ایل دشمن زیاری را بهتر بشناسیم از شاخه های کشتاسبی ایلات دشمن زیاری استان کهگیلویه و بویر احمد می باشد که احتمالاً در اواسط حکومت صفویه از دیگر شاخه های گرشاسبی الیاسی و گشتاسبی و باور دنایی جدا شده و همراه ایلات ممسنی به ناحیه شولستان در منطقه تیر مردان که بعدها دشمن زیاری نامیده شد سکونت گزیده اند. مردم این طوایف چه در کهگیلویه و چه در ممسنی جد مشترک خود را علا الدوله عضدالدین ابوجعفر محمدبن دشمن زیار دیلمی از آل کاکویه می دانند که وی حکومت ایالات: یزد اصفهان لرستان را در دست داشته است. مرزهای قدیمی آن همین مرزهای کنونی است. بجز بخشی که در حال حاضر جز منطقه کوهمره سرخی است. این طایفه مردان شجاعی داشته است که از جمله آنان می توان به اسدالله خان اشاره نمود. وی در اواخر حیات خود که مصادف با جنگ جهانی اول بود مدرسه چهار کلاسه ای بنا نهاد. از جمله شاگردان این مدرسه چند نفر از محترمین بویر احمد از جمله: نصیربهادر تامرادی و از ممسنی ملا جیبا کرایی و ملا بندر شهرویی و ملا ناصر جاوی بود. سالم خان دشمن زیاری نیز در زمان خود دارای کتابخانه بوده است. جغرافیا الف – حدود، وسعت: سرزمین دشمن زیاری با مساحتی حدود ۹۸۴ كیلومتر مربع در قلب كهگیلویه و بویر احمد واقع شده است. از شمال به قلمرو طایفه مستقل زیلایی بویر احمد سفلی، از مغرب به سرزمین طَیِبی، از مشرق و جنوب به بویر احمد سفلی محدود است. ب – گذشته ایل: از سابقه و تاریخ ایل دشمن زیاری بجز چند مورد اسناد و مدارک مدونی در دست نیست . بهر حال مولف فارسنامه ناصری در مورد آنان می نویسد: " دشمن زیاری نام دو طایفه است. آنچه که در نواحی شولِستانِ مَمَسَنی توقف دارند آنها را دشمن زیاری مَمَسَنی گویند و آنچه در کهگیلویه توقف دارند، آنها را دشمن زیاری کهگیلویه گویند و دشمن زیاری کهگیلویه دوقسمت شده یکی را " الیاسی" و دیگری را "گشتاسبی " گویند و هر یک چندین تیره گشته اند مانند: باور دیناری، بویری، سلطانی، سودیناری، شیر محمدی، قلندری، این شش تیره از الیاسی است و میراحمدی، از گُشتاسبی است و کلانتر دشمن زیاری در قدیم از تیره شیر محمدی بود و شماره تمام این تیره های دشمن زیاری از چهارصد خانوار نگذرد و در دولت نادرشاهی، محمدخان گُشتاسبی دشمن زیاری کلانتر این ناحیه و ضابط تمام "چهار بنیچه جاکی" کهگیلویه بود و خانه عالی در قصبه " دِهدَشت " بساخت و سالها به بزرگی گذرانید و تا کنون آن خانه و توابع آن برای استحکامی آن از گچ و سنگ باقی است و بعد از وفات محمدخان گُشتاسبی کلانتری این ناحیه به فریدون خان اِلیاسی قرار گرفت و بعد از وفات او پسرش جمشیدخان به جای پدر نشست و بعد از وفات او پسرش رستم خان دشمن زیاری به کلانتری برقرار گردید و تا کنون باقی است. ساختمان ایل: ایل دشمن زیاری از تعدادی تیره و هر تیره از تعدادی طایفه و هر طایفه از تعدادی اولاد (دهه) و هر اولاد از تعدادی خانوار تشکیل گردیده است. خانوار در حال حاضر ایل دشمن زیاری دارای دو تیره اصلی به نام الیاسی و باور دیناری می باشد. "سادات " نیز به عنوان تیره ای از تیره های دشمن زیاری محسوب می گردد. طایفه نوئی (نوی) نیز به علت سکونت سالیان دراز در خاک دشمن زیاری جزء این ایل به حساب می آیند. ۱ – تیره اِلیاسی: این تیره که خوانین دشمن زیاری نیز به آن تعلق دارند از شش طایفه زیر تشکیل می گردد: شیرمحمدی، رئیس، گرشاسبی، خواجه، کلی، شاه حسینی. هریک از طایفه های بالا هم به چندین " اولاد " یا "دهه" تقسیم می شود. ۲ – تیره باوردیناری: از چهار طایفه به شرح زیر تشکیل می گردد : قلندری، بویری، شیخ عالی، سلطان علی. طوایف مذکور نیز هریک دارای اولادهای متعدد هستند. ۳ – سادات: سادات دشمن زیاری پنج طایفه اند که هریک خود را از جدی جداگانه می دانند. طوایف مذکور از این قرارند: سادات اسماعیلی، سادات عباسی، سادات مشهدی، سادات کُردلی، سادات علایی. ۴ – طایفه نوئی: این طایفه بقایای ایل بزرگی است که بر اساس روایات محلی و نوشته های موجود ساکن همین منطقه بوده اند. مردم نوئی در اغلب ایلهای کهگیلویه دیده می شوند و در هر ایلی که ساکنند امروز به نام همان ایل خوانده می شوند. نوئی دشمن زیاری در دو روستای قلعه گُل و عمارت بسر می برند و دارای دو دهه، ناصری و محمدی هستند.