نوروز ۱۴۰۵ برای ما شبیه هیچ سال دیگری نیست. سفرههای هفتسین با صدای اضطراب شرایط جنگی گره خورده است. در فرهنگ ما، عید یعنی دیدوبازدید، نوسازی و لبخند؛ اما وقتی سایه سختی بر سر شهر است، اجرای این رسوم دشوار به نظر میرسد.
در این میان، «مادر» حکم قطبنمای خانه را دارد. واقعیت این است که اگر مادر خانواده زیر بار این فشار خم شود و امیدش را از دست بدهد، تمام اهل خانه بهویژه کودکان در تاریکی فرو میروند. بچهها امنیت را در اخبار یا دیوارهای بتنی جستوجو نمیکنند؛ امنیت آنها در چشمهای مادرشان است. اگر مادر بخندد، یعنی هنوز امیدی هست، و اگر او بشکند، یعنی پناهگاه عاطفی خانه فرو ریخته است.
جادوی «سرایت هیجانی»
در روانشناسی مفهومی وجود دارد به نام «سرایت هیجانی» (Emotional Contagion). این پدیده میگوید احساسات ما درست مثل یک ویروس، از فردی به فرد دیگر سرایت میکند. در یک خانواده، «مادر» به دلیل پیوند عمیق عاطفی با اعضا، نقش فرستنده اصلی را دارد. اگر او مضطرب باشد، تمام خانه در اضطراب غرق میشود و اگر او «ثبات» داشته باشد، خانه به پناهگاه تبدیل میشود.
بچهها شما را تماشا میکنند
بچهها بهویژه در سنین پایین توانایی تحلیل اخبار را ندارند؛ آنها برای درک میزان خطر، به «صورت» مادر نگاه میکنند.
در ایام عید، حتی اگر دلشوره دارید، سعی کنید روتینهای کوچک نوروزی را حفظ کنید. وقتی مادر با آرامش به دوستان و آشنایان عید را تبریک میگوید و مثلا یک شیرینی برای این ایام درست میکند، پیامی ناخودآگاه به مغز کودک مخابره میشود: «دنیا هنوز جای امنی است، چون مادرم هنوز مشغول زندگی است.»
تحقیقات نشان میدهد که اعضای خانواده به صورت ناخودآگاه حرکات صورت، لحن صدا و حتی ریتم تنفس یکدیگر را تقلید میکنند تا با هم «همگام» شوند. از آنجا که مادر ستون عاطفی خانه است، همه اعضا بهویژه کودکان سنسورهای خود را روی فرکانس او تنظیم کردهاند.
مثلا وقتی مادر با استرس گوشی را چک میکند و آه میکشد، حتی اگر حرفی نزند، سطح هورمون کورتیزول در خون کودکی که آن طرفتر مشغول بازی است، بالا میرود.
هنگام صحبت از اخبار یا شرایط سخت، تُن صدای خود را پایین و آرام نگه دارید. در ایام عید، آواهای خانه را تغییر دهید؛ پخش کردن یک موسیقی ملایم نوروزی یا خواندن قصههای بهاری با احترام به خانواده شهدا، فرکانس اضطراب را در فضای خانه میشکند و جای آن را با «امید» عوض میکند.
نوروز؛ فرصتی برای سرایت «امید»
امسال مادر میتواند از این تکنیک به نفع سلامت روان خانواده استفاده کند. به جای انتقال ترس، میتوان «تابآوری» را سرایت داد.
حتی اگر در دل نگرانید، در حضور بچهها عضلات صورت را رها کنید. لبخند زدن هنگام کارهای ساده، به مغز کودک پیام میدهد که «زندگی از جنگ قویتر است»
حفظ آداب عید مثل عیدی دادن، پوشیدن لباس نو یا تماس تصویری با اقوام یک ریتم «عادیسازی» به زندگی میدهد. این ریتم، اثر سرایت ترس را خنثی میکند.
تماس فیزیکی یا هورمون ضدجنگ
در روانشناسی، تماس فیزیکی قویترین پاتک برای هورمون استرس است. امسال عیدی اصلی را «آغوشهای طولانی» قرار دهید. مادر میتواند با تعریف کردن خاطرات خوش عیدهای گذشته در حین نوازش بچهها، خاطرات تلخ صوتی مثل صدای انفجار یا آژیر را در ذهن آنها کمرنگ کند.
در روانشناسی مفهومی وجود دارد به نام «سرایت هیجانی». این پدیده میگوید احساسات ما درست مثل یک ویروس، از فردی به فرد دیگر سرایت میکند
سفره هفتسین امسال میز مذاکره است
سفره عید امسال نباید فقط یک دکور باشد، بلکه باید یک «ابزار درمانی» باشد.
از تکنیک «تایید مثبت» استفاده کنید. دور سفره، مادر میتواند به هر عضو خانواده بگوید که کدام ویژگیِ او (مثلاً شجاعت یا صبوری) باعث شده که خانواده تا اینجا محکم بماند. این کار «عزتنفس» اعضا را در برابر هجمه اخبار بد، بیمه میکند.
دیدوبازدیدها را مدیریت کنید
در دیدوبازدیدهای امسال که شاید به جای شیرینی، بحث اخبار جنگ داغ باشد، نقش مادر در مدیریت جوّ بسیار حیاتی است.
وقتی مهمانان شروع به انتقال ناامیدی میکنند، مادر میتواند با یک چرخش هوشمندانه، بحث را به سمت خاطرات خوش یا آرزوهای بهاری ببرد. او با این کار، اجازه نمیدهد «سرایت اضطراب جمعی» وارد حریم امن فرزندانش شود.
در نهایت، باید به یاد داشت که در تلاطم این روزها، «آرامش مادر» مجللترین سفرهی عید برای اعضای خانواده است. طبق اصل سرایت هیجانی، شما به عنوان مدیر اتمسفر خانه، با حفظ روتینهای کوچک نوروزی، مدیریت ورودی اخبار و جایگزینیِ اضطراب با «احتیاط هوشمندانه»، در واقع در حال واکسینه کردن روان فرزندانتان در برابر ترس هستید. امسال خانهتکانی اصلی، پاک کردنِ غبار ناامیدی از آینهی نگاه شماست؛ چرا که اگر شما به استقبال بهار بروید، امید در رگهای خانه جریان مییابد و این پایداریِ روانی، بزرگترین عیدی و امنترین پناهگاهی است که میتوانید به عزیزانتان هدیه دهید.
پیام شما به ما