امروزه از میان منابع متنوع اطلاعاتی، اطلاعات سیگنالی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. به طوریکه می‌تواند نیازهای اطلاعاتی در زمینه‌های مختلف از جمله نظامی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ... را تأمین و اطلاعات موثقی را در اختیار متخصصین نظامی و تصمیم گیران سیاسی قرار دهد.

مهسا زحمتکش
دوشنبه ۳ مهر ۱۴۰۲ - ۰۰:۰۰
نقش اطلاعات سیگنالی در ۸ سال دفاع مقدس
با این که هیچ فرمول ساده‌ای برای برنده شدن در جنگ وجود ندارد، اما عوامل و فاکتورهای کلیدی مشخصی وجود دارند که می‌توانند منجر به موفقیت و پیروزی در میدان‌های نبرد دریایی، زمینی و هوایی گردند.  از آن جايی که کسب موفقیت نظامی در عرصه‌های نبرد نیازمند اطلاعات از حريف است، مهمترين ابزار در اين خصوص به‌کارگیری تجهیزات اطلاعات سیگنالی جهت جمع‌آوری داده‌های راهبردی، عملیاتی و تاکتیکی در حوزه‌های پیرامونی است. سامانه‌های جمع‌آوری اطلاعات سیگنالی با توجه به ماهیت غیرفعال‌شان قادرند کمک شایان توجهی را به فرماندهان درگیر در صحنه نبرد انجام دهند. در همین راستا تاریخ پر از مثال‌هایی است که نقش حیاتی اطلاعات سیگنالی را در پیروزی عملیات‌های جنگی نشان می‌دهد. عملیات‌های جنگی آمریکا و متحدینش طی چند دهه اخیر در منطقه مثل عملیات طوفان صحرا، جنگ افغانستان و جنگ علیه عراق در سال ۲۰۰۳ نمونه‌های بارزی از این نوع هستند. در جمهوری اسلامی ایران نیز اطلاعات سیگنالی به عنوان اطلاعات برتر طی ۸ سال دفاع مقدس نقش موثری در کسب بسیاری از پیروزی‌ها و یا جلوگیری از شکست‌ها داشته است.    نقش اطلاعات سیگنالی در جریان ۸ سال دفاع مقدس با شروع جنگ تحمیلی و در طول ۸ سال دفاع مقدس، فرماندهی اطلاعات و شناسایی الکترونیکی وقت نهاجا، با کشف تحرکات دشمن و اطلاع به موقع به نیروهای خودی باعث انهدام بسیاری از هواپیماها، تجهیزات و نیروهای دشمن گردیده و بسیاری از حملات هوایی دشمن علیه تاسیسات و زیرساخت‌های حیاتی کشور را خنثی نمود. از اقدامات مؤثر و کارآمد اطلاعات سیگنالی در دوران جنگ تحمیلی می‌توان به این موضوع اشاره نمود که عراق با بهره‌برداری از امواج منتشر شده سامانه‌های راداری جمهوری اسلامی ایران توانست از موشک‌های ضد رادار RMAT X28 علیه این گونه رادارها استفاده نماید که این موضوع کارآیی شبکه راداری و سامانه‌های راداری وابسته به موشک‌های زمین به هوای جمهوری اسلامی ایران را تحت الشعاع قرار داده بود. در آن وضعیت بحرانی سامانه اطلاعات سیگنالی ارتش جمهوری اسلامی ایران از طریق جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات سیگنالی موفق به کشف و شناسایی هواپیماهای حامل این گونه موشک‌ها گردید و با اقدامات به موقع از ادامه خسارات وارده به سامانه‌های پدافندی تا حدود زیادی جلوگیری به عمل آمد. همچنین سامانه‌های جمع‌آوری اطلاعات سیگنالی از جمله سامانه‌های اطلاعات الکترونیکی (ELINT) و سامانه‌های اطلاعات ارتباطی (COMINT)، اطلاعات تاکتیکی و استراتژیکی بسیار مهم و حساسی را در اختیار بخش‌های مختلف عملیاتی نیروی هوایی و سایر نیروهای سه‌گانه ارتش و سپاه قرار داد. این سامانه‌ها با به کارگیری انواع گیرنده‌های موجود و رهگیری‌ فرکانس‌های تحت پوشش توانست کلیه اطلاعات پارامتریک تجهیزات آفندی و پدافندی عراق را جمع آوری و با تدوین بانک‌های اطلاعاتی مرتبط و تعیین آرایش الکترونیکی میدان نبرد ارتش عراق، به عنوان يکی از بازوان اصلی اقدامات پشتیبانی جنگ الکترونیک، تازه‌ترين اطلاعات تاکتیکی و استراتژيکی را در اختیار دو بخش ديگر جنگ الکترونیک، يعنی بخش دفاع و تهاجم الکترونیکی قرار دهد. اشاره به نقش اطلاعات سیگنالی در جريان 8 سال دفاع مقدس نیاز به نگارش چندين و چند کتاب دارد، لیکن باتوجه به اسناد و مدارك مربوط به جنگ، به اختصار می‌توان مواردی را به عنوان نمونه ذکر نمود: ·        شناسایی انواع هواپیماهای جنگنده بمب افکن، شناسایی دشمن و نوع فعالیت و ماموریت آنها در مناطق پیرامونی باید بگوییم که اطلاعات سیگنالی در جریان ۸ سال دفاع مقدس نقش بسیار حیاتی در اکثر عملیات‌های تهاجمی و تدافعی به ویژه در تبیین آرایش الکترونیکی میدان نبرد و اقدامات پشتیبانی جنگ الکترونیک داشته و توانسته است علاوه بر يک عامل اثربخش در اعلام هشدارها در ايجاد بازدارندگی نیز موثر واقع شود ·        شناسایی نوع سلاح‌ها و تجهیزات مورد استفاده جنگنده‌های دشمن. به عنوان مثال اطلاعات ۴ اردیبهشت ماه سال ۱۳۶۶ مبنی بر این که جنگنده‌های میراژ اف – 1 عراقی علاوه بر موشک‌های هوا به دریا، به موشک‌های هوا به هوا نیز مجهز هستند. یا خبر ۲۴ اردیبهشت ماه همان سال مبنی بر این که نیروی هوایی عراق در حملات هوایی خود به پالایشگاه‌های ایران از هواپیماهای میراژ مجهز به موشک‌های لیزری هوا به زمین از نوع 30-AS استفاده می‌کند. ·        كشف اطلاعات درباره هرگونه جنگنده بمب افکن و یا هواپیمای جدیدی که توسط سایر کشورها به صورت پنهانی در اختیار عراق قرار می‌گرفت. اطلاعاتی از قبیل نوع هواپیما و زمان تحویل آنها و ارائه این گونه اطلاعات به همراه هوشیارهای لازم به نهاجا و سایر مبادی ذی ربط. ·        شناسایی و تشخیص انواع سامانه‌های راداری و جنگ افزارهای پدافند هوایی زمین پایه، دریا پایه و به عنوان مثال خبر ۱۸ اردیبهشت ماه ۱۳۶۶ مبنی بر این که تعداد دو سامانه مربوط به توپ‌های ضدهوایی ۵۷ میلی متری مستقر بر روی یک فروند شناور که بیانگر حضور ناوگان روسی در منطقه خلیج فارس بود. ·        يکی از خدمات شايسته يگان اطلاعات سیگنالی آجا جهت تحقق موفقیت در برابر دشمن، کشف و اعلام تغییر راهکنش‌های پی در پی عراقی‌ها در طول جنگ تحمیلی بود. به عنوان مثال در تاريخ 19 اسفندماه 1359 شهرهای دزفول و اهواز بر اثر حملات دشمن متحمل خساراتی می‌شوند که برابر اخبار اطلاعات سیگنالی هواپیماهای دشمن با تغییر تاکتیک به داخل کشور تجاوز نموده‌اند. يا در موردی ديگر عراقی‌ها قصد حمله به يکی از ايستگاه‌های راداری را داشتند که قبل از وقوع حمله، اين موضوع به سامانه پدافند هوايی اطلاع رسانی می‌شود. ·        از نکات جالب توجه عملکرد يگان اطلاعات سیگنالی آجا، ارائه اطلاعات مناسب از حادثه مورد حمله قرار گرفتن يک فروند ناو آمريکايی به نام «يواس اس استارك» توسط هواپیمای میراژ اف -1 عراقی بود. اين اتفاق در 28 ارديبهشت 1366 در 15 مايلی شمال قطر رخ داد که طی آن 37 نظامی آمريکايی کشته شده و خسارات فراوانی به ناو مذکور وارد شد. شايان ذکر است که اين ناو با دو فروند موشک اگزوسه مورد اصابت قرار گرفته بود. البته عراق اين حادثه را اشتباه در محاسبه سامانه راداری دوست و دشمن عنوان نمود. ·        اعلام میزان خسارات وارده به دشمن پس از هر درگیری، از جمله موارد ديگر عملکرد يگان اطلاعات سیگنالی آجا محسوب می‌شد. با توجه به انجام انواع شنود و ردگیری امواج، اطلاعات لازم درخصوص میزان خسارات وارده به دشمن مشخص می‌شود. ·        سامانه‌های اطلاعات سیگنالی با جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی از اعماق خاك عراق نقش به سزايی در انجام عملیات‌های آفندی موفقیت آمیز توسط جنگنده‌های نیروی هوايی ارتش جمهوری اسلامی ايران داشت. در همین خصوص قبل از انجام هرگونه عملیات آفندی، خلبانان در اتاق‌های بريفینگ مورد توجیه اطلاعاتی قرار گرفته تا از نحوه آرايش و چیدمان نوع سامانه‌های پدافندی و موشکی دشمن و يا هرگونه عارضه ديگر در منطقه مورد نظر مطلع شده و سپس به انتصاب نوع مسیر، پروفايل‌های پروازی و ساير تاکتیک‌های مد نظر اقدام نمايند. نهايتاً باید بگوییم که اطلاعات سیگنالی در جریان ۸ سال دفاع مقدس نقش بسیار حیاتی در اکثر عملیات‌های تهاجمی و تدافعی به ویژه در تبیین آرایش الکترونیکی میدان نبرد و اقدامات پشتیبانی جنگ الکترونیک داشته و توانسته است علاوه بر يک عامل اثربخش در اعلام هشدارها در ايجاد بازدارندگی نیز موثر واقع شود.

پربازدیدها

پربحث‌ها