در قسمت اول پرونده اضطراب، درباره چیستی اضطراب‌ و تفاوت آن با استرس و اختلال اضطراب صحبت کردیم. در ادامه قرار است تا به سراغ انواع مختلف اضطراب در زندگی برویم و اولین موردی که قصد داریم به آن بپردازیم هم اضطراب رابطه است.

اضطراب رابطه زمانی است که فرد شک، ترس یا نگرانی مداوم را در یک رابطه تجربه می‌کند. افراد این چنینی ممکن است نیاز به اطمینان دائمی از طرف مقابل داشته باشند که هنوز همه چیز خوب است و آنها دوست داشته می‌شوند یا نیازها و خواسته‌های خود را نادیده بگیرند تا شریک زندگی خود را راضی کنند. پزشکان به این اضطراب رابطه یا اضطراب مبتنی بر رابطه می گویند.

این مطلب به بررسی علائم و علل اضطراب رابطه و همچنین برخی از گزینه‌های درمان و مدیریت برای زوج‌ها می پردازد.

اضطراب رابطه چیست؟

اضطراب رابطه شامل احساس نگرانی شدید در مورد یک رابطه عاشقانه یا دوستانه است. اگرچه متخصصان بهداشت از این نوع اضطراب آگاه هستند، اما جزو راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-۵) به شمار نمی‌رود.

برخلاف سایر اشکال اضطراب، مانند اختلال اضطراب فراگیر و اختلال هراس، پزشکان دستورالعمل خاصی برای تشخیص یا درمان اضطراب رابطه ندارند.

اضطراب رابطه برخی از ویژگی‌های اختلال اضطراب اجتماعی را در بر می‌گیرد. به طور خاص، هر دو شرایط می‌توانند باعث شوند که فرد در مورد طرد شدن، ناراحتی قابل توجهی را تجربه کند.

اگرچه بسیاری از افراد ممکن است در مورد پذیرش و احساسات متقابل در یک رابطه نگران باشند، اما زمانی که فرد ترس یا نگرانی بیش از حد را تجربه می کند، اضطراب رابطه ایجاد می‌شود.

به عنوان مثال، اضطراب می‌تواند فرد را در مورد آینده یک رابطه نگران کند. افراد مبتلا به اضطراب رابطه ممکن است از ترس به روابط خود پایان دهند یا ممکن است رابطه را تحمل کنند اما با اضطراب زیاد. اثرات این اضطراب ممکن است مانع از توانایی فرد برای عملکرد در رابطه شود.

علامت‌های اضطراب رابطه

محققان سه علامت رایج اضطراب رابطه را شرح می‌دهند:

۱)     اطمینان جویی بیش از حد

۲)     خود خاموش شدن

در بخش‌های زیر هر یک از این موارد با جزئیات بیشتری توضیح داده خواهد شد.

اطمینان‌جویی بیش از حد

اطمینان جویی بیش از حد یعنی وقتی که فرد نیاز دارد تا دائم از شریک عاطفیش این اطمینان را دریافت کند که هنوز همه چیز خوب است. اطمینان‌جویی بیش از حد در اختلال اضطراب اجتماعی و افسردگی نیز رایج است. برخی از محققان پیشنهاد می‌کنند که این نشانه با وابستگی بین فردی مرتبط است. وابستگی بین فردی به اتکای فرد به دیگران برای ارزیابی و پذیرش دائمی اشاره دارد.

افرادی که رفتار اطمینان جویی بیش از حد از خود نشان می‌دهند معمولا از عدم پذیرش می‌ترسند.

سکوت خود خواسته

خود خاموشی یا سکوت خودخواسته علامت دیگری است که در بسیاری از معضلات سلامت روان مشترک است. یک مطالعه منتشر شده در Journal of Experimental and Social Psychology Trusted Source نشان داد که زنانی که به طرد شدن حساس هستند ممکن است برای خشنود کردن شریک زندگی خود درگیر سکوت شوند.

افرادی که سکوت می‌کنند ممکن است سلایق، نظرات یا احساسات خود را به شریک زندگی خود ابراز نکنند؛ به خصوص زمانی که این افکار با افکار شریک زندگی آنها متفاوت است.

افراد تمایل دارند که رفتارهای خودخاموش کننده ای داشته باشند تا شبیه کسانی به نظر برسند که به دنبال پذیرش بوده و در تلاش برای جلوگیری از طرد شدن هستند.

با گذشت زمان، یک فرد ممکن است خود را در موقعیت‌های مختلف ساکت نگه دارد و برای حفظ رابطه فداکاری کند. با این حال، این کار ظرفیت کاهش رضایت از رابطه را دارد.

درمان و مدیریت

برخی از متخصصان برای کمک به درمان و مدیریت اضطراب رابطه، زوج درمانی، مانند جلسات روانی آموزشی مبتنی بر زوج را پیشنهاد می‌کنند.

در مطالعه‌ای که در مجله Family ProcessTrusted Source منتشر شد، محققان اثربخشی یک جلسه آموزشی روانی را آزمایش کردند. این جلسه بر پرداختن به الگوهای رفتاری مرتبط با اضطراب رابطه متمرکز بود، از جمله سکوت خودخواسته و اطمینان‌جویی بیش از حد.

محققان دریافتند که پس از یک جلسه، شرکای دارای اضطراب رابطه، سطح اطمینان‌جویی و سکوت خود را کاهش دادند.

انواع مختلف زوج درمانی عبارتند از:

·        زوج درمانی رفتاری

·        درمان ترکیبی شناختی رفتاری

·        زوج درمانی وجودی شناختی

·        روان درمانی روان پویشی

از آنجایی که اضطراب رابطه علائم مشابهی با سایر اختلالات اضطرابی دارد، برخی از پزشکان ممکن است پیشنهاد کنند که فقط با شریکی که اضطراب دارد کار کنید.

برخی دیگر ممکن است درمان‌هایی را توصیه کنند که برای اختلال اضطراب مؤثر هستند، از جمله درمان شناختی رفتاری (CBT)، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، و ذهن آگاهی.

ممکن است پزشکان همچنان از شریک غیر مضطرب بخواهند که بخشی از برنامه درمانی باشد. نقش شریک معمولاً همدرمانگر است.

برخی از افراد ممکن است به دارو نیاز داشته باشند. داروهای اضطراب شامل مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین و مهارکننده‌های انتخابی بازجذب نورآدرنالین هستند.

پزشکان هنوز دستورالعملی برای درمان اضطراب رابطه ندارند. بررسی های بیشتر در مورد این نوع اضطراب برای تشخیص و درمان بهتر آن ضروری است.