«ما داریم خفه میشیم، کمک!» هر سال با سرد شدن هوا رنگ آبی آسمان از ما رو میگیرد و تیره و تار میشود، همانطور که به باور خیلیها ملاک کیفیت دوربین را عکس از ماه تعیین میکند در تهران هم هر چه برج میلاد در دود و دم محو شود؛ یعنی شاخص آلودگی بیشتر است، تعطیلی مدارس هم میتواند دلیل خوبی باشد که به شما بگوید که اوه اوضاع اصلا خوب نیست! در این بین مسئولین محترم هم زحمت میکشند و از مردم میخواهند با دعای باد و باران به کاهش آلودگی کمک کنند! جدا از اینها طبق آمارهای منتشر شده تهران سال پیش فقط ۲ روز هوای پاک داشته که این از ریه پر دود شهر تهران خبر میدهد؛ اما نکته دیگرش این است که ما در تمامی فصلها با آلودگی هوا زندگی میکنیم، آن را نفس میکشیم و فقط در روزهای سرد پاییز و زمستان افتخار ملاقات و رودررو شدن با آن را داریم آن هم به لطف وارونگی هوا!
گفتگو با فعالان محیط زیستی
آلودگی هوا پدیده غریبی نیست و در کشورهای پیشرفته و صنعتی هم سروکله آن پیداست اما طی سیاستها و تصویب قوانینی توانستند تا حدودی آن را کنترل کنند، در سال ۹۶ هم در ایران به منظور کاهش آلودگی هوا قانون هوای پاک تصویب شد اما نه تنها کمک کننده نبود بلکه هیچ تاثیری در روند بهبودی هوا نداشت.
به همین منظور در این گزارش سراغ دو کارشناس محیط زیستی، «بهروز بهزاد و اسماعیل کهرم» رفتیم و درباره آلودگی، مسئله تکراری اما مهم این روزها صحبت کردیم.
با آلودگی هوا چه کنیم؟ از لندن تا لس آنجلس!
دکتر بهروز بهزاد کارشناس و فعال محیط زیست است، با او درباره آلودگی هوا و وضعیت نامناسب هوای شهر گفتگو کردیم. بهزاد گفت: «آلودگی هوا یک پدیده چند بعدی هست که حاصل سبک زندگی ما آدمها است و در نتیجه وقتی آلودگی به وجود میآید ما باید روی شیوه سبک زندگی خودمان دقت کنیم، رفت و آمدها، استفاده از وسیلههای مختلف، موقعیت خاص جغرافیای شهر تهران و وارونگی و خیلی از عوامل دیگر این آلودگی را به وجود میآورد»
او شیوه نادرست زندگی شهری را یادآوری کرد و توضیح داد: «قوانین صحیحی در این رابطه وجود ندارد یا اگر هم وجود دارد رعایت نمیشود، در این زمینه باید مطالعات گسترده و همهجانبه صورت بگیرد چرا که هر آلودگی در هر شهری علت خاص خودش را دارد و به دنبال آن راهکارهایش هم متفاوت خواهد بود. برای مثال چندین سال پیش در لندن وشهری در ایالت متحده آلودگی شدیدی صورت گرفت، با بررسیها متوجه شدند دلیل اصلی آلودگی در لندن، اکسید گوگل و در لس آنجلس اکسید ازت بود، متناسب با دلیل راهکارهایی هم ارائه شد مثلا در لندن سوزاندن هر چیزی در فضای آزاد ممنوع شد، وضع قوانین سخت برای رفت و آمد خودروها نیز از جمله اقدامات موثر دولت آنها بود.»
هنوز علت آلودگی تهران مشخص نیست!
بهزاد بهروز باور دارد که هنوز عامل اصلی آلودگی هوا در تهران شناسایی نشده اما احتمالات و شواهد نشان میدهد که آلودگی از اکسید ازت است. او در ادامه از ظرفیتهای انرژی که ایران دارد صحبت کرد و افسوس خورد که از آنها استفاده نمیشود، بهروز بهزاد گفت: «ایران بهشت و معدن انرژی تجدید پذیر است، از جنوب تا شمال ایران، از انرژیهای بادی تا خورشیدی، سرزمین ما مشکل انرژی ندارد اما برای استفاده درست از آن یک اراده و همدلی نیاز است و در مرحله بعدی آن که اتفاقا مشکل اینجا است، بخش سرمایهگذاری است، بسیاری از سرمایه گذارها قبول نمیکنند پول و ثروتشان را در کاری بگذارند که سود و برگشت سرمایهشان در زمانی طولانی و حتی نامشخص به دستشان میرسد! در اینجا مسئله سود اولویت و همیت بیشتری از سلامت جامعه دارد!»
همیشه پای یک تحریم در میان است...
سال ۹۶ به منظور کاهش آلودگی هوا قانون هوای پاک تصویب شد، چند وقت پیش و بعد از گذشت ۶ سال از تصویب این قانون مرکز هوای ملی اعلام کرد که تحریمها عامل اصلی اجرا نشدن این قانون بودند. در این رابطه بهروز بهزاد گفت: «به دلیل تحریمها دستیابی به تکنولوژی سخت شده و بنابراین تحریمها بیتاثیر نیستند؛ ولی اجرای صحیح قانون پاک به هماهنگی چندین دستگاه نیاز دارد همه این را از چشم سازمان محیط زیست میدانند؛ اما برای رفع این بحران هماهنگی و همکاری تمامی سازمانها و ارگانها لازم است مثل سازمان کشاورزی، امور اقتصادی، حتی بین الملل! باید یک کارگروهی راه اندازی شود و با مشارکت و همدلی هم دیگر قانون پاک را اجرا کنند. متاسفانه تا به الان این نهادها به وجود نیامده و همین باعث شده این قانون روی هوا معلق باشد.»
پیشنهاد برای کاهش آلودگی هوا
ما به عنوان یک جمعیت حق داریم در هوای پاک زندگی کنیم، آلودگی هوا یک مسئله چند بعدی است و تو هر بعد انقدر کاری صورت نگرفته که باید دست به دعا شویم تا باد و باران ما را از شر این هوای آلوده نجات دهد.
پیشنهاد دکتر بهروز بهزاد برای کاهش آلودگی تشکیل کارگروه از سازمانهای مختلف و یک کار تیمی و تحقیقی دانشجویی در سراسر کشور است که جمع آوری آن میتواند به کارشناسهای مربوطه کمک بزرگی کند. او همدلی و همیاری نهادهای زیربط با برنامه ریزی و آموزش همگانی به دانش آموزان درباره اهمیت زیاد محیط زیست و تدوین قانون و نحواه صحیح نظارت بر آن را نیاز اصلی بر کاهش آلودگی هوا دانست. در آخر گفت: «نق زدن و گله درباره هوا کاری به جلو نمیبرد! هر کدام از ما باید از خودمان شروع کنیم، نزدیک به ۶ دهه است که ما با پدیده آلودگی مواجهه هستیم و همه ما میدانیم که چه کارها و مسئولیتهای فردی در قبال آلودگی هوا داریم، استفاده از وسیله نقلیه عمومی مثل مترو و اتوبوس، خودداری از سوزاندن هرچیزی در هوای آزاد و... میتواند راهی باشد که از دست ما مردم برمیآید.»
از قانون هوای پاک تا انرژی تجدیدپذیر با اسماعیل کهرم
اسماعیل کهرم کارشناس دیگری است که در حوزه محیط زیست فعالیت میکند او درباره اجرا نشدن قانون هوای پاک گفت: «به عمل کار برآید به سخندانی نیست!»، ببینید اجرای قوانین خرج داره، پول میخواد سرمایه میخواد و متخصص! توی این کشور تا دلتون بخواد متخصص داریم اما سرمایه نه! مسئله اینه که مثلا اگه میخوای در کارخونه رو به خاطر تولید آلودگی زیاد ببندی با کارگرها و تولیداتی که برای اقتصاد کشور لازمه چه کنیم؟ نتیجه این میشه که این قوانین و مقررات پشت درهای بسته تشکیل و انجام میشه ولی هیچ کسی نمیتونه اون رو انجام بده. قانون رو باید کسی بنویسه که دستی به آتش داره، نباید جوری نوشته بشه که عامل بدبختی مردم بشه، متاسفانه قانونی که تصویب شده علمی نبود و برای همین هم پشت درهای بسته موند.»
او علت استفاده نکردن از انرژیهای تجدیدپذیر را میزان پول و هزینهای دانست که صرف تحقیقات نفتی میشود و ادامه داد: «مادامی که ما از محصولات نفتی استفاده میکنیم و تمرکز اصلی مسئولان هنوز روی سوخت و انرژیهای نفتی و یا زغال سنگه، نباید انتظار داشت که تولید انرژیهای تجدیدپذیر بیشتر بشه، هنوز جای استفاده از سوختها هست و انرژی پاک تا ۱۰ الی ۲۰ سال آینده پا میگیره»
برای کاهش آلودگی هوا چه باید کرد؟
استفاده از منابع انرژی تمیز مثل انرژی خورشیدی، بادی، هستهای و سایر منابع تجدیدپذیر، حمایت از حمل و نقل عمومی و تصویب قوانین و تسهیلاتی برای حمل و نقل عمومی موثر باعث میشود افرادی که معمولا از خودرو شخصی استفاده میکنند به حمل و نقل عمومی ترغیب شوند، همین کار تعداد خودروها را کاهش میدهد و عامل مهمی برای کاهش آلودگی هوا محسوب میشود. مدیریت مناسب پسماندها و بازیافت میتواند به کاهش استفاده از منابع طبیعی و در نتیجه کاهش آلودگی هوا کمک کند. آموزش و اطلاعرسانی، تحقیقات و توسعه فناوری هم از جمله کارهایی است که دولت میتواند با استفاده از آن آلودگی را کم کند.
مردم هم میتوانند با کاهش مصرف انرژی در منزل و محل کار به کاهش مصرف سوختهای فسیلی کمک کنند، علاوه بر آن بازیافت و تفکیک زباله و استفاده کمتر از محصولات یکبارمصرف و کیسه پلاستیک هم میتواند جلوی خفگی زمین را بگیرد. حفظ باغها و فضای سبز و کاشت درختان هم میتواند به جذب دیاکسید کربن و تولید اکسیژن کمک کرده و در نتیجه باعث کاهش آلودگی هوا شود. اعمال این اقدامات نه تنها نشان از مشارکت فعال افراد در کاهش آلودگی هوا دارد، بلکه میتواند بهبود قابل توجهی در کیفیت هوا و محیط زیست داشته باشد. حرکت معاشرتی مردم با همدیگر و پیروی از عادات سبز و بهینهسازی مصرف می تواند تأثیرات قابل توجهی در جهت کاهش آلودگی هوا داشته باشد.
