در سالهای اخیر، داروهای GLP-۱ مانند اوزمپیک (Ozempic)، وگووی (Wegovy)، مونجارو (Mounjaro) و داروهای مشابه، به دلیل تأثیر قابلتوجه در کاهش وزن، محبوبیت زیادی پیدا کردهاند. در کنار فواید این داروها، کاربران در شبکههای اجتماعی و برخی پزشکان تغییرات ظاهری جدیدی را گزارش کردهاند که با نامهایی مانند «صورت اوزمپیک»، «باسن اوزمپیک»، «سینه اوزمپیک» و اخیراً «پای اوزمپیک» شناخته میشوند.
اما سؤال اینجاست که پای اوزمپیک واقعاً چیست؟ آیا این یک عارضه جانبی خود دارو است یا نتیجه کاهش وزن؟
پای اوزمپیک چیست؟
پای اوزمپیک اصطلاحی غیررسمی است که برای توصیف تغییراتی در ظاهر و گاهی عملکرد پا، پس از کاهش وزن شدید و سریع به کار میرود.
افرادی که مقدار زیادی وزن کم کردهاند، گاهی متوجه میشوند که:
. پاها استخوانیتر و لاغرتر از قبل به نظر میرسند.
. رگها و تاندونهای روی پا بیشتر دیده میشوند.
. پوست پا شل یا چروکیده شده است.
. هنگام راه رفتن احساس درد، سوزش یا کوفتگی دارند.
. کفشهای قدیمی برایشان گشاد شده و حتی مجبور به خرید کفش با یک سایز کوچکتر میشوند.
نکته مهم این است که پای اوزمپیک هنوز به عنوان یک عارضه جانبی رسمی در بروشور داروهای GLP-۱ ثبت نشده است و بیشتر بر اساس گزارشهای افراد و مشاهدات پزشکان مطرح شده است.
آیا خود داروی GLP-۱ باعث این مشکل میشود؟
پاسخ کوتاه خیر است.
متخصصان معتقدند که این تغییرات بیشتر نتیجه کاهش وزن سریع هستند، نه اثر مستقیم دارو.
به همین دلیل، افرادی که با جراحی لاغری، رژیمهای سخت یا هر روش دیگری وزن زیادی کم میکنند نیز ممکن است تغییرات مشابهی را در پاهای خود تجربه کنند. در واقع، وقتی بدن مقدار زیادی چربی از دست میدهد، پاها نیز از این قاعده مستثنا نیستند.
چرا پاها بعد از کاهش وزن تغییر میکنند؟
۱. از بین رفتن بالشتک چربی کف پا
در کف پا یک لایه چربی وجود دارد که مانند یک ضربهگیر طبیعی عمل میکند و از استخوانهای پاشنه و پنجه محافظت میکند.
وقتی کاهش وزن شدید اتفاق میافتد، بخشی از این چربی نیز از بین میرود.
در نتیجه ممکن است:
. هنگام راه رفتن احساس کنید روی سنگریزه قدم میزنید.
. پاشنه پا درد بگیرد.
. ایستادن طولانیمدت سختتر شود.
. دویدن یا ورزش کردن دردناکتر شود.
۲. کاهش توده عضلانی
کاهش وزن فقط به معنی از دست دادن چربی نیست.
مطالعات نشان دادهاند که بخشی از وزن از دسترفته میتواند مربوط به عضلات بدن باشد؛ بهویژه اگر فرد پروتئین کافی مصرف نکند یا تمرینات قدرتی انجام ندهد.
پای اوزمپیک در واقع عارضه مستقیم داروهای GLP-۱ نیست، بلکه یکی از تغییرات طبیعی بدن در پاسخ به کاهش وزن سریع و قابلتوجه است. از دست رفتن چربی محافظ کف پا، کاهش توده عضلانی و تغییرات تدریجی ساختار پا میتوانند باعث درد، تغییر ظاهر و حتی تغییر سایز کفش شوندیک مرور سیستماتیک و متاآنالیز در سال ۲۰۲۴ نشان داد که حدود ۳۱ درصد از وزن از دسترفته با داروهای GLP-۱ مربوط به توده بدون چربی بدن (شامل عضلات) بوده است.
البته تحقیقات جدیدتر نشان میدهد افرادی که تمرینات قدرتی منظم انجام میدهند و پروتئین کافی دریافت میکنند، معمولاً عضلات خود را بهتر حفظ میکنند.
اگر عضلات پا کوچک شوند، ممکن است:
. قوس کف پا ضعیفتر شود.
. تعادل کاهش پیدا کند.
. فشار بیشتری به مچ پا و تاندون آشیل وارد شود.
. نحوه راه رفتن تغییر کند.
۳. تغییر شکل ساختار پا
پا سالها خود را با وزن بدن تطبیق میدهد.
در افراد دارای اضافهوزن، معمولاً:
. قوس پا کمی صافتر میشود.
. رباطها کشیدهتر میشوند.
. بالشتکهای چربی فشردهتر میشوند.
وقتی وزن زیادی در مدت کوتاهی از دست میرود، این ساختارها فوراً به حالت اولیه برنمیگردند. به همین دلیل ممکن است مدتی احساس کنید فرم پا تغییر کرده یا کفشها دیگر اندازه قبل نیستند.
علائم پای اوزمپیک
افراد ممکن است یک یا چند مورد از علائم زیر را تجربه کنند:
تغییرات ظاهری
- نمایانتر شدن استخوانها، رگها و تاندونها
- شل شدن یا چروک شدن پوست پا
- لاغرتر شدن روی پا
مشکلات عملکردی
- درد پاشنه
- درد پنجه پا
- احساس سوزش
- احساس راه رفتن روی سطح سخت
- خستگی زودرس پا هنگام پیادهروی
تغییر در سایز کفش
- گشاد شدن کفشهای قدیمی
- کاهش نیم تا یک سایز کفش در بعضی افراد
- باریکتر شدن عرض پا
چه کسانی بیشتر در معرض این مشکل هستند؟
احتمال بروز این تغییرات در افرادی بیشتر است که:
. در مدت کوتاهی وزن زیادی کم کردهاند.
. سن بالاتری دارند.
. از قبل چربی زیرپوستی کمی داشتهاند.
. فعالیت بدنی و تمرین قدرتی انجام نمیدهند.
. پروتئین کافی مصرف نمیکنند.
چگونه میتوان از این مشکل پیشگیری کرد؟
اگرچه نمیتوان بهطور کامل از تغییرات ظاهری ناشی از کاهش وزن جلوگیری کرد، اما میتوان شدت آن را کاهش داد.
توصیههای متخصصان عبارتاند از:
. دریافت پروتئین کافی در طول دوره کاهش وزن.
. انجام منظم تمرینات قدرتی برای حفظ عضلات.
. استفاده از کفشهای استاندارد با کفی نرم و ضربهگیر.
. در صورت نیاز استفاده از کفی طبی.
. بررسی دوباره سایز کفش پس از کاهش وزن.
. مرطوب نگه داشتن پوست پا برای کاهش خشکی و چروک.
. در افراد مبتلا به دیابت، معاینه روزانه پاها برای پیشگیری از زخم و آسیب.
در برخی موارد، پزشک ممکن است درمانهای جوانسازی پوست یا روشهای تحریک تولید کلاژن را برای بهبود ظاهر پوست پیشنهاد کند، اما این روشها معمولاً برای همه افراد ضروری نیستند.
آیا جای نگرانی وجود دارد؟
در بیشتر افراد، پای اوزمپیک یک مشکل خطرناک نیست و بیشتر جنبه ظاهری یا ناشی از کاهش بالشتک طبیعی کف پا دارد. اما اگر علائمی مانند موارد زیر ایجاد شد، بهتر است به پزشک یا متخصص ارتوپدی مراجعه کنید:
. درد شدید یا مداوم پا
. تورم قابلتوجه
. بیحسی یا گزگز طولانیمدت
. اختلال در راه رفتن
. زخم یا تغییر رنگ پا، بهویژه در افراد مبتلا به دیابت
جمعبندی
پای اوزمپیک در واقع عارضه مستقیم داروهای GLP-۱ نیست، بلکه یکی از تغییرات طبیعی بدن در پاسخ به کاهش وزن سریع و قابلتوجه است. از دست رفتن چربی محافظ کف پا، کاهش توده عضلانی و تغییرات تدریجی ساختار پا میتوانند باعث درد، تغییر ظاهر و حتی تغییر سایز کفش شوند.
با این حال، خبر خوب این است که این تغییرات معمولاً با رعایت تغذیه مناسب، دریافت پروتئین کافی، انجام تمرینات قدرتی و استفاده از کفش مناسب تا حد زیادی قابل کنترل هستند. در نهایت، برای بیشتر افراد، مزایای کاهش وزن و بهبود سلامت قلب، کنترل قند خون و کاهش خطر بیماریهای مزمن، بسیار بیشتر از این تغییرات ظاهری است.
پیام شما به ما