توبه اميد بخشش از گناه کبيره
در روايات به قدري بر مسأله توبه تأكيد شده كه در حديثي از حضرت امام باقر(ع) مي خوانيم: «ان الله تعالي اشد فرحا بتوبه عبده من رجل اضل راحلته و زاده في ليله ظلما فوجدها--- خداوند از توبه بنده اش بيش از كسي كه مركب و توشه خود را در بيابان در يك شب تاريك گم كرده و سپس آن را مي يابد، شاد مي گردد» (تفسير نمونه، ج 24، ص 295)ياءس از رحمت خداوند گناهي بزرگ است مگر خود او نفرموده است : «به آن بندگانم كه با عصيان بر نفس خويش اسراف كردند بگو: هرگز از رحمت خدا نااميد مباشيد البته خدا گناهان را خواهد بخشيد كه او بسيار آمرزنده و مهربان است»
پيامبرش فرمود : «التائب من الذنب كمن لا ذنب له ; توبه كننده از گناه همانند كسي است كه گناهي نكرده است» (بحار ج 2 ص 154) پس چرا از رحمت او ماءيوس باشيم ؟! به فرموده ء امام سجاد (ع ) در دعاي ابوحمزه : «خدايا آن گاه كه به گناهانم مي نگرم آه از نهادم بر مي آيد و جزع و فزع مي كنم و آن گاه كه به كرم تو مي نگرم طمع مي كنم».
بازآ بازآ هرآنچه هستي بازآ گر كافر و گبر و بت پرستي بازآ
اين درگه ما درگه نوميدي نيست
صدبار اگر توبه شكستي بازآ
توبه و بخشش جرايم گذشته
اگر توبه و بازگشت از گناه، واقعي باشد، انسان را نهتنها به نورانيت و رضايت خاطر ميرساند، بلكه باعث محو گناهان گذشته ميشود و او را مورد رحمت بيكران حضرت حق قرار ميدهد. قرآن كريم دراينباره ميفرمايد: «اي كساني كه ايمان آوردهايد! توبه كنيد؛ توبه خالص. اميد است با اين كار، پروردگار متعال، گناهان شما را ببخشد».
توبه خالص، بايد چهار شرط داشته باشد كه عبارتند از: پشيماني قلبي، استغفار زباني، ترك گناه و تصميم جدي بر ترك گناه در آينده.
امام صادق عليهالسلام درباره معناي توبة خالص فرمود: «توبه نصوح، اين است كه شخص طوري توبه كند كه تا آخر عمر به گناه بازنگردد».
مولوي توبه خالص را چنين به تصوير ميكشد: نصوح مردي بود زننما و چهرهاي شبيه زنان داشت؛ اما در واقع، مرد بود. او مرديِ خود را پنهان ميكرد و خود را زن مينماياند؛ به طوري كه در حمام دختران شاه، نفوذ كرده بود و در آن جا دلاكي (كيسهكشي) ميكرد.
روزي انگشتر دختر شاه گم شد و براي پيدا كردن آن گوهر، درِ حمام را بستند؛ تا همه جا و همه افراد را بگردند. شروع به تفتيش و بازرسي زناني كردند كه در حمام، دلاكي يا كارگري ميكردند و دستور رسيد كه همه عريان شوند؛ تا كاملتر آنها را بگردند و تفتيش كنند؛ ولي نصوح را به دليل احترامي كه برايش قايل بودند، مجبور به عريان شدن نكردند، اما او احساس خطر ميكرد كه هر لحظه ممكن است آبرويش بريزد و رسواي كوچه و بازار شود و مكرش فاش شود. اين مسئله، باعث شد انقلابي در درونش ايجاد شود و آتش پشيماني در جانش بيفتد و خالصانه به در خانة خدا برود.
آن نصوح از ترس شد در خلوتي
روي زرد و لب كبود از خشيتي
پيش چشم خويش او ميديد مرگ
رفت و ميلرزيد او مانند برگ
گفت يا رب بارها برگشتهام
توبهها و عهدها بشكستهام
در اين حال كه شرارههاي جانسوز آتش ندامت، قلبش را ميسوزاند و شعلههاي اين آتش سوزنده اوج گرفته بود و نصوح به درگاه الهي التماس ميكرد، صدا زدند كه همه را گشتهايم و درّ گران پيدا نشده و اينك نوبت تو رسيده است. اين جا بود كه از همهجا قطع اميد كرد و فقط دل در گرو ياري و رحمت الهي نهاد و در يك لحظه، ورق برگشت و توبه حقيقي محقق شد و خداوند او را از هلاكت نجات داد و اطلاع دادند كه درّ گران پيدا شد.
بعد از اين ماجرا، نصوح هرگز بهطرف گناه نرفت و توبه واقعي كرد و گذشته را جبران كرد و در راه خودسازي قدم گذاشت.
توبه و تبديل گناهان گذشته به خوبيها
اگر شخصي توبه واقعي كند، خداوند از باب رحمت بيكرانش، علاوه بر نابودي گناهان، آنها را به نيكي و ثواب تبديل ميكند. قرآن كريم ميفرمايد: «كساني كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند، خداوند، گناهان آنها را به حسنات و خوبيها تبديل ميكند و خداوند، همواره آمرزنده مهربان است».(ترجمه ،فرقان آيه 70)
امام صادق ميفرمايد: «خداوند متعال به حضرت داوود فرمود: اي داوود! بهراستي بنده مؤمن من، هرگاه گناهي انجام دهد، سپس پشيمان شود و برگردد و از آن گناه توبه كند و هنگام يادآوري آن گناه، از من حيا كرده، چشم بپوشد، گناه او را ميبخشم و كاري ميكنم كه نويسندگان گناهان (ملائك مخصوص ثبت گناه) آن را از ياد ببرند و آن گناه را به حسنه تبديل ميكنم و من از كسي ترسي و باكي ندارم و من مهربانترين مهربانانم».
جابر بن عبدالله انصاري نقل مي كند: زنى نزد پيامبر (صلي الله عليه و آله) آمد و عرض كرد: يا رسول اللَّه زنى كه فرزند خود را كشته، آيا فرصت توبه دارد؟ پيامبر فرمود: قسم به خداوندى كه جان محمد به دست اوست، اگر او هفتاد پيغمبر را كشته باشد؛ بعد از آن، توبه كند و پشيمان شود و خدا بداند كه ديگر آن گناه را انجام نمي دهد، خدا حتما توبه او را قبول مي كند و از او در مي گذرد. به درستى كه درِ توبه به اندازه فاصله ميان مشرق و مغرب باز است و يقينا توبه كننده از گناه، مانند كسي است كه هيچ گناهي مرتكب نشده است.» (مستدركالوسائل ج ۱۲ ص ۱۳۱ باب ۸۷)
در نتيجه نبايد در توبه به بزرگي گناه نگاه كرد بلكه بايد لطف و رحمت الهي را مد نظر داشت و فقط به خداوند متعال اميد داشت چرا كه خداوند مهربان ترين مهربانان است . البته در مسأله ي توبه بايد توجه نمود كه توبه زماني اثر نجات بخشي و محو گناهان را دارد كه حقيقي و دايمي باشد چناچه امام باقر عليه السلام مي فرمايند:«التائب من الذنب كمن لاذنب له والمقيم علي الذنب و هو مستغفر منه كالمستهز--- كسي كه از گناه توبه كند، همچون كسي است كه اصلا گناه نكرده است و كسي كه به گناه خود ادامه دهد در حالي كه استغفار مي كند مانند كسي است كه مسخره مي كند» (همان، ص 296)
منبع:پرسمان
