هر چند طی سالهای اخیر افزایش آگاهی جامعه و تبلیغات گسترده در رسانهها در مورد مضررات سیگار و اثرات آن بر سلامتی، باعث شده تا خیلیها به فکر جدایی از این همدم گول زننده بیفتند اما همچنان مصرف سیگار در ایران درصد بالایی دارد و کشور ما جزو کشورهای پرمصرف سیگار به حساب میآید. شاید این سوال برایتان به وجود بیاید که سیگار چطور وارد ایران شد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت تاریخ قطعی ورود توتون و تنباکو به ایران را نمیتوان تعیین کرد اما گمان میرود که زمان حمله پرتغالیها به خلیج فارس، توتون و تنباکو به ایران وارد شد.
سال ۱۴۹۲، کریستف کلمب بعد از کشف آمریکا، بومیهایی را دید که لولههایی از برگ خشکی گیاهی را در دست گرفتهاند، یک سر آن را آتش زده و سر دیگر را میمکند و دود آن را با هوا استنشاق میکنند و همراه این عمل سستی و رخوت دلپذیری به آنها دست میدهد. بومیان این لولهها را تاباکوس مینامیدند. در واقع بومیها توتون را در برگهای ذرت میریختند و از آن استفاده میکردند. روش دیگر این بود که توتون را در نی یا استخوان حیوانات میریختند و دود آن را استنشاق می کردند، که این شیوه بعدها الهامبخش ایجاد پیپ در غرب و چپق در مشرقزمین شد. در قرن ۱۶ توتون وارد اسپانیا شد و بعد به سایر کشورهای اروپایی رسید. در سال ۱۵۸۶، سر والتر رالی، پیپ را به انگلستان آورد و پیپکشی، به سرعت در انگلستان و سایر اروپا گسترش پیدا کرد.
تاریخچه ورود سیگار به ایران
سالها بعد با رواج سیگار، مدتی قلیان فراموش شد و وسیله جانبی استعمال دخانیات محدود به چوپ سیگار شد و جعبههای سیگار و کبریت از جنس طلا و نقره و خاتم و منبت مورد توجه اغنیا قرار گرفتند. سیگار اولین بار در دهه ۱۸۶۰ وارد کشور ما شد، به احتمال زیاد به وسیله سربازان و بازرگانان روسی و ترک که در ایران مستقر بودند وارد شد. در ابتدا افرادی سیگار مصرف میزکردند که بسیار ثروتمند بودن و میخواستند از اروپایی ها تقلید نمایند. این افراد اغلب با جامعه مهاجران اروپایی در شهرهای شمال ایران روابط منظمی داشتند.
در سال ۱۸۶۹ که تبریز مرکز تجاری برای نفوذ ترکیه و روسیه در ایران محسوب می شد، حدود ۳۵۰ فروشگاه سیگار فروشی وجود داشت. با گذشت زمان تا سال ۱۸۸۰ تعداد افراد سیگاری به مقدار کافی بیشتر شد و آن موقع بود که تولید کنندگان داخلی شروع به کار کردند.
همچنین کشت خانگی تنباکوی سیگار در سال ۱۸۷۶ در استان های شمالی یعنی گیلان و مازندران شروع شد. سرمایه دارن روسی تا سال ۱۸۹۰ تاسیسات تولیدی مختلفی را در رشت تاسیس نمودند. با توجه به گفته ها و اخبار انگلیس، در گیلان، محصولات تولید شده در این کارخانه ها بسیار مرغوب و درشت برای سلیقه های اروپایی بود. با این وجود بسیار خوب و ارزان بودند به شکلی که در بین افراد بومی و عادی نیز گسترش یافتند و طرفدارانی پیدا کردند. با بیشتر شدن مصرف سیگار در داخل ایران، تولید داخلی توتون گسترش پیدا کرد. در سال ۱۸۹۰ حدودا ۹۹ تن از توتون مصرفی سیگار در ایران تولید میشد.
با توجه به بررسی های آماری صورت گرفته در مورد تاریخچه سیگار در ایران، جالب است بدانید که در سال ۱۸۹۰ حدود ۱۵۰۰۰ فرد سیگاری در ایران وجود داشتند. بعدها با ارائه سیگارهای با کیفیت و ارزان، محبوبیت سیگار در بین ایرانیان افزایش پیدا کرد.
در حال حاضر سیگار با برندها، قیمتها و کیفیتهای مختلف در دسترس مردم است و تعداد زیادی فروشگاه تحت عنوان فروش سیگار و عرضه کننده مستقیم دخانیات در ایران فعالیت میکنند. این در حالی است که آگاهی بخشیها در زمینه خطرات و مضرات سیگار حتی به روی بستههای سیگار رسیده و به سادگی میتوان این جمله را روی بستههای سیگار دید: «ترک سیگار موجب سلامتی و افزایش طول عمر است». با همه اینها نتایج نشان میدهد که چنین توصیههایی چندان کارآمد نبوده و احتمالا بسیاری از سیگاریها بدون توجه به جملات انگیزشی روی بستههای سیگار، بسته را باز کرده و محتویاتش را یکی پس از دیگری دود میکنند.
اما چاره این کار و راهکار فرار از پدیدهای که به اشتباه همدم خستگیها معرفی شده چیست؟ در این شماره از مجله اینترنتی «مکث» به بررسی همه جانبه سیگار، ضررها و مافیای حاکم بر آن پرداختهایم.
