امسال در ورزشگاه نیوجرسی، زمانی که سوت پایان فینال جام جهانی ۲۰۲۶ به صدا درآمد و اسپانیا برای دومین بار بر سکوی قهرمانی ایستاد، فریاد شادی تنها در خیابان‌های مادرید طنین‌انداز نشد. در غرب آسیا، از غزه و بیروت تا تهران، پیروزی ستارگان جوان اسپانیا بر آرژانتین، فراتر از یک موفقیت ورزشی، به مثابه یک پیروزی ایدئولوژیک جشن گرفته شد.

فینالی که میان دو قدرت سنتی فوتبال برگزار شد، در واقع صحنه تقابل دو جهان‌بینی متفاوت در عرصه سیاست خارجی بود که ریشه در جنگ آغاز شده علیه ایران در فوریه ۲۰۲۶ داشت.

اسپانیا؛ قهرمانی که «نه» گفتن را بلد بود

برای بسیاری از ناظران در غرب آسیا، تیم ملی اسپانیا نه تنها نماینده فوتبال تکنیکی، بلکه نماینده دولتی بود که در بحرانی‌ترین روزهای سال ۲۰۲۶، هزینه‌ی ایستادگی بر اصول بین‌المللی را پرداخت کرد. در حالی که طبل‌های جنگ علیه ایران به صدا درآمده بود، پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، با شجاعتی نادر در میان رهبران اروپایی، حملات آمریکا و اسرائیل را «غیرقانونی» خواند و شعار تاریخی «نه به جنگ» را بار دیگر زنده کرد.

مادرید تنها به بیانیه بسنده نکرد؛ دولت سانچز در اقدامی که خشم دونالد ترامپ را برانگیخت، اجازه استفاده از پایگاه‌های راهبردی «روتا» و «مورون» را برای عملیات علیه ایران نداد و حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی بست. این موضع‌گیری مستقل، اسپانیا را در نگاه افکار عمومی ایران و منطقه از یک «کشور خارجی» به یک «صدای پیشرو» برای نظم بین‌المللی مبتنی بر قانون تبدیل کرد.

دیشب، زمانی که جام به دست کاپیتان لاروخا بالا رفت، بسیاری در غرب آسیا آن را پاداش اخلاقی کشوری دیدند که اجازه نداد خاکش بستری برای یک «اشتباه ژئوپلیتیکی جدی» شود.

وقتی پیراهن مسی رنگ سیاست‌های میلی گرفت

در سوی دیگر میدان، آرژانتین تحت رهبری خاویر میلی، مسیری کاملاً متفاوت را پیموده بود. نزدیکی بی‌چون و چرای دولت میلی به واشنگتن و تل‌آویو، باعث شد تا تیم ملی این کشور در فضای قطبی شدۀ منطقه، به عنوان نماد سیاسی متحدان جنگ دیده شود. ساعاتی پیش از فینال، اهدای پیراهن تیم ملی آرژانتین توسط سفیر این کشور به بنیامین نتانیاهو، تیر خلاصی بر محبوبیت سنتی آلبیسلسته در غرب آسیا بود.

ویدئوی بازی کردن نتانیاهو با توپ فوتبال و تمجید او از میلی به عنوان «یک دوست واقعی»، باعث شد تا بخشی از هواداران فوتبال در ایران و فلسطین، شکست آرژانتین را ناکامی جبهه حامی جنگ تلقی کنند. اگرچه باید میان مردم آرژانتین و سیاست‌های دولت میلی تفاوت قائل شد، اما هم‌سویی دولت بوئنوس آیرس با اسرائیل در جریان جنگ ایران، وزنۀ ایدئولوژیک فینال را به نفع رقیب سنگین‌تر کرد.

جشنی از غزه تا تهران

گزارش‌های رسیده از شب گذشته حاکی از آن است که قهرمانی اسپانیا با استقبال گسترده حماس و گروه‌های مقاومت در فلسطین و لبنان روبرو شده است. در تهران نیز، پیام‌های تبریک مقامات رسمی، از جمله رئیس فدراسیون فوتبال ایران، پیروزی اسپانیا را پیروزی «ملتی که در برابر جنایات صهیونیست‌ها ایستاد» توصیف کردند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد که برای مردم خاورمیانه، اسپانیا کشوری است که برای همراه نشدن با حمله به ایران، هزینه سیاسی سنگینی پرداخت کرد و تهدیدهای تجاری ترامپ را نادیده گرفت.

فراتر از ۹۰ دقیقه
فینال ۲۰۲۶ ثابت کرد که فوتبال هرگز «فقط یک بازی» نیست. در شبی که لیونل مسی شاید برای آخرین بار در فینال جام جهانی دوید، سایۀ سیاست‌های خاویر میلی و پدرو سانچز سنگین‌تر از ساق‌های بازیکنان بود. قهرمانی اسپانیا در مستطیل سبز، برای غرب آسیا معنایی فراتر از دو ستاره شدن پیراهن این تیم داشت؛ این قهرمانی نمادی از پیروزی دیپلماسی بر «قانون جنگل» و ایستادگی بر حاکمیت ملی در برابر مداخلات نظامی بود. اسپانیا دیشب نه تنها جامی فوتبالی، بلکه جامی از جنس «محبوبیت و اعتبار سیاسی» را در قلب غرب آسیا فتح کرد.