انسان ها همواره به دنبال یافتن راهی برای شناخت هر چه بهتر آفریدگار هستی هستند. بشر همیشه نیازمند دستیابی به منبعی است که با تکیه بر آن بتواند به شناختی صحیح در صفات خداوند دست یابد.
البته انسان به دلیل داشتن توانایی های محدود امکان شناخت خداوند را به طور کامل ندارد. یکی از بهترین راههای شناخت صفات خداوند، مراجعه به قرآن و کلام خداوند است. زیرا مراجعه به قرآن برای توصیف از خود، توصیفی دقیق و بی نقص است و ما را در شناخت خداوند یاری می دهد. در قرآن به بیان بخشی از ویژگی ها و صفات خداوند آمده است: خداوند بر همه چیز آگاه است، مهربان، دوستدار، مجازات کننده، عادل، شاهد، یاری رسان، عالم، قادر، ستار، توبه پذیر، رزاق، سرپرست و ... است. راههای آشنایی با صفات خداوند: - تفکر در کتاب آسمانی (قرآن) - تفکر در جهان هستی و آفرینش قرآن کریم در آیات زیادی خداوند متعال را با ویژگی هایی که در خدا هست و ویژگی هایی که در او نیست معرفی می کند. صفات خداوند شامل؛ صفات ثبوتی و سلبی است که ایمان و باور قلبی به خدا و آثار آن در زندگی فردی و اجتماعی را مورد بررسی قرار می دهد. - صفات ثبوتی: صفات و ویژگی هایی که نشان از کامل و توانایی دارد و در خداوند وجود دارد که اصطالحاً صفات ثبوتی گفته می شود. - صفات سلبی: صفات و ویژگی هایی که نشان از نقص و ناتوانی دارد و در خداوند راه ندارد که اصطالحاً صفات سلبی گفته می شود.
در آیات قرآن کریم نیکوترین نامها به خداوند اختصاص دارد، این تعبیر در روایات نیز به کار رفته است. از دیدگاه بیشتر مفسران، اسماء الحسنی اسمایی هستند که دارای معانی کمال بوده و جز بر ذات خداوند متعال دلالت نمیکنند و نیز معنای بینیازی ذات خداوند از همه در آن صفات، نیازمندی دیگران به ذات پاک او در آن صفات. - برای خدا نامهای نیکی است، خدا را به آن بخوانید، و آنها را که اسماء خدا را تحریف میکنند رها سازید. - او خداوندی است که معبودی جز او نیست برای او نامهای نیک است. - او خداوندی است خالق، و آفریننده بدون سابقه، و صورتگری است (بی نظیر) و برای او نامهای نیک است. در قرآن کریم بحث خداشناسی را در فطرت انسان ها می داند و خدا را به عنوان خالق جهان و انسان ها، روزی دهنده و ... دیگر صفات خداوند معرفی می نماید:
بیشتر بخوانید: چرا خدا پیامبر اسلام را اولین معلم قرار داد؟
آنان که همواره خدا را ایستاده و نشسته و به پهلو آرمیده یاد می کنند و پیوسته در آفرینش آسمان ها و زمین می اندیشند و از عمق قلب همراه با زبان می گویند: پروردگارا! این جهان با عظمت را بیهوده نیافریدى، تو از هر عیب و نقصى منزّه و پاکى; پس ما را از عذاب آتش نگاهدار .
قرآن کریم پرستش وعبادت را مخصوص خداوند یکتا می داند و از هرگونه شرک نسبت به خداوند متعال نهی می کند: و خدا را بپرستید! و هیچ چیز را همتای او قرار ندهید!.
آیا جز خدا را که آفریننده آسمان ها و زمین است، سرپرست و یاور خود گیرم؟ و اوست که روزى می دهد و خود بى نیاز از روزى است. بگو: من مأمورم نخستین کسى باشم که فرمان خدا را گردن نهد، و فرمان یافته ام که هرگز از مشرکان مباش . بگو: آیا به جاى خدا معبودى را بپرستیم که نه سودى به ما رساند و نه زیانى؟ و پس از آنکه خدا ما را هدایت کرد به سبب شرک و بت پرستى به فرهنگ و فضاى جاهلیت بازمان گردانند، مانند کسى که شیاطین عقلش را ربوده اند و در زمین سرگردان و بى هدف و گمراه است، در حالى که براى او یارانى است که وى را به سوى هدایت دعوت می کنند که به جانب ما بیا ولى او به سبب سرگردانى و حیرت زدگى نمی پذیرد. -بگو: یقیناً هدایت خدا همان هدایت واقعى است، و ما مأموریم که تسلیم پروردگار جهانیان باشیم.- خداى یکتا که جز او هیچ معبودى نیست، زنده و قائم به ذات و مدّبر و برپا دارنده و نگه دارنده همه مخلوقات است، هیچ گاه خواب سبک و سنگین او را فرا نمی گیرد، آنچه در آسمان ها و آنچه در زمین است در سیطره مالکیّت و فرمانروایى اوست. کیست آنکه جز به اذن او در پیشگاهش شفاعت کند؟ آنچه را پیش روى مردم است، که نزد ایشان حاضر و مشهود است و آنچه را پشت سر آنان است که نسبت به آنان دور و پنهان است می دانو آنان به چیزى از دانش او احاطه ندارند مگر به آنچه او بخواهد. تخت حکومت، قدرت و سلطنتش آسمان ها و زمین را فرا گرفته و نگهدارى آنان بر او گران و مشقت آور نیست و او بلند مرتبه و بزرگ است
سوالات درس اول پیام آسمانی پایه نهم
صفات ثبوتی وسلبی را تعریف کنید و برای هریک دو مثال بزنید. ثبوتی: به صفاتی که جنبه ی کمال دارند صفات ثبوتی می گوییم و به خدا نسبت میدهیم مانند علم و عدالت. سلبی: صفاتی که از نقص ناشی میشوند را صفات سلبی میگوییم و از خدا سلب میکنیم مانند خواب و مرگ. راه های شناخت صفات خداوند را نام ببرید و درباره هر کدام به اختصار توضیح دهید. تفکر در کتاب آسمانی: با فکر کردن در آیاتی که خداوند در قرآن آورده است می توانیم به بزرگی و مهربانی و صفات دیگر خداوند پی ببریم. تفکر در کتاب خلقت: یعنی از طریق آثار و نشانه های او که در سراسر جهان تجلی آفرینش متجلی است به ویژگی های او پی ببریم. حمد و تسبیح خداوند به چه معناست؟ و ارتباط آن با صفات ثبوتی و سلبی چیست؟ حمد به معنای ستایش و تسبیح به معنای پاک دانستن است وقتی می گوییم خدایا تو رحمان و رحیمی تو بخشنده و مهربانی او را ستوده ایم در حمد و ستایش خدا همواره صفات ثبوتی خدا را بیان میکنیم و در تسبیح خداوند را از صفات سلبی پاک و منزه می داریم مثلا می گوییم خدایا تو نیازمند نیستی. - چهار مورد از صفاتی را که در (شعر ملکا) ذکر شده نام ببرید. حکیم عظیم رحیم کریم _ کدام یک از موارد زیر از راه های شناخت خدا محسوب نمی شود؟ تفکر در کتاب خلقت تفکر در کتاب آسمانی دوری ازتفکر یا تجسس درپدیده ها _ توجه به منبع دقیق در شناخت خدا چه کمکی به انسان می کند؟ دست یافتن به شناختی صحیح و به دور از خطا _ چرا انسان نمی تواند شناخت کامل از خدای نامحدود حاصل کند؟ به دلیل توانایی های محدود _ توصیف دقیق و بی عیب و نقصی که بتواند درک و شناخت صحیحی از خداوند متعال نصیب ما کند نتیجه تفکر در کدام یک از موارد زیر است؟ تفکر در کتاب خلقت تفکر در کتاب آسمانی _ معنی و مفهوم (یعلم الجهر و ما یخفی) کدام است؟ دانای اشکار و نهان بسیار دلسوز و مهربان _ با توجه به آیه شریفه (و من یشاق الله ...) نتیجه دشمنی با خدا چیست؟ بی خیالی و گردن کشی عقوبت و گرفتاری سخت منشاء ظلم و ستم به مردم به استناد بیان صریح خدا در قران چیست؟ خود مردم دوستان ناباب و گمراه _ ترجمه ی صحیح غفور و ودود در عبارت (و هو العفور الودود) کدام است؟ آمرزنده و دوستداربندگانش است دوستدار بندگان و مهربان بسیارآمرزنده ودوستدار بندگانش بخشنده و خیرخواه بندگانش _ با توجه به ایه ی شریفه ی (ان الله یحب التوابین) خداوند کدام گروه از بندگانش را دوست دارد؟ مومنان بندگان صالح و نیکوکار رستگاران توبه کنندگان _ خداوند متعال با احکام و قوانینش چه هدفی را برای بندگان خویش ترسیم نموده است؟ دو جمله کوتاه بنویسید. هدایت به سمت خوشبختی و سعادت جلوگیری از گمراهی او - از مفهوم آیه مبارکه ی (مایریدالله لیجعل علیکممن حرج و ...) دو مورد را با توجه به درک خود بنویسید. سختی و مشقت برای انسان نمی خواهد می خواهد انسان را از آلودگی ها پاک نماید _ خداوند متعال در قرآن کریم خود را با سه ویزگی و با عنوان بهترین یاد می کند آن ها را بنویسید. بهترین یاری کننده بهترین روزی دهنده بهترین سرپرست _ منظور از تفکر در کتاب خلقت چیست؟ یعنی از طریق آثار و نشانه هایی که در سراسر جهان آفرینش متجلی است به ویژگی های خداوند متعال پی ببریم. _ پی بردن به وجود ناظم و خالق در اثر نگاه و تدبر و دقت در شگفتی های جهان آفرینش تایید کننده ی کدام یک از گزینه های زیر است؟ نگاه به کتاب و پی بردن به وجود نویسنده کتاب و افکار و اندیشه ها و دانایی او نگاه به ساختمان و آگاهی از وجود سازنده و میزان مهارت و توانایی او هر دو _ تفکر در عالم خلقت ما را در فهم چه نکاتی یاری می نماید؟ زیبایی های عالم، خوبی های خدا، جلوه ای از زیبایی های او روایتگر نیکی و عظمت و بزرگی اوست. _ از چه راهی می توانیم بیشتر از گذشته به قدرت و علم خدا پی ببریم؟ با افزایش علم و دانش _ چرا همه صفات مخلوقات و بندگان خداوند را نمی توانیم به وی نسبت دهیم؟ دو مورد را بنویسید. زیرا انسان دارای عیب و نقص و اگاهی محدود است . از طرفی خداوند سرچشمه ی تمامی کمالات و خوبی هاست در نتیجه صفت و ویزگی موجود ناقص و دارای عیب را نمیتوان به خدایی که کامل بوده و محدود به مکان و زمان نیست، نسبت داد. _ مفهوم و ترجمه عبارت های زیر را بنویسید. سبحان الله: خداپاک و منزه از هر عیبی است یعنی نقص و عیبی که در سایر موجودات است در او نیست و او خدای کامل و بی نقص است. الحمدلله: یعنی سپاس و ستایش مخصوص خداست که سرچشمه همه کمالات و زیبایی است چون تمام زیبایی های جهان از اوست.
بیشتر بخوانید: چرا حضرت فاطمه زهرا(س) هیچ وقت از امام علی(ع) چیزی درخواست نمیکردند؟
_ از بهترین راههای شناخت خدا دو مورد را نام ببرید؟ تفکر در کتاب آسمانی و تفکر در کتاب خلقت



