من هرگز به اندازه‌ی کافی خوب نخواهم بود، هیچ‌کس مرا دوست ندارد، من مثل بقیه نیستم و ... اگر فرزندی نوجوان دارید، احتمالا شنیده‌اید که او درباره‌ی خودش چنین حرف‌هایی می‌زند. البته همه‌ی آدم‌ها حتی بزرگ‌سالان نیز گاهی درباره‌ی خودشان افکار منفی دارند اما ماجرا زمانی جدی می‌شود که این افکار مدت زمان زیادی با آن‌ها بماند.

وقتی صداهای درونی‌ نوجوان همواره او را تحقیر می‌کند، باعث می‌شود که او احساس شکست داشته باشد. احساس شکستی دائمی که تاثیر نامطلوب زیادی بر اعتماد به نفس و عزت نفس آن‌ها می‌گذارد. در نتیجه در واقعیت نیز احتمالا با شکست‌های بیشتری مواجه می‌شوند.

در این حالت، نوجوان می‌ماند و چرخه‌ای که دائما تکرار می‌شود! در این مقاله به این سوال پاسخ می‌دهیم که چگونه با سخت‌گیری بیش از حد نوجوانان با خود مقابله کنیم. پس همراه ما باشید.

راه‌کارهایی برای والدین برای مقابله با سخت‌گیری نوجوانان به خود

نوجوانان هر روزه با بمباران‌های فکری مواجه هستند. بمباران‌هایی که توقع آنان را از خود افزایش می‌دهد. مثلا در طی یک روز در اخبار درباره‌ی کارآفرینی ۱۵ساله می‌خوانند، بعد در اینستاگرام بلاگر جوانی را می‌بینند که به ۶ ورزش و ۳ زبان زنده‌ی دنیا مسلط است، در تبلیغات نیز با افرادی مواجه می‌شوند که صورتی بی‌نقص دارند و ...

این موارد معمولا توقعاتی غیرمنطقی در نوجوانان ایجاد می‌کند. اما برای درصد زیادی از نوجوانان، رسیدن به این توقعات ایده‌آل، دشوار و عملا غیرممکن است. پس به جای این‌که آن‌ها تصویر منطقی‌تری برای خود ترسیم کنند، دنبال سرزنش کردن خود می‌روند. صداهای درونی که از هیچ پیشرفتی راضی نمی‌شود و دائما برای نرسیدن به اهداف بزرگ‌تر آن‌ها را تحقیر می‌کند.

این‌جاست که نقش والدین پررنگ می‌شود. والدینی که هنوز هم بزرگ‌ترین راهنما و مشاور فرزند خود محسوب می‌شوند. در ادامه راه‌کارهایی را که به والدین برای مقابله با سخت‌گیری‌های بیش از حد نوجوانان کمک می‌کند، ذکر کرده‌ایم.

به فرزندان خود کمک کنید تا نقص‌های خود را بپذیرند

استانداردهایی که فیلم‌ها، شبکه‌های اجتماعی، تبلیغات و ... از موفقیت وضع می‌کنند، منطبق با واقعیت نیست. در دنیای واقعی، کمتر نوجوانی را خواهید دید که تمامی نمره‌هایش بیست باشد، همواره شاد و خوش‌حال باشد، به صورت حرفه‌ای به چند ورزش مسلط باشد و تازه برای تفریح هم موسیقی بنوازد.

گاهی والدین نیز بر این تصورات دامن می‌زنند. آن‌ها به فرزندان خود برای بی‌نقص شدن فشار می‌آورند و از آن‌ها می‌خواهند که این تصویرها را به عنوان الگو قرار دهند. همین موضوع باعث می‌شود که نوجوان بیش از پیش احساس بدی نسبت به خود داشته باشد.

پس به فرزندان خود یادآوری کنید که کامل نبودن یک ویژگی طبیعی انسانی است. هیچ اشکالی ندارد که آن‌ها در چند زمینه نقص داشته باشند. هم‌چنین نقص‌های آن‌ها، تصویر کاملی از شخصیت و ارزش‌های آن‌ها نیست. پس فرزندان خود را به سمت تصویری منطقی هدایت کنید، نه تصویری که رسانه‌ها از یک نوجوان موفق برای شما ساخته‌اند.

روش‌هایی برای کمک به فرزندان برای پذیرفتن نقص‌های خود

• به او کمک کنید که در عین پذیرفتن نقاط ضعفش، نقاط قوتش را نیز پیدا کند: معمولا چیزهای زیادی وجود دارد که هر فردی در آن‌ها استعداد ندارد. اما هر انسانی هم استعدادهای شناخته‌شده و ناشناخته‌ای دارد. توجه به این استعدادها و پرورش‌ آن‌ها باعث افزایش اعتماد به نفس نوجوان شما و مقابله با صداهای مخرب ذهنی او می‌شود.
• برای او توضیح دهید که او دیگران را نمی‌تواند کنترل کند: همیشه چیزهایی وجود دارد که خارج از کنترل نوجوان است. مثلا گاهی دوستش با او قطع ارتباط می‌کند و هیچ‌کاری از دستش بر نمی‌آید. گاهی هم با وجود تلاش‌های زیاد، در امتحان نمره‌ی خوبی نمی‌گیرد و معلمش او را سرزنش می‌کند. پس به جای تلاش برای کنترل دیگران، نوجوان باید بیاموزد که زمان و انرژی‌اش را برای بهبود شرایط و توانایی‌های خودش صرف کند.
• انتظارات منطقی برای او مشخص کنید: فشار کمتر برای کامل بودن به نوجوان کمک می‌کند تا برای دستاوردهای کوچک خود خوش‌حال‌تر شود. گاهی این فشار از سمت والدین به نوجوان القا می‌شود. پس با نوجوان خود پیرامون این‌که چه انتظاراتی منطقی است و این‌که چه اهدافی برای آینده‌ی نزدیک و دور مناسب است، صحبت کنید.  
• او را با دیگران مقایسه نکنید: همان‌گونه که هیچ دو اثر انگشتی شبیه هم نیست، هیچ دو نوجوانی هم مثل هم نیستند. شرایط، استعدادها و ویژگی‌های هر نوجوانی با دیگری متفاوت است. پس به جای این‌که از نوجوانتان بخواهید که مثل هم‌کلاسی‌اش، فرزند اقوام یا بچه‌ی همسایه باشد، به او کمک کنید تا مسیر منحصر به فرد خودش را کشف کند.

به الگویی برای گفت‌وگوی واقع‌بینانه و مثبت با نوجوانتان تبدیل شوید

سخت‌ترین بخش شکستن چرخه‌ی انتقاد از خود، گوش دادن به والدینی است که در مورد خودشان سخت‌گیر و منفی‌باف هستند. نوجوانان به والدینی نیاز دارند که الگوی مثبتی برای آن‌ها باشد. والدینی که با دیدن آن‌ها، احساس کمالگرایی نوجوان تشدید نشود. این والدین راه‌حل مناسبی را برای مواقعی که بیش از با خودشان سخت‌گیر هستند، به آن‌ها نشان می‌دهند.

البته تمرین مثبت‌اندیشی همیشه هم آسان نیست. اما با تمرکز نکردن روی اشتباهات خود یا سرزنش نکردن خود، به الگوی بهتری برای فرزندانتان تبدیل می‌شوید.

گوش دهید و تأیید کنید

با وجود این‌که به نظر می‌رسد نوجوانان دغدغه‌های چندانی نباید داشته باشند، ولی این موضوع چندان هم با واقعیت جور در نمی‌آید. نوجوانان حتی گاهی بیش از بزرگ‌سالان با مواردی چون سردرگمی، احساس ناکافی بودن و برآورده نکردن انتظارات خود و دیگران دست و پنجه نرم می‌کنند.

در این مواقع آن‌ها به والدینی نیاز دارند که به آن‌ها گوش دهند و بدون سرزنش، آن‌ها را بپذیرند. پس بپذیرید که دغدغه‌های آن‌ها هر چند به نظر شما کوچک است، ولی برای آن‌ها مهم است و باید به آن‌ها توجه کرد. هم‌چنین گوش دادن نباید با سرزنش کردن همراه شود. گاهی آن‌ها از شما نصحیت یا راه‌حل برای رفع مشکلاتشان نمی‌خواهند بلکه صرفا می‌خواهند شنیده شوند.

از اشتباهات آنها ناراحت نشوید

طبیعی است که تماشای اشتباه فرزندتان گاهی اوقات ناامیدکننده یا ناراحت‌کننده باشد. این موضوع هم طبیعی است که بخواهید فرزندتان را از شکست محافظت کنید. اما فراموش نکنید که اشتباهات بخشی از یادگیری هستند. شکست خوردن نشانه‌ی ضعف نیست بلکه بخشی از مسیر موفقیت است. بزرگ‌سالان معمولا بر حسب تجربه از این موضوع اطلاع دارند ولی این نکته چندان درباره‌ی نوجوانان صدق نمی‌کند.

پس اگر می‌خواهید که فرزندی موفق داشته باشید، به او کمک کنید تا از اشتباه کردن و شکست نهراسد. هم‌چنین به او بیاموزید که نباید شکست مانع راهش شود. تنها با ادامه دادن است که می‌توان به موفقیت رسید.    

یک رویکرد واقع‌بینانه ارائه دهید

گاهی والدین انتظاراتی غیرواقعی در مورد دستاوردها و اهداف فرزند خود دارند. گاهی هم بیش از حد به آن‌ها آسان می‌گیرند. اما نوجوان به والدینی نیاز دارند که در مورد نبردهای آنان با خودگویی‌های انتقادی، بیش از حد منفی‌باف یا بیش از حد مثبت‌نگر نباشند.

در نحوه‌ی تشویق فرزندتان، تعادلی بین مثبت بودن و در عین حال واقع‌بین بودن را رعایت کنید. بنابراین اگر نوجوان شما مطمئن است که در کلاس جدیدش دوستی پیدا نخواهد کرد، به او نگویید: «تو بهترینی و همه می‌خواهند که با تو دوست شوند.» شاید این جمله منطقی‌تر باشد: «احتمالا اولین روز در محیط جدید سخت‌ خواهد بود ولی وقتی جا بیفتی، پیدا کردن دوست آن‌قدر هم سخت نخواهد بود.»

و در پایان

همه‌ی نوجوان‌ها در هر سنی به کمک و حمایت والدین خود نیاز دارند. گاهی این کمک، مادی است و گاهی نیز برای مبارزه با صداهای سرزنش‌گر و درونی. پس فرزندان خود را با این احساسات منفی تنها نگذارید و برای مقابله با آنان، به ایشان کمک کنید.

منابع:

https://youthmentalhealthfoundation.org/۵-tips-for-supporting-young-people-who-are-too-hard-on-themselves/

https://childmind.org/article/how-to-help-kids-who-are-too-hard-on-themselves/