نمازهایی که در مکه و مدینه خوانده می شود کامل است یا شکسته؟ در سفر حج زائر موفق به وادار كردن نفس به تقواى الهى مى گردد، و زمینه خیر دنیا و آخرت خود را از طریق حفظ نفس از فساد فراهم مى نماید. حجّ یا منبع عظیم منافع مادى و معنوى انسان از بركت نیروى با عظمت عقل، و اراده و اختیار و قدرت و طاقت، موجودى است مكلّف و مسۆول. این خلیفه خدا در روى زمین، نسبت به هر واقعیتى كه با آن در ارتباط مى باشد مسۆول است. در تحقق اهداف حق، و اطاعت از دستورات پروردگار و خوددارى از محرّمات كه محصولى جز زیان و خسارت ابدى ندارد مسۆول است. حج مسۆولیتى است عظیم كه از جانب حضرت حق، از باب لطف و رحمت به انسان واگذار شده، انجام این عبادت بزرگ همراه با نیت پاك، و قلبى خالص تولید كننده بهره هاى بسیار مهم دنیایى و آخرتى است كه روایت زیر نشانگر گوشه اى از آن منافع سرشار، و محصولات بى شمار است . در عیون اخبار الرضا، ج2، ص90 و بحارالانوار، ج96، ص32 از حضرت رضا ـ علیه السلام ـ روایت شده : «آنچه موجب وجوب حج گشته امور زیر است: سفر معنوى وپرواز ملكوتى وحركتى عرشى به سوى خداى ـ عزوجل ـ و درخواست اضافه شدن نعمت هاى مادى و باطنى از جانب حضرت محبوب و پاك شدن از تمام گناهانى كه قبل از حج در تمام دوران عمر دامن پاك حیات را آلوده كرده است، و براى قرار گرفتن در مدار توبه از آنچه كه در گذشته از زمان، بر انسان گذشته و از سر گرفتن اعمال براى آینده بمانند كسى كه تازه قدم در عرصه تكالیف گذاشته و چیزى بر او نیست. در این مسۆولیت سنگین و با بركت خرج كردن مال و منال در راه خدا و مشقت و رنج بدنى و باز داشتن نفس از شهوات و لذات حرام و افتادن در حوزه عاشقانه قرب بحق از طریق عبادت و بندگى به چشم مى خورد. حج سیر و سفر و تحرك و حركت در گرما و سرما و بهنگام امنیت و ترس و ثابت قدمى و استقامت دائمى در امور الهى و معنوى است، كه این امور علّت جلب رحمت واسعه حق، و لطف و مرحمت حضرت مولاست . در این سفر منافع بسیارى براى مردم است و در این عرصه گاه حق و حقیقت شوق به لقاى دوست و ترس از عظمت و جلال او، قلب را تسخیر مى كند. در برخوردهاى مردم با یكدیگر در این سفر معنوى، و ظهور حال و قال ملكوتى و نشست و برخاست با پاكان، كه معاشرت با آنان از بركات این سفر است، یك سلسله از دردهاى درونى و بیماریهاى باطنى به نقطه شفا مى رسد از جلمه: قساوت قلب، پستى نفس، غفلت از حق، خاموش شدن آتش آمال و آرزوهاى بیجا. در این سفر زائر موفق به تجدید حقوق، و وادار كردن نفس به تقواى الهى مى گردد، و زمینه خیر دنیا و آخرت خود را از طریق حفظ نفس از فساد و افساد فراهم مى نماید . این سفر منبع خیر و بركت براى اهل مشرق و مغرب، و اهل آب و خشكى است، و نیز براى آن كه حج بجا مى آورد و آن كه در این مسیر نیست از تاجر فراهم كننده جنس و فروشنده و خریدار و نویسنده و از كار افتاده و خلاصه برنامه اى عجیب، و مسأله اى عظیم و عبادتى بزرگ است كه هر كسى از اهل زمین، بصورتى از منافع آن بهره مند مى شود! واجبات الهى بر اهل قدرت و استطاعت فرض است. مردمان را گاهى در تمام عمر یك بار براى سفر حج قدرت و قوت حاصل مى شود، به این خاطر در تمام دوره عمر یك بار واجب شده، ولى اهل طاقت و قدرت ترغیب و تشویق شده اند كه نسبت به حج به اندازه توان و قوّت خود اقدام نمایند» بعد از این مقدمه که البته کوتاه ولی قابل تامل بود، نوشتارمان را با چند پرسش و پاسخ در مورد مسائل حج پی می گیریم: سوال: نمازهایی كه در هتل یا مساجد دیگر یا مكان‌های دیگر مكه و مدینه خوانده می‌شود كامل است یا شكسته؟ جواب: در تمام شهر مكه و مدینه زائرین مخیر هستند نماز را شكسته یا تمام بخوانند. آیة الله صافی گلپایگانی(دام ظله) سوال: در حج نیابتى علاوه بر هزینه سفر، بدهى و مخارج خانواده نایب به عهده چه كسى است؟ جواب: به عهده شخص نایب است. آیة الله خامنه ای(دام ظله) سوال: کودک ممیّزى بدون امر ولىّ در میقات محرم شده، و تنها سعى و تقصیر را انجام داده است. تکلیف او یا ولیّش نسبت به بقیّه اعمال چیست؟ جواب: احتیاط آن است که برگردد و تمام اعمال، غیر از احرام، را انجام دهد. و اگر توانایى ندارد از کسانى که به عمره مى روند، خواهش کند که به نیابت از او انجام دهند. آیة الله مکارم شیرازی(دام ظله) سۆال: جوان مجردی است كه اخیراً مستطیع شده است ولی به فكر ازدواج می باشد و اگر حج برود ازدواج او عقب می افتد، كدامیك را مقدم بدارد؟ جواب: حج برود و ازدواج را تأخیر بیندازد مگر آنكه تأخیر ازدواج برای او دشوار بوده و زحمت فوق العاده داشته باشد كه عادتاً تحمل ناپذیر است، در این صورت ازدواج را مقدم بدارد. آیة الله سیستانی(دام ظله) فرآوری: آمنه اسفندیاری بخش احکام اسلامی تبیان منابع: کتاب چهل حدیث استاد حسین انصاریان پایگاه اطلاع رسانی مراجع عظام: صافی گلپایگانی، خامنه ای، مکارم شیرازی، سیستانی(دام ظلهم)