امروزه در ادبیات نظامی و استراتژیک جهان، اصطلاحی به نام «عملیات روانی (Psy-ops) یا جنگ شناختی» جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. نظریه‌پردازان نظامی معتقدند اگر بتوانید ذهن و اراده حریف را پیش از رویارویی فیزیکی در هم بشکنید، پیروزی شما بدون کمترین تلفات تضمین شده است. در ماه‌های اخیر، اخبار ضدونقیض رسانه‌های غربی، تهدیدات توخالی واشنگتن و توییت‌های فریبنده، دقیقا بر همین مدار می‌چرخند: ایجاد اختلال در دستگاه محاسباتی ما و القای ترس.

اما اگر تاریخ اسلام و متون دینی خود را ورق بزنیم، درمی‌یابیم که مکتب امنیتی و نظامی اسلام قرن‌ها پیش این مفهوم پیچیده را به زیباترین و کارآمدترین شکل ممکن تبیین کرده است. برای درک این موضوع، کافی است به حکمت ۳۱۸ نهج‌البلاغه (بر اساس نسخه صبحی صالح) نگاهی بیندازیم.

امیرالمؤمنین علیه‌السلام در تمام نبردها پیروز بی‌رقیب میدان بود. این صلابت تا جایی پیش رفت که از ایشان پرسیدند: «بِأَیِّ شَیْءٍ غَلَبْتَ الْأَقْرَانَ؟»؛ با چه نیرویی بر همتایان و حریفان قدرتمند خود پیروز شدی؟
پاسخ امام علیه‌السلام، یک شاهکار تمام‌عیار در حوزه روان‌شناسی نظامی است. ایشان شمشیر دو دم، قدرت بازو یا فنون رزمی را عامل اصلی ندانستند، بلکه فرمودند: «مَا لَقِیتُ رَجُلًا، إِلَّا أَعَانَنِی عَلَی نَفْسِهِ»؛ با هیچ‌کس در میدان نبرد روبه‌رو نشدم، مگر آنکه مرا در شکست دادن خودش یاری کرد!

اما چگونه ممکن است یک جنگاور قدرتمند، به دشمن خود برای شکست خوردنش کمک کند؟ سید رضی، گردآورنده نهج‌البلاغه، در شرح این جمله پرده از این راز برمی‌دارد و می‌نویسد: «یُومِیءُ بِذلِکَ إلی تَمَکُّنِ هَیْبَتِهِ فِی الْقُلُوبِ»؛ امام به این نکته اشاره دارد که هیبت و شجاعت او چنان در دل‌ها جای گرفته بود که مبارزان، پیش از آغاز نبرد مقهور این هیبت می‌شدند و از پای درمی‌آمدند.

در واقع، آوازه شجاعت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، به ویژه پس از جنگ خندق و به خاک افکندن قوی‌ترین جنگجوی عرب یعنی «عمرو بن عبدود»، به یک «عملیات روانی مستمر» در سراسر شبه‌جزیره تبدیل شده بود. وقتی حریفی در برابر ایشان قرار می‌گرفت، پیش از آنکه ضربه‌ای دریافت کند، از درون فرو ریخته بود. دست‌هایش می‌لرزید، تمرکزش از بین می‌رفت و همین خودباختگی، او را به دستیار امام برای نابودی خودش تبدیل می‌کرد. این دقیق‌ترین تعریف از تاثیر روحیه در سرنوشت جنگ است. لشکری که خود را از پیش بازنده بداند، حتی اگر مجهزترین سلاح‌ها را در اختیار داشته باشد، محکوم به شکست است.

این استراتژی روان‌شناختی، ریشه در یک سنت قطعی الهی دارد. خداوند متعال بارها در قرآن کریم تاکید کرده است که یکی از امدادهای غیبی برای پیروزی جبهه حق، سلاحی نامرئی به نام «رعب» (ترس و وحشت) است که در دل کافران انداخته می‌شود. در جنگ بدر، زمانی که مسلمانان از نظر عده و تجهیزات در اقلیت مطلق بودند، خداوند فرمود: «سَأُلْقِی فِی قُلُوبِ الَّذِینَ کَفَرُوا الرُّعْبَ» (انفال:۱۲)؛ به زودی در دل‌های کافران ترس و وحشت می‌افکنم.

همچنین قرآن در ماجرای برخورد با یهودیان پیمان‌شکن بنی‌قریظه که در جنگ احزاب به یاری مشرکان شتافتند و از پشت خنجر زدند، عامل اصلی سقوط دژهای نفوذناپذیر آنان را ترس معرفی می‌کند: «وَقَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ» (احزاب:۲۶)؛ خداوند در دل‌هایشان وحشت افکند. قلعه‌های سیمانی و تجهیزات مدرن، هرگز نمی‌توانند دلی را که از درون لرزیده است، محافظت کنند.

پیامبر مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله نیز این موهبت را یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود می‌دانستند و می‌فرمودند: «وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ»؛ خداوند به وسیله ترسی که از هیبت من در دل‌های مخالفان می‌افکند، مرا بر آن‌ها پیروز می‌سازد.

در تاریخ نقل شده است که پیامبر به امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمودند خداوند مرا از طریق ایجاد رعب در دل دشمنان، از فاصله یک ماه راه پیروز کرده است. یعنی پیش از آنکه ارتش اسلام به منطقه دشمن برسد، عملیات روانی الهی، اراده دشمن را فلج کرده بود. جالب اینجاست که در روایات مهدویت نیز از امام باقر علیه‌السلام نقل شده است که قائم آل محمد نیز با سلاح «رعب» یاری می‌شود (الْقائِمُ مَنْصُورٌ بِالرُّعْبِ).

حال بیایید این معادله را در جغرافیای سیاسی امروز و تقابل با استکبار جهانی قرار دهیم. واشنگتن، بنگاه‌های رسانه‌ای غرب و محافل صهیونیستی به خوبی می‌دانند که در یک رویارویی سخت و فرسایشی، تاب‌آوری جبهه مقاومت بسیار بالاست. بنابراین، آن‌ها استراتژی خود را بر معکوس کردن «حکمت ۳۱۸» بنا کرده‌اند. آن‌ها می‌خواهند با پمپاژ اخبار جعلی، القای سایه جنگ، و بزرگ‌نمایی توان نظامی خود، هیبت پوشالی‌شان را در دل مسئولان و افکار عمومی ما جا بیندازند.

هدف عملیات روانی ترامپ و رسانه‌هایی مانند آکسیوس چیست؟ آن‌ها دقیقا می‌خواهند ما «به یاری آن‌ها برای شکست خودمان» بشتابیم! آن‌ها می‌خواهند ترس، شک و دودستگی چنان در دل جامعه و تصمیم‌گیران رسوخ کند که ما پیش از شلیک هر موشکی، دست‌ها را بالا ببریم و در میز مذاکره تسلیم شویم.

پادزهر این توطئه، بازگشت به مکتب علوی است. ما باید با حفظ انسجام ملی، اتکا به وعده‌های الهی و تولید قدرت واقعی، هیبت خود را در دل دشمن تثبیت کنیم. اگر جامعه‌ای اسیر عملیات روانی دشمن نشود و اراده خود را حفظ کند، ماشین جنگی میلیارد دلاری استکبار، چیزی جز یک آهن‌پاره بی‌روح نخواهد بود. پیروزی متعلق به کسانی است که ذهن خود را به روی ترس می‌بندند و شمشیر نامرئی هیبت را بر قلب دشمن فرود می‌آورند.