ویتامین کا نقش مهمی در لخته شدن خون و جلوگیری از خونریزی دارد. این ویتامین مانند سایر ویتامین‌ها، یک مکمل غذایی نیست و از این جهت تقریبا با دیگر ویتامین‌ها تفاوت دارد.

 دو نوع ویتامین کا در منابع غذایی وجود دارد. مهم‌ترین ترکیبات ویتامین کا، ویتامین کا 1 و ویتامین کا 2 می باشد. ویتامین کا 1 که در منابع گیاهی وجود دارد و در انعقاد خون نقش دارد و ویتامین کا 2  که در منابع حیوانی و غذاهای تخمیر شده و عمدتا از گوشت، پنیر، تخم مرغ و سنتز باکتریایی به دست می‌آید و باعث جلوگیری از رسوب کلسیم در عروق می شود و از این طریق به سلامت قلب و عروق کمک می کند.این ویتامین توسط بعضی از باکتری های موجود در دستگاه گوارش انسان نیز تولید می شود.

 ویتامین کا در بدن به عنوان یک مکمل آنزیمی عمل می کند. مهم ترین آنزیمی که عملکرد صحیحش وابسته به وجود این ویتامین می باشد، آنزیم پروترومبین است که به نام فاکتور انعقادی 2 شناخته می شود. این آنزیم در ایجاد لخته و انعقاد خون در هنگام خونریزی های داخلی و خارجی نقش دارد. همچنین این ویتامین  به عنوان مکمل آنزیمی برای آنزیم دیگری به نام استئوکلسین عمل می کند که احتمالا در متابولیسم استخوانها و رسوب مناسب کلسیم در آنها نقش دارد.

 ویتامین کا ماده‌ای است که کمبود آن خطر خونریزی‌های کنترل نشده را بالا می‌برد و در حالی‌ که کمبود این ویتامین در نوزادان بسیار زیاد است، در بزرگسالان به ندرت اتفاق می افتد.

 در ادامه مطلب خواص و فواید ویتامین کا را بیان می کنیم:

جلوگیری از پوکی استخوان

همان طور که گفته شد یکی از نقش های مهم ویتامین کا ، جلوگیری از پوکی استخوان ها می باشد.در واقع پوکی استخوان به وسیله کاهش غلظت استخوان و معمولا بعد از سن 50 سالگی اتفاق می افتد که این مشکل در زنان یائسه بیشتراست. این معضل در سکوت رشد می کند و اگر درمان نشود باعث به وجود آمدن مشکلات بسیاری می شود. نشانه ها و علائم پوکی استخوان ممکن است در شکل انحراف نخاعی، استخوان های شکننده و درد استخوان ها؛ دیده شود. در حدود سن بیست تا سی سالگی جرم استخوان در گونه انسان شروع به کاهش می کند. این محدوده سنی زمانی است که استخوان ها در بیشترین استحکام و تراکم هستند، اما بعد از آن تراکم استخوان ها شروع به کاهش می کند. زنان یائسه از مشکل کاهش تراکم استخوان، زمانی که سطح استروژن خون آنها کاهش می یابد؛ رنج می برند.

در واقع ویتامین کا به تقویت استخوان ها کمک کرده، تراکم استخوان را بهبود می بخشد و خطر شکستگی و پوکی استخوان را کاهش می دهد.

کاهش لخته سازی خون

یکی دیگر از نقش های مهم ویتامین کا، کاهش لخته سازی خون در بدن می باشد. این به دلیل نقشی است که در مخلوط کردن پروترومبین دارد. لخته شدن خون به صورت خودکار اتفاق می افتد زمانی که زخمی ایجاد می شود و باعث خونریزی رگ های خونی می شود. مولکول هایی که باعث لخته شدن خون می شوند به صورت دائم در کانال های خونی در حال گردش اند. نقش ویتامین کا در این مورد تنظیم لخته سازی خون با انتقال کلسیم به داخل بدن است. ویتامین کا2 به بهبود اختلالات خونی به نام سندرم میلودیسپلاتیک کمک می کند.

قاعدگی و پریود

یکی دیگر از فواید ویتامین کا، کاهش درد های دوران قاعدگی و خونریزی های این دوره می باشد. درو واقع یکی از دلایل برای شدید بودن جریان خونریزی ماهیانه در زنان ، کمبود ویتامین کا می باشد. مصرف مکمل های ویتامین کا می تواند شدت جریان خونریزی را در زمان وقوع عادت ماهیانه کاهش دهد و ضمنا این ویتامین مقدار جریان خون خارج شده از بدن را نیز کاهش دهد.

 در واقع این ویتامین هورمون های بدن را تنظیم می کند و می تواند احتمال ابتلا به سندروم پیش از قاعدگی را کاهش دهد  و به بهبود علائم آن کمک کند. ویتامین کا همچنین برای برای درمان کمردرد و دل درد و گرفتگی عضلانی در این دوران مفید است و مقدار جریان خون خارج شده از بدن را نیز کاهش می دهد.

زنانی که از درد شدید قاعدگی رنج می برند باید آزمایش کمبود ویتامین کا بدهند.

جلوگیری از خونریزی داخلی

این ویتامین به کاهش ریسک خونریزی کبد، هپاتیت و جذب ضعیف مواد مغذی یا تاثیرات بلند مدت مصرف آنتی بیوتیک ها و آسپرین کمک می کند. برخی مشکلات روده ای نیز به علت کمبود این ویتامین مانند انسداد، ورم روده بزرگ و مشکلات کولون اتفاق می افتد.

ویتامین کا باعث افزایش تولید پروترومبین می شود  و فرآیند انعقاد خون را بهبود می بخشد. ویتامین کا برای درمان خونریزی های شدید در افراد مبتلا به بیماری های هموفیلی و زخم معده مفید می باشد.

تقویت حافظه

 یکی دیگر از فواید ویتامین کا، تقویت حافظه می باشد. مطالعات نشان داده اند که مقدار قابل توجه این ویتامین در بدن به تقویت حافظه در افراد مسن کمک می کند و خطر ابتلا به بیماری های زوال عقل و آلزایمر را کاهش می دهد.

قطع حالت تهوع دوران بارداری

 یکی دیگر از فواید ویتامین کا، قطع حالت تهوع در دوران بارداری می باشد. در واقع زنانی که با مشکل تهوع در دوران بارداری مواجه هستند باید ویتامین کا مورد نیاز بدن را تامین کنند. زنان بارداری که از استفراغ شدید و حالت تهوع طی دوران بارداری رنج می برند معمولا به کمبود ویتامین کا مبتلا می باشند. اگر از مکمل های این ویتامین استفاده شود، به کاهش این علائم در زنان باردار کمک می شود. نه تنها این مورد خوب، بلکه این ویتامین تاثیر مثبتی بر روی سلامت روانی و جسمی جنین هم دارد.

علاوه بر دوران بارداری ، در دوران شیردهی هم باید زنان از مکمل های این ویتامین استفاده کنند تا دچار کمبود آن نشوند.

جلوگیری از خونریزی در نوزادان

این ویتامین همانطور که برای بزرگسالان ضروری و مفید است، وجود آن در بدن نوزادان هم لازم و ضروری می باشد. معمولا نوزادانی که تازه با دنیا آمده اند، مورد تزریق ویتامین کا قرار می گیرند تا از خونریزی آنها جلوگیری شود. این ویتامین همچنین برای کودکانی که مبتلا به آسم و نفس تنگی هستند لازم و ضروری است و این کودکان می توانند با مصرف منظم قطره های خوراکی این ویتامین درمان شوند.

تقویت سیستم ایمنی بدن

 ویتامین کا به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می کند و خطر ابتلا به بیماری های مزمن را کاهش می دهد.برای این منظور توصیه می شود غذاهایی خورده شود که حاوی منبع بسیار زیادی از این ویتامین باشد، به این منظور که سیستم ایمنی و سیستم گوارشی سالم تر باشند.

جلوگیری از انسداد صفرا

مصرف آنتی بیوتیک برای مدت زمان طولانی می تواند باعث انسداد صفرا، التهاب روده، سلیاک و آماس روده شود. این بیماری ها حتی در مواقع کمبود ویتامین کا بدتر نیز می شوند. علاوه بر مصرف منظم مکمل ها با این ویتامین، از وقوع این مشکلات در آینده جلوگیری می شود.

تنظیم قند خون

برخی تحقیقات نشان می دهد که ویتامین کا به کاهش مقاومت به انسولین کمک کرده و با بهبود سطح قند خون خطر ابتلا به دیابت را کاهش می دهد. غده ی پانکراس در بدن انسولین ترشح می کند و حاوی مقدار زیادی ویتامین کا است. این ویتامین برای عملکرد مناسب پانکراس ضروری است. انسولین ترشح شده توسط پانکراس سطح قند خون را کنترل کرده و تبدیل قند به انرژی را تنظیم می کند. از این رو می توان گفت که ویتامین کا برای تنظیم سطح قند خون ضروری و لازم است.

جلوگیری از سرطان

 یکی دیگر از فواید ویتامین کا، جلوگیری از سرطان می باشد. ویتامین کا دارای خواص ضد التهابی است که خطر ابتلا به سرطان به ویژه سرطان کبد، روده بزرگ، پروستات و سرطان پوست را کاهش می دهد.همچنین این ویتامین به ترمیم سلول های آسیب دیده بدن کمک می کند و احتمال ابتلا به سرطان را کاهش می دهد.

دندان و لثه

این ویتامین یکی از بهترین ویتامین ها برای تقویت استخوان ها و لثه هاست که خطر ابتلا به پوسیدگی دندان را کاهش می دهد.

آرتروز

ویتامین کا خواص ضد التهابی طبیعی دارد و با بهبود گردش خون در بدن خطر ابتلا به بیماری های التهابی از جمله آرتروز را کاهش می دهد.

سلامت قلب

ویتامین کا، فشار خون بالا را کاهش می دهد و با جلوگیری از کلسیفیکاسیون رگ ها، خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سکته قلبی را کم می کند. ویتامین کا به کاهش فشار خون با جلوگیری از رسوب مواد معدنی در شریان ها کمک می کند. این خاصیت قلب را توانمند می سازد خون را آزادانه در بدن پمپ کند. رسوب مواد معدنی به طور طبیعی که با بالا رفتن سن اتفاق می افتد، یکی از عوامل عمده ریسک بیماری های قلبی است. مصرف منظم ویتامین کا نشان داده است ریسک وقوع سکته را کاهش می دهد

افزایش جریان ادرار

ویتامین کا می تواند جریان و حجم ادرار را افزایش دهد که برای زدودن سموم محلول در بدن ضروری است. این دلیل آن است که اگر مقدار کافی ادرار دفع نمی کنید، توصیه می شود تا سطح کم ویتامین کا در بدن خود را چک کنید و اگر دریافتید که مقدار کمی از آن را دارید باید از مکمل های ویتامین کا استفاده کنید.

منابع غذایی ویتامین کا

مهم ترین منابع غذایی که در ان ویتامین کا وجود دارد عبارتند از سبزیجات دارای برگ های پهن سبز رنگ، چای سبز، اسفناج، شلغم، گل کلم، کلم پیچ، مارچوبه و کاهو. سایر مواد غذایی مانند جگر، پنیر، شیر و زرده تخم‌مرغ هم دارای ویتامین کا می باشد.منجمد کردن مواد غذایی باعث از بین رفتن این ویتامین می شود ولی حرارت تاثیری بر روی آن ندارد.

سبزیجات

سبزی‌جات مانند ریحان، آویشن به صورت خشک شده ی آن بیشترین میزان ویتامین کا را فراهم می‌کنند. این ویتامین در جعفری تازه، گشنیز، مرزنجوش و پونه کوهی هم زیاد است. سبزیجات برگ‌دار تیره رنگ به طور تازه برای تهیه سالاد و یا به صورت بخارپز مورد استفاده قرار می‌گیرند. این گونه سبزیجات علاوه بر ویتامین کا، کلسیم هم دارند. کلم‌ پیچ، گیاه گل قاصدک، شاهی، اسفناج، شلغم، خردل، چغندر، گل‌ کلم، کاهو و کاسنی از آن دسته سبزیجاتی هستند که هر کدام دارای مقدار زیادی ویتامین کا هستند.

پیازچه، کلم بروکسل، کلم بروکلی، فلفل قرمز و زردچوبه  هم دارای ویتامین کا می باشد. یکی دیگر از سبزیجات غنی از ویتامین کا، لوبیاسبز است که آن را به صورت پخته شده برای تهیه خورش، پلو و سالاد سبزیجات استفاده می کنند.

نخود فرنگی یا نخود سبز هم از بهترین منابع گیاهی و طبیعی ویتامین کا می باشد که از آن برای تهیه انواع غذا، سالاد و سوپ استفاده می کنند.

ماش یکی از بهترین حبوبات سرشار ازاین ویتامین است که آن را به صورت جوانه ماش و ماش پخته شده برای تهیه انواع سالاد سبزیجات، آش و پلو ماش استفاده می کنند.

روغن سویا

روغن سویا یکی از بهترین منابع غذایی حاوی مقادیر بالای ویتامین کا می باشد که می توانید از آن برای طبخ غذا و سالاد استفاده کنید.

میوه ها

 میوه هایی مانند آلو زرد و سیاه، آووکادو، کیوی نیز سرشار از ویتامین کا می باشند. کیوی یکی از بهترین منابع طبیعی و گیاهی سرشار از ویتامین کا است که می توانید از آن برای تهیه انواع اسموتی ها و سالاد میوه استفاده کنید.

 علاوه بر موارد بالا ، تمشک ایرانی ، زغال اخته، انار ، انجیر خشک شده، گوجه فرنگی ، خیار ، انگور هم سرشار از ویتامین کا می باشد.

آجیل ها

بادام هندی یکی از بهترین و سالم ترین آجیل ها و مغزیجات سرشار از ویتامین  کا می باشد. علاوه بر بادام هندی، فندق، دانه کاج، گردو هم از بهترین و پرطرفدار ترین انواع آجیل ها ومغزیجات می باشد.

---