این هیات های عزاداری مجازات می شوند ماه محرم تداعی کننده روزهای سخت و دردناک خاندان امام حسین علیه السلام است. به راه افتادن کاروان های عزاداری در دهه اول این ماه گویای عشق و ارادت افراد به این خاندان عظیم الشأن است. اما امروز در نگاه به این عزاداری ها دو نکته مهم قابل بررسی و نقد است... فرآوری: هدی پاک نهاد - بخش حقوق تبیان اول اینکه گاهی اوقات برخی موارد در این عزاداری ها باعث آسیب به خود و دیگران می شود . در بحث آسیب به خود می توان به قمه زدن در برخی عزاداری ها اشاره کرد . البته عزاداری معقول نشان دادن عشق و علاقه به اهل بیت است، اما اعمالی مانند قمه زدن و ضرر رساندن به خود نه تنها نشان از ارادت به امام حسین علیه السلام و یارانش ندارد ، بلکه از نظر تعالیم دینی هم مذموم شمرده شده است. ما این روزها شاهد این اعمال در سطح شهر و در دسته های سینه زنی هستیم این درحالی است که دادستان شهر آباده چند روز گذشته خبر از مجازات حبس و شلاق برای قمه زنندگان داده بود. پس تعیین مجازات برای این عمل قبیح، نشان دهنده این است که قانون به هیچ عنوان این عمل را نپذیرفته است. اما نکته دوم اینکه سر و صدای زیاد دسته های عزاداری گاهی باعث تضییع حقوق شهروندی به ویژه عدم آرامش بیماران و سالخوردگان می شود . بسیاری از بیماران ساعات پایانی شب به واسطه درد زیاد با انواع قرص های آرامبخش سر بربالین گذاشته اند که این سرو صداها آرامش شان را به هم می ریزد . اما نگاه حقوق شهروندی در این زمینه چگونه است؟ حکم شرع و اسلام در رابطه با قمه زدن چیست؟ در این راستا گفت وگویی با کارشناسان و صاحبنظران انجام شده که از نظرتان می گذرد . محمد حسین ساکت قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور با اشاره به احکام اسلام د ر رابطه با آسیب به خود ،گفت: در اسلام اصلی وجود دارد که ریشه در آیات قرآنی د ارد ؛ این اصل این است که با دست خود ، خویشتن را به نابودی نیفکنید . از نظر تفسیری این اصل شامل آسیب زدن به خود چه از نظر جسمی چه از نظر معنوی است. زیرا خطاب آیه عام است و اشاره به هرگونه نابودی و فروپاشی دارد . مجازات قمه زنی صد ای عزاداری خیلی بلند باشد و موجب آزار و اذیت شود آیا این موضوع نقض حقوق شهروندی است؟ از نظر قانونی چه جایگاهی دارد عنوان کرد: آنچه مسلم است در درجه اول رعایت حقوق شهروندی با خود مردم است و ما در بسیاری از موارد قانون خاصی برای منع این موضوع نداریم قمه زنی از مراسمى است كه در بعضى شهرها توسط برخى عزاداران امام حسین «علیه السلام» اجرا مى شود و ظاهراً در تاسى به شهادت حضرت سید الشهدا «علیه السلام » و شهیدان كربلا و به عنوان اظهار آمادگى براى خون دادن و سر باختن در راه امام حسین علیه السلام انجام مى دهند، اما این در حالی است که قمه زنی در مراسم های عزاداری صحیح نیست، جرم تلقی می شود و با آن برخورد خواهد شد، در همین زمینه سیدعلی شاه صاحبی یک حقوقدان به بررسی این مهم پرداخت که متن آن به شرح زیر است. مراسم قمه زنی، از نظر شرعى و فقهی پایه و اساسی ندارد و برخى از فقها نیز به خاطر تاثیر نامطلوب آن بر افكار دیگران و موجب وهن مذهب بودن، آن را ممنوع و حرام دانسته اند. در همین زمینه مقام معظم رهبری در پاسخ به نامه امام جمعه اردبیل نوشتند: امروز این ضرر بسیار بزرگ و شكننده است و لذا قمه زدن علنى و همراه با تظاهر، حرام و ممنوع است؛ علماى دیگر نیز در تایید موضع و سخن رهبر انقلاب، آن را موجب وهن مذهب و نامشروع دانستند . همچنین از دیدگاه حقوقی اگر عمل قمه زنی در ملاعام صورت گیرد، مرتکبین آن حسب مواد 618 و 638 بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی قابل مجازات هستند. طبق ماده 618 قانون مذکور: هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد موجب اخلال نظم و آسایش و آرامش عمومی گردد یا مردم را از کسب و کار باز دارد به حبس از سه ماه تا یک سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم خواهد شد. و نیز حسب ماده 638 قانون فوق الذکر : هر کس علناً در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم می گردد و در صورتی که مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نمی باشد ولی عفت عمومی را جریحه دار نماید فقط به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. رعایت حقوق شهروند ی با خود مردم است حمید جنتی وکیل پایه یک دادگستری نیز د ر گفت وگویی د ر پاسخ به این سوال که با توجه به اینکه در برخی هیات ها اگر صدای عزاداری خیلی بلند باشد و موجب آزار و اذیت شود آیا این موضوع نقض حقوق شهروندی است؟ از نظر قانونی چه جایگاهی دارد عنوان کرد : آنچه مسلم است در درجه اول رعایت حقوق شهروندی با خود مردم است و ما در بسیاری از موارد قانون خاصی برای منع این موضوع نداریم. به طور کلی از لحاظ قانون نمی توانیم جلوی عزاداری که ایجاد مزاحمت کرده را بگیریم. طبق ماده 618 قانون مذکور: هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد موجب اخلال نظم و آسایش و آرامش عمومی گردد یا مردم را از کسب و کار باز دارد به حبس از سه ماه تا یک سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم خواهد شد این وکیل د ادگستری تصریح کرد : اما به طور کلی د ر مباحث عمومی مانند سد معبر می توانیم از لحاظ قانونی مسئله را پیگیری کنیم . یا به طور کلی آلودگی صوتی از این جنبه که اگر دستگاه یا کارخانه ای باشد ممکن است بتوان از لحاظ قانونی با آن برخورد کرد . اما برای افراد جامعه که ایجاد سرو صدا کرده اند چطور می توانیم آنها را شناسایی کنیم به طور مثال اتومبیل شماره و کارخانه محل و مالک دارد و می توان آنها را شناسایی کرد اما شناسایی افراد از نظر قانونی مشکل است تا بخواهیم پیگیری کنیم که چه کسی مقصر بوده است. اما به طور کلی آلودگی صوتی از نظر اینکه صد ی خود افراد باشد باید گفت قانونی در این زمینه تعبیه نشده است اما اگر آلودگی صوتی با ابزار و... باشد برای این مسئله قانون وجود دارد . قانونی برای جلوگیری از بلند کردن علم نداریم وی ادامه داد : یکی از وسیله های نمادین به کار رفته در آیین سوگواری عاشورا در میان شیعیان بلند کردن علم است که برای بلند کردن علم در هیئت ها یا وسایل دیگر باید مراقبت صورت بگیرد تا به کسی صدمه وارد نشود . در این مسئله وحدت ملاک، مهم است مانند کارگاه های ساختمانی که در آن اگر فردی ابزاری بردارد که به خود صدمه بزند خواه ناخواه مسئولیت با مسئول آن کارگاه است. جنتی عنوان کرد : اگر وسایلی وجود داشته باشد باید افراد خاص با تخصص و قدرت خاصی از آن استفاده کنند چون کسی که مسئولیت آن را دارد مراقبت باید توسط او صورت بگیرد ؛ به طور مثال باید مراقب بود تا جوان یا بچه ای با بلند کردن علم به خود صدمه نزند . به نظر بنده اگر مراقبت از سوی مسئول مربوطه صورت نگیرد برای خود مسئولیت ایجاد می کند . مانند جوانی که اتومبیل کسی را در دست دارد و بدون گواهینامه رانندگی می کند اگر صدمه ای وارد شود صاحب اتومبیل باید جوابگو باشد . این مسئله را از دید وحدت ملاک می توان به آن نگاه کرد و می تواند تحت تعقیب قرار بگیرد . این وکیل دادگستری در پایان خاطر نشان کرد : به طور کلی از نظر قانونی نمی توانیم جلوی بلند کردن علم یا زنجیرهایی که به بدن افراد صدمه وارد می کند را بگیریم چون فرد به خودش صدمه می زند . ما قانونی نداریم که چون فرد به خود صدمه می زند جلوی او را بگیریم مگر این صدمه باعث شود دیگران از لحاظ روحی و روانی صدمه ببینند ، در این حالت این مسئله قابلیت تعقیب دارد . چون فردی در ملأعام کاری انجام می دهد که باعث جریحه دار شدن قشر خاصی می شود و این قابلیت تعقیب دارد . منابع : قانون / پارسینه