جهان در روزهای گذشته شاهد یکی از عجیبترین و در عین حال معنادارترین تقابلهای لفظی میان نماد قدرت استکباری و عالیترین مقام کلیسای کاتولیک بود. اظهارات جنونآمیز ترامپ مبنی بر تهدید به نابودی تمدن کهن ایران، با واکنش قاطع و انسانی پاپ لئو چهاردهم مواجه شد که این سخنان را غیرقابل قبول دانست.
اما نقطۀ عطف این ماجرا، واکنش افسارگسیخته و متکبرانۀ رئیس جمهور آمریکا بود. جملۀ ترامپ مبنی بر اینکه «اگر من در کاخ سفید نبودم، او نیز در واتیکان نبود»، در کنار انتشار تصویر هوش مصنوعی از خودش در قامت عیسی مسیح که در حال شفای بیماران است، پدیدهای فراتر از یک جنجال ژورنالیستی است. این رویداد، نیازمند یک کالبدشکافی الهیاتی و روانشناختی است تا ماهیت واقعی استکبار جهانی در عصر مدرن افشا شود.
منطق فرعونی و توهم مالکیت بر جهان
اظهارات رئیس جمهور آمریکا در برابر رهبر ۱.۴ میلیارد کاتولیک جهان، بازتولید دقیق همان منطقی است که فرعون در برابر حضرت موسی به کار میبرد. ترامپ با ادعای اینکه جایگاه پاپ در واتیکان مرهون حضور او در کاخ سفید است، خود را در جایگاه خدایگانی میبیند که توزیعکنندۀ قدرت، مشروعیت و حیات در کرۀ زمین است. قرآن کریم این روانشناسی بیمارگونه را قرنها پیش به رساترین شکل ممکن تصویر کرده است؛ آنجا که فرعون با غرور به قلمرو فرمانروایی خود نگاه میکند و ادعای ربوبیت سر میدهد: ﴿فَقَالَ أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَیٰ﴾ (سوره نازعات:آیه ۲۴).
ریشۀ این تکبر
این تکبر لجامگسیخته، ریشه در یک حقارت درونی دارد. در منطق دین، انسانی که به قدرت مطلق الهی متصل نباشد، با دستیابی به اسباب مادی زودگذر، دچار طغیان میشود. امام صادق علیهالسلام در واکاوی ریشههای روانی این طغیان میفرمایند: «مَا مِنْ أَحَدٍ یَتَکَبَّرُ أَوْ یَطْغَی إِلَّا لِذِلَّةٍ یَجِدُهَا فِی نَفْسِهِ» (الکافی، ج۲، ص۳۱۲)؛ هیچ کس تکبر و طغیان نمیکند، مگر به خاطر ذلتی که در درون خود احساس میکند. ترامپ با تهدید یک تمدن باستانی به نابودی و سپس تحقیر یک رهبر مذهبی، در واقع حقارت درونی و هراس خود از منطق صلحطلبانه و حقجویانۀ ادیان را به نمایش میگذارد.
خداوند در قرآن کریم، این دسته از مستکبران را که دوست دارند برای کارهای نکرده و فضایل نداشته ستایش شوند، به شدت انذار میدهد و میفرماید: ﴿لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَیُحِبُّونَ أَنْ یُحْمَدُوا بِمَا لَمْ یَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ﴾ (سوره آل عمران:آیه ۱۸۸). ترامپ با این تصویر جعلی، مصداق اتمّ این آیۀ شریفه است. او میخواهد جامۀ مقدس مسیح را بر تن سیاستهای کثیف و فرعونی خود بپوشاند، غافل از آنکه وجدان بیدار مؤمنان، این تضاد و دروغ بزرگ را پس میزند.
تقابل تکبر استکباری با تواضع الهی
پاسخ پاپ لئو چهاردهم به این هتاکی، حاوی یک پیام مهم دینی بود: «قلب پیامبر مسیحیان با بدسیرتان، مغروران و متکبران نیست، بلکه همراه متواضعان و فروتنان است.» این مرزبندی دقیق، نشان میدهد که در نگاه تمام ادیان ابراهیمی، تکبر نقطۀ مقابل دینداری است. این همان حقیقتی است که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله بارها بر آن تأکید داشتهاند. رسول خدا صلیاللهعلیهوآله در ترسیم شاخصههای انسان مؤمن میفرمایند: «محبوبترین شما نزد من و نزدیکترینتان به من در روز قیامت، خوش خوترین و افتاده ترین شماست.» (بحارالانوار، ج ۷۱، ص۳۸۵)
سقوط بتهای سیاسی و بیداری وجدانها
واکنش گستردۀ مسیحیان جهان و حتی ریزش در بدنۀ مذهبی رأیدهندگان ترامپ پس از این اتفاق، حامل یک پیام روشن است: تودههای دیندار، شاید تا مدتی فریب شعارهای سیاسی را بخورند، اما زمانی که یک سیاستمدار از مرزهای توحید عبور کرده و رسما به مقدسات دستاندازی کند، وجدان دینی بیدار میشود. اصرار ترامپ بر موضع خود و بیان این جملۀ گستاخانه که «پاپ هیچ ایدهای از آنچه اتفاق میافتد ندارد»، تیر خلاصی بر تصویر دروغین او در میان مسیحیان معتقد بود. او نشان داد که در دستگاه محاسباتی استکبار، دین تنها تا زمانی اعتبار دارد که در خدمت منافع کاخ سفید باشد.
امروز مخالفت با جنگطلبی غرب، به یک نقطۀ اشتراک میان وجدانهای بیدار در سراسر جهان تبدیل شده است. جبهۀ مقاومت با ایستادگی در برابر این فرعونهای مدرن، نه تنها از مرزهای جغرافیایی خود، بلکه از حریم اخلاق، تواضع و کرامت انسانی دفاع میکند. و تاریخ نشان خواهد داد که کسانی که لباس پیامبران را برای فریب خلق به تن میکنند، در نهایت با رسوایی و شکست از صفحۀ روزگار محو خواهند شد.
پیام شما به ما