آنچه درمورد تهران باید بدانید

تهران، بزرگترین شهر و پایتخت ایران و کلانشهری که جمعیتی بالغ بر 11میلیون نفر را در خود جای داده‌است و مساحت آن به 730 کیلومتر مربع می‌رسد.

تهران، بزرگترین شهر و پایتخت ایران و کلانشهری که جمعیتی بالغ بر 11میلیون نفر را در خود جای داده‌است و مساحت آن به 730 کیلومتر مربع می‌رسد. تهران بیست و پنجمین شهر پرجمعیت و بیست و هفتمین شهر بزرگ جهان می‌باشد. تهران نزدیک به 230 سال پیش به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد که البته در آن موقع نه وسعت و نه جمعیتی این چنینی داشت.

تهران شهری شلوغ و پر رفت‌وآمد است که در تمام ساعات شبانه روز می‌توان این رفت‌وآمد‌ها را مشاهده کرد. همچنین در تهران و بازارهایش هرچیزی که نیاز داشته باشید را به احتمال زیاد پیدا می‌کنید و به قول معروف از شیر مرغ تا جون آدمیزاد در آن یافت می‌شود. از تهران می‌توان به عنوان یک شهر مجهز نام برد، شهری که مجهز به شبکه حمل و نقل ریلی زیرزمینی(مترو)، تونل‌های شهری زیرزمینی، معابر و بزرگراه‌های طبقاتی، فرودگاه‌ها، راه‌آهن، مکان‌های نمایشگاهی بین‌المللی، برج‌ها و سایر موارد می‌باشد.

اما با وجود تمام پیشرفت‌ها، یک‌سری نقاط ضعف هم وجود دارد که شهر تهران را با وضعیت‌های بحرانی مواجه می‌کند. برخی از این نقاط ضعف با موقعیت جغرافیایی و اکوسیستم شهر تهران مرتبط هستند(به‌طورمثال کوه‌های اطراف تهران و گردش هوای نامناسب در تهران) و برخی از آن‌ها توسط ما تهرانی‌ها(مسئولین و شهروندان) و بر اثر سوء مدیریت و در طول چندین سال ایجاد شده‌اند. البته در مسیر توسعه‌ی یک شهر یا یک کشور احتمال پدید آمدن مشکل وجود دارد و گاهی متخصصین برای به دست آوردن یک ویژگی حاضر می‌شوند ویژگی دیگری را از دست بدهند به طور مثال شاید به منظور صنعتی شدن یک کشور، مسئولین قید هوای پاک را بزنند. با این وجود اگر یک مدیریت قوی و مناسب و همراه با مطالعه و تحقیقات انجام شود به جرات می‌توان گفت که مشکلات و آسیب‌ها به‌طور جدی کاهش خواهند یافت.

به عنوان مثال یک سیاست موفق در قبال یک شهر در یک اکوسیستم خاص که هیچ کوهی در اطراف آن وجود ندارد و گردش هوا و باد با سرعت زیاد در آن انجام می‌شود، شاید در شهری مثل تهران موفق نباشد و در عین حال باعث ضرر و زیان‌ هم بشود.

اگر به تهران با دقت بیشتری نگاه کنیم می‌بینیم که تراکم جمعیت در آن نامناسب است، ترافیک اوضاع جالبی ندارد، وضع ظاهری شهر از لحاظ ساختمان سازی و زیباسازی بسیار به هم ریخته و نامنظم است، آلودگی هوا معمولا در وضعیت هشدار قرار دارد و آلودگی صوتی بسیار بالا می‌باشد. در شهری که بافت‌های قدیمی و فرسوده در جنوب شهرش به معضل و عامل خطر تبدیل شده‌اند مشاهده می‌شود که بعضا خانه‌هایی ویلایی و سرحال را تخریب و به‌جای آن‌ها ساختمان‌های بلند ساخته می‌شود. آیا در این ساخت و سازها تحقیقاتی صورت می‌گیرد؟ مثلا در یک خانه‌ی ویلایی که یک خانوار زندگی می‌کردند حالا و با تبدیل شدن آن به آپارتمان 10 خانوار ساکن شده‌اند! آیا آن خیابان گنجایش 10 خانوار را دارد؟ آیا جای پارک برای همگی آنها وجود خواهد داشت؟ آیا به تعداد آن جمعیت به وجود آمده مدرسه، مسجد، درمانگاه، فضای سبز، پمپ بنزین و سایر ملزومات شهری وجود خواهد داشت ؟ فرض کنید در محله‌ای از شهر تهران 20 خانه‌ی ویلایی را تخریب و به جای آن‌ها آپارتمان‌های 10 واحدی ساخته شود. یعنی تبدیل شدن 20 خانوار به 200 خانوار و اگر به‌طور میانگین هر خانواده شامل 4 نفر باشد یعنی یک جمعیت 80نفری به یک جمعیت 800 نفری تبدیل می‌شوند. حال آیا امکانات آن محل هم به همین نسبت رشد داشته است ؟طبیعی است که خیر. این روال باعث می‌شود که مردم شهر تهران احساس در تنگنا بودن کنند و به طور قطع بر روی ذهن و روان مردم اثر منفی خواهد داشت.

موش‌ها و مگس‌های سفید

نکات جالب توجه دیگری نیز در مورد شهر تهران وجود دارد. به طور مثال اخیرا عنوان شده که در تهران حدود 50 میلیون موش زندگی می‌کنند که به گفته‌ی کارشناسان جمعیت بالایی از این موش‌ها از نوع مهاجم و زنده‌خوار هستند. البته آمار موش‌ها در تهران به یکی از اختلافات مسئولین و کارشناسان تبدیل شده و برخی جمعیت آن‌ها را 3 میلیون، برخی 20 میلیون و برخی 50 میلیون اعلام کرده‌اند. و جالب است بدانید که معضل موش در تهران، دومین معضل بعد از آلودگی هوا می‌باشد. آلودگی هوایی که گاه و بی‌گاه برای گروه‌های حساس خطرناک می‌شود و زمستان‌ها هم وارونه می‌شود.

حالا به همه‌ی این موارد مگس‌های سفید را هم اضافه کنید که از تعداد مولکول‌های اکسیژن موجود در هوا بیشتر به نظر می‌رسند. این معضل هم از مشکلات جدید تهران به حساب می‌آید که احتمالا در حال تبدیل شدن به موضوعی عادی از مجموعه مشکلات عادی شهر تهران می‌باشد.

واضح است که حل شدن این مشکلات نیازمند دو دست است، یکی دست مسئولین و کارشناسان و یکی هم دست شهروندان. مسئولین با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان، تجربیات گذشته و تجربیات کشورهای پیشرفته که از این مشکلات عبور کرده‌اند و همچنین توجه بیشتر به مصالح شهر تا مصالح اقتصادی و شهروندان هم با رعایت کردن موارد بدیهی می‌توانند در بهبود اوضاع تهران یا بهتر بگوییم بهبود اوضاع زندگی خود کمک کنند. انداختن زباله‌ها به گوشه و کنار شهر یا گذاشتن آن‌ها در کنار سطل‌ها یکی از دلایل کثیفی شهر و تجمع موش‌ها می‌شود. در برخی موارد هم  مشاهده می‌شود سطل‌ها گنجایش لازم را برای تعداد افراد یک کوچه یا خیابان ندارد که این قضیه دلالت دارد بر تراکم جمعیت زیاد نسبت به فضای موجود. پس امید است با همفکری مسئولین و شهروندان بتوانیم شهر را سامان دهیم که البته به نظر می‌رسد اگر همین حالا شروع کنیم شاید در 10 یا 15 سال آینده و شاید بیشتر بتوانیم آثارش را مشاهده کنیم.