده است؟
برخی از کودکان پس از اینکه مدتی این کار را انجام ندادهاند، دوباره دچار شبادراری میشوند. به این حالت شبادراری ثانویه میگویند؛ یعنی خیس کردن تخت پس از حداقل شش ماه خشک ماندن در طول شب. این وضعیت اغلب با استرسهای روانشناختی مرتبط است، مانند:
طلاق والدین
تولد یک نوزاد جدید در خانه
نقل مکان به یک خانه جدید
شروع به کار در یک مدرسه جدید
جنگ و بحرانهای اجتماعی
همچنین دانسته این نکته مهم است کودکانی که تجربه سوءاستفاده یا آزار داشتهاند، اغلب به رفتارهای دوران کودکی پیشین خود پسرفت میکنند که شبادراری نیز شامل آن میشود. اگر نگران هستید که فرزندتان ممکن است قربانی آزار شده باشد، با فردی که میتواند کمک کند مانند پزشک اطفال تماس بگیرید.
چه زمانی برای شبادراری به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر فرزند شما با شبادراری دستوپنجه نرم میکند، از پزشک او راهنمایی بخواهید. این مشکل اغلب یک بخش طبیعی از رشد کودک با بلوغ و تکامل بدن و مغز آنهاست، اما نه همیشه.
پزشک در صورت لزوم ابتدا علل زمینهای قابل درمان را بررسی میکند و اگر علت خاصی یافت نشود، شبادراری معمولاً بخشی از روند طبیعی تکامل کودک محسوب میشود.
اگر کودک شما شرایط زیر را دارد با پزشک صحبت کنید:
. علائمی مانند سوزش یا درد هنگام ادرار کردن دارد.
. به تازگی دچار حوادث خیس کردن (چه در طول شب و چه در طول روز) شده است.
. مایعات زیادی مینوشد اما به نظر میرسد همیشه تشنه است.
. نیاز به ادرار کردن مکرر دارد اما هر بار حجم زیادی ادرار دفع میکند.
. با صدای بلند خرخر میکند یا به نظر میرسد تنفس او در حین خواب متوقف و دوباره شروع میشود.
. از بیحسی، درد یا گزگز در پاها یا ساق پاهای خود شکایت دارد.
. دچار بیاختیاری مدفوع میشود یا لباس زیر او مکرراً کثیف است.
همه اینها میتوانند نشانههایی از بیماریهای زمینهای باشند و چه فرزند شما با یک علت تکاملی روبهرو باشد و چه یک علت پزشکی، پزشک او آماده کمک است.
پیام شما به ما