اساسیترین ادعای سخنران، ایجاد تمایز میان «جن» و «پری» است. او «پری» را موجودی با زیستگاه آبی معرفی میکند که با جن، که از آتش آفریده شده، متفاوت است. این در حالی است که در منابع اصلی اسلامی، یعنی قرآن و احادیث معتبر، جهان به دو دسته اصلی از موجودات هوشمند تقسیم شده است: «انس» (انسان) و «جن».
قرآن کریم در آیات متعددی به این دو گروه اشاره میکند، برای نمونه در آیه ۵۶ سوره ذاریات میفرماید: «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ» (و جن و انس را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند).
در هیچکدام از دستهبندیهای کلامی و حدیثی معتبر شیعه، موجودی مستقل و هوشمند به نام «پری» که در عرض انس و جن باشد، معرفی نشده است.
واژه «پری» ریشهای عمیق در ادبیات و فرهنگ عامه ایرانی دارد و اغلب به نوعی از جن (معمولاً جن مؤنث و زیبا) اطلاق میشود، اما یک گونهشناسی مجزا در الهیات اسلامی به شمار نمیرود.
ناصرخسرو در تفسیر آیاتی از قرآن مجید و در بیان جنس دیو و پری و انواع آفریدگان مینویسد: «و خدای تعالی از آفریدگان خویش دوگروه را یاد کرد که از بهر پرستش آفریدم، یکی جن را که آن را به پارسی پری خوانند و دیگر انس را، یعنی مردم را...» (دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، ذیل مأخذ پری)
بنابراین، فرض سخنران مبنی بر اینکه «پری» یک نژاد متفاوت با زیستگاهی مشخص (آب) است، فاقد پشتوانه دینی معتبر است و بیشتر به نظر میرسد از باورهای فولکلوریک نشأت گرفته باشد.
واقعاً آب زیستگاه پری است؟
سخنران در ادامه، عنوان میکند که «آب، خنثیکننده جن است» و «جای جن در آب نیست». این ادعا نیز با برخی از آیات و روایات در تضاد است. قرآن کریم در شرح قدرتهایی که خداوند به حضرت سلیمان علیهالسلام عطا کرده بود، به جنهایی اشاره میکند که برای او در دریا غواصی میکردند. در آیه ۳۷ سوره ص آمده است: «وَالشَّیَاطِینَ کُلَّ بَنَّاءٍ وَغَوَّاصٍ» (و شیاطین [از جنیان] را که همگی بنّا و غواص بودند، تحت فرمان او درآوردیم). طبق این آیه، نه تنها آب دافع جن نیست، بلکه برخی از آنان توانایی فعالیت در اعماق آب را نیز داشتهاند.
در متون معارف مکتوب، مکانهایی مانند خرابهها، بازارها، و حمامها به عنوان محل رفت و آمد جنیان ذکر شده است اما آب، به عنوان عنصر پاککننده در اسلام، هرگز به عنوان یک عامل «دافع جن» معرفی نشده است.
این استدلال که چون جن از «آتش بدون دود» (الرحمن:۱۵) آفریده شده، پس ذاتاً با آب در تضاد است، نیز یک قیاس سادهانگارانه و فاقد پشتوانۀ متقن دینی است. خلقت ناری جن، به این معنا نیست که بدن جن مانند آتش فیزیکیِ دنیوی است که با ریختن آب خاموش شود یا از بین برود. همانطور که انسان از خاک خلق شده اما با برخورد آب گِل نمیشود و وا نمیرود، جن نیز اگرچه منشأ خلقتش آتش است، اما موجودی دارای جسم لطیف است و قوانین فیزیکیِ آب و آتش به آن شکل سادهانگارانه بر آنها مترتب نمیشود.
آبنما و جذب موجودات ماورایی
سخنران در بخش دیگری از سخنان خود ادعایی مطرح میکند مبنی بر اینکه آبنما پری را جذب میکند و زندگی را به مصیبت میکشد! حال اینکه در اسلام، آب، زندگیبخش است، خاصیت پاککنندگی دارد نه جذب موجودات شریر. در معماری اسلامی و خانههای قدیمی مؤمنین، حوض و فواره همواره وجود داشته و هیچگاه از سوی علما به عنوان منبع جذب شرور ماورایی نهی نشده است.
سخنران علاوه بر آبنما، حتی توصیه میکند که «به ساحل و رودخانهها نزدیک نشوید چون پری جذب میشود». این سخنان تلفیقی از خرافات عامیانه و ترسافکنی بیپایه است و هیچ سند دینی معتبر ندارد. در جایی از قرآن و روایات معتبر نیامده که انسان از طبیعت سالم بترسد، بلکه انسان را به تفکر در آفرینش دعوت میکند (آل عمران:۱۹۱) نه به ترس از آن.
چنین ادعاهایی، هرچند ممکن است جذابیت داستانی داشته باشند، اما با ارائه تصویری مخدوش از آموزههای دینی، مرز میان حقیقت و خرافه را کمرنگ میکنند. برای یک مسلمان، تکیهگاه اصلی در باورهای ماورایی باید قرآن و سنت قطعی معصومین علیهمالسلام باشد، نه داستانها و باورهایی که سینه به سینه در فرهنگ عامه نقل شدهاند. تفکیک این دو از یکدیگر، وظیفهای ضروری برای حفظ اصالت دین و جلوگیری از گسترش باورهای نادرست است.
پیام شما به ما