روزى معنوى چیست؟ حضرت امام صادق علیه السلام در ذیل آیه كریمه «فلینظر الانسان الى طعامه‏» (1) فرمودند: منظور از این طعام «علم‏» است، یعنى انسان باید نگاه كند كه علم خود را از چه كسى مى‏گیرد (2) پس طعام «علم‏» است و علم همان روزى معنوى است، و مطعم و معلم حقیقى، اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام هستند، چنانكه از حضرت امام كاظم علیه السلام رسیده است كه حضرت على علیه السلام را «امیرالمؤمنین‏» مى‏گفتند، چون به انسان طعام «میره‏» مى‏دهد: «لم سمى امیرالمؤمنین امیر المؤمنین؟ قال علیه السلام: لانه یمیرهم (المؤمنین) العلم‏». (3) اگر ظاهر «امیر» این است كه به انسان «امر» مى‏كند، ولى باطن آن طبق بیان امام هفتم علیه السلام این است كه به متفكران، طعام «میره‏» مى‏دهد. اگر كسى به درستى به دین عمل كند، هم علوم سمایى (آسمانى) از راه الهامها نصیب او مى‏شود كه: «العلم نور یقذفه الله فى قلب من یشاء» بیان قرآن كریم است كه انبیا علیهم السلام عموماً و شعیب علیه السلام خصوصاً، «نبوت‏» را رزق مى‏دانند: «و رزقنى منه رزقا حسنا» (4) و اولیا «ولایت‏» را و علما «علم‏» را رزق مى‏دانند. لذا رزق، توسعه داشته و اختصاصى به ارزاق طبیعى نظیر نان و میوه و . . . نخواهد داشت. علوم هم دو قسم است: بعضى از دانش‏ها با دسترنج مدرسه و تلاش و كوشش نصیب انسان مى‏شود، و بعضى از علوم از بالا به انسان افاضه مى‏شود: «دولت آن است كه بى‏خون دل آید به كنار». اگر كسى به درستى به دین عمل كند، هم علوم سمایى (آسمانى) از راه الهامها نصیب او مى‏شود كه: «العلم نور یقذفه الله فى قلب من یشاء» (5)، هم از راه كسب، كه علم ارجل نام دارد، نظیر سیر و سلوك. (6) پى‏نوشت‏ها: 1) سوره عبس، آیه 24: «پس انسان باید به غذاى خود بنگرد». 2) محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج‏2، ص‏96. 3) همان، ج‏37، ص‏293، ح 7. 4) سوره هود، آیه 88. 5) بحار الانوار، ج‏1، ص 225. 6) عبد الله جوادى آملى، بنیان مرصوص، ص‏82. منبع: مجله پرسمان، پیش شماره 1، برگرفته از سخنان آیت الله جوادی آملی، به کوشش دکتر حسن قدوسی زاده