«در هم کوبیده شدن مراکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوخت‌گیری ناوهای هواپیمابر آمریکایی در بندر دُقم عمان» حتما شما هم در چند روز اخیر این خبر و اخبار مشابه را شنیده‌اید. اما چرا این ماجرا مهم است؟

در روزهای اخیر، رزمندگان ایرانی، حماسه‌های شگفتی آفریدند. حماسه‌هایی که پوچ بودن همه‌ی داستان‌سرایی‌های ترامپ مبنی بر نابودی تجهیزات و توانایی نظامی ایران را به جهانیان نشان داد. یکی از مراکزی که هدف آتش نیروهای ایرانی قرار گرفت، تجهیزات نظامی آمریکایی موجود در بندر دقم عمان بود.

اما چرا بندر دقم برای آمریکایی‌ها مهم است؟

اهمیت استراتژیک بندر دقم

بندر دقم یکی از مهم‌ترین پروژه‌های توسعه‌ای در منطقه‌ی ویژه‌ی اقتصادی دقم عمان به شمار می‌رود. این بندر در ساحل جنوب شرقی عمان، مشرف به دریای عرب و اقیانوس هند، واقع شده است. بندر دقم به دلیل قرار گرفتن در مسیر کشتیرانی بین‌المللی که سه قاره‌ی آسیا، آفریقا و اروپا را به یکدیگر متصل می‌کند، جایگاه راهبردی ویژه‌ای دارد.

موقعیت جغرافیایی بندر دقم، در نزدیکی خطوط اصلی کشتیرانی جهان و بازارهای مهم آفریقا و آسیا، آن را به یکی از بنادر متمایز منطقه تبدیل کرده است. این بندر با مساحت ۱۸۸ کیلومتر مربع، به وسیله‌ی یک موج‌شکن اصلی و یک موج‌شکن فرعی محافظت می‌شود.

بندر دقم عمان زیرساخت‌های پیشرفته‌ای همانند موج‌شکنی به طول حدود ۸.۷ کیلومتر، حوضچه‌ای با عمق ۱۸ متر و کانال ورودی با عمق ۱۹ متر دارد. همین موضوع باعث شده است که امکان پهلوگیری و جابه‌جایی کشتی‌های بزرگ کانتینری در این بندر فراهم شود.

بندر دقم از سه اسکله‌ی اصلی شامل اسکله‌ی تجاری، اسکله‌ی دولتی و اسکله‌ی اختصاصی کالاهای مایع و فله تشکیل شده است. عمان با احداث اسکله ویژه‌ی مواد مایع و فله، در پی آن است که دقم را به یکی از مراکز مهم صادرات فرآورده‌های نفتی و توسعه‌ی صنایع سبز در منطقه تبدیل کند.

بندر دقم و کشتی‌های آمریکایی

موقعیت بندر دُقم در ساحل دریای عرب و بیرون از تنگه‌ی هرمز، آن را به یک نقطه‌ی مهم لجستیکی تبدیل کرده است. با استفاده از این بندر، نیروهای نظامی سایر کشورها مانند آمریکا از مزایای دسترسی به آب‌های آزاد برای پشتیبانی، سوخت‌رسانی و تعمیرات احتمالی شناورها بهره می‌برند.

در واقع با کمک این بندر، آمریکایی‌ها می‌توانند برای تعمیر و تجهیز تجهیزات نظامی خود، تنگه‌ی هرمز را دور بزنند.

بندر دقم به‌طور مستمر توسط نیروهای دریایی ایالات متحده و بریتانیا مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از دلایل این امر، استقرار پایگاه پشتیبانی لجستیکی بریتانیا در این بندر است. در سال ۲۰۱۷، پایگاه پشتیبانی لجستیکی مشترک بریتانیا (UKJLSB) در دقم افتتاح شد. این پایگاه با هدف ارائه‌ی خدمات تعمیر و نگهداری به شناورهای نیروی دریایی بریتانیا و کشورهای هم‌پیمان آن ایجاد شده است.

امکانات پیشرفته‌ی این پایگاه، علاوه بر پشتیبانی از کشتی‌های نیروی دریایی ایالات متحده، امکان تعمیر و نگهداری ناوهای هواپیمابر و زیردریایی‌های آمریکایی را نیز فراهم می‌کند. ظرفیت این تأسیسات به‌گونه‌ای است که می‌تواند از زیردریایی‌های هسته‌ای نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا و ناوهای هواپیمابر کلاس «ملکه الیزابت» نیز میزبانی کند.

این پایگاه تحت فرماندهی استراتژیک بریتانیا اداره می‌شود. قرارداد اجاره آن تا سال ۲۰۵۳ اعتبار دارد؛ قراردادی که برای مدت ۳۷ سال منعقد شده است.

چگونه بندر دقم به مهره‌ای کلیدی پس از بسته شدن تنگه‌ی هرمز تبدیل شد؟

بندر دقم مستقیماً مشرف به اقیانوس هند است و تنگه‌ی هرمز را دور می‌زند. بندر دقم از همان ابتدا با اهداف جاه‌طلبانه‌ای در زمینه‌ی صادرات نفت و سایر کالاها توسعه یافته بود. اما تا زمان حملات آمریکا به ایران و بسته شدن تنگه‌ی هرمز نقش مهمی در صادرات نفت و گاز نداشت.

با افزایش نگرانی‌های جهانی در مورد دریانوردی در تنگه هرمز، توجه‌ها به سرعت به دقم معطوف شد. در این زمان، این بندر شروع به دریافت جریان فزاینده‌ای از کشتی‌ها، کالاها و کانتینرها کرد. و البته یکی از روش‌های عمان برای صادرات نفت و گاز خود از طریق بنادری با دسترسی مستقیم به دریای عرب، مانند دقم است.

هم‌چنین عمان و کشورهای همسایه‌ی آن به دنبال روش‌هایی برای ایجاد راه‌های گسترده‌ای هستند که نیاز به تنگه‌ی هرمز را کم کند. یکی از این روش‌ها، توسعه‌ی جاده بین‌المللی ۹۵ است. این مسیر زمینی مرز عربستان و عمان را از طریق ربع الخالی به بنادر صحار، دقم و صلاله متصل می‌کند. بنابراین می‌توان از آن برای انتقال کالاهای ضروری، مصالح ساختمانی و داروها استفاده کرد.

و در پایان

آتش رزمندگان ایرانی بر سر تجهیزات آمریکایی در بندر دقم، پیام‌های گوناگونی را به جهان صادر کرده است. مهم‌ترین پیام این است که نیروهای آمریکایی در هر نقطه از خاورمیانه که باشند، به جای تأمین امنیت، به گسترش ناامنی‌ها دامن می‌زنند. در واقع تا زمانی که نیروهای آمریکایی در منطقه حضور داشته باشند، کشورهای میزبان آن‌ها باید با تبعات ناشی از حضور آن‌ها مواجه شوند.

البته برای روشن شدن سایر پیام‌ها باید منتظر سایر تحلیل‌ها بمانیم.