فرهنگ و تمدن، دو کلمه ای هستند که زیاد به گوشمان می خورند و اغلب اگر ترکیب شان را در کنار نام ایران ببینیم، امپراتوری قدرتمند هخامنشی و تمدن باستانی ایلامی و فرهنگ و هنر باختر و ... را به یادمان می آورند و چه بسیار با این پیشینه کهن به خودمان می بالیم و وقت و بی وقت در هر موقعیتی با اشاره به آن، سرمست می شویم. اما واقعا چقدر از فرهنگ و تمدن باشکوه ایران باستان می دانیم؟ آیا اطلاعات ما به قدری هست که بتوانیم تعریفی درخور و شایسته در برابر میهمانی خارجی از خودمان بروز دهیم؟ اصلا می رویم سراغ حکومت مشهور و بسیار شناخته شده هخامنشی که اسم و رسمش را بسیار شنیده ایم. نشانه ای باشکوه از قدمت تمدن فرهنگ و تمدن ایرانی است. قدمتی نزدیک به ۲۵۰۰ سال دارد. یکی از معدود کتیبه های هخامنشی است که در خارج از مرزهای ایران قرار دارد.یکی از معدود کتیبه هایی است که در زمان خود به سه زبان زنده دنیا حک شده است. آشنایی با کتیبه سه زبانه خشایارشا کتیبه خشایارشا، کتیبه ای سه زبانه است که ابتدا به دستور داریوش بزرگ ساخته شد اما در زمان خود او، هیچ گاه کار ساخت آن به پایان نرسید و در نهایت خشایارشا، فرزند او فرمان تکمیل کتیبه ها را داد. این کتیبه ها در ارتفاع ۲۰ متری از سطح زمین قرار دارند و بر روی آن ۲۷ سطر و ۳ ستون به چشم می خورد. نوشته ها از چپ به راست بر روی کتیبه های سنگی درج شده اند و در سه زبان پارسی باستان، عیلامی و اکدی ( بابلی ) به نگارش در آمده اند. خشایارشا، پسر داریوش بزرگ و آتوسا، یکی از قدرتمند ترین پادشاهان ایرانی است که در این کتیبه ابتدا به مدح و ستایش خدای یگانه ( اهورامزدا ) می پردازد و در ادامه بابت شادی مردم شکرگزاری می کند و از خود تعریف هایی را ارائه می دهد. جالب است بدانید که باستان شناسان از مکان دقیق کتیبه خبری نداشتند تا آن که به تازگی و در سال ۱۳۸۶ زوجی ایرانی به نام خانم و آقای قیدی در طی سفر فرهنگی و هشتصد روزه خود به دور دنیا، توانستند محل دقیق کتیبه سه زبانه خشایارشا را کشف و از آن عکس و فیلم تهیه کنند. این کتیبه تنها سنگ نبشته هخامنشی است که در حال حاضر در ترکیه کنونی و در نزدیکی شهر وان قرار دارد. از خشایارشا، شاه قدرتمند هخامنشی چه می دانید؟ خشایار شا فرزند داریوش اول و آتوسا، دختر کوروش بزرگ و چهارمین پادشاه قدرمتند امپراتوری شکوهمند هخامنشی است که با لقب های شاه شاهان و خشایارشای بزرگ شناخته می شد. خشایارشا در سن ۳۴ یا ۳۵ سالگی به پادشاهی رسید که داستان آن نیز جالب است. داریوش بزرگ پسران بسیاری داشت و بنا بر قوانین پادشاهی معمولا بزرگ ترین پسر صاحب تاج و تخت پدر می شد. در این میان خشایارشا بزرگ ترین پسر داریوش اول نبود اما توانست این امتیاز را کسب کند. در این باره روایات مختلف است اما یکی از مهم ترین دلایل آن، آتوسا مادر خشایارشا بود. آتوسا که دختر نخستین پادشاه هخامنشیان بود، توانست با زیرکی و اقتدار و استفاده از نسب خود، خشایارشا را به جانشینی پادشاه وقت برساند. جالب است بدانید خشایارشا اسمی است دو بخشی و ترکیبی از دو کلمه «خشای» و «آرشای». خشای در لغت به معنای شاه و فرمانروا بوده و آرشای به معنای قوی، زورمند و قهرمان می باشد و در مجموع خشایارشا به معنی شاه قدرتمند و یا فرمانروا قوی است. به نظر می رسد از آن جا که خشایارشا، شاه بوده است در مرور زمان نامش با «خشایار شاه» اشتباه گرفته شده و به نام خشایار تقلیل یافته است. بسیاری از اطلاعاتی که درباره خشایارشا وجود دارد در نوشتارها و گزارشات تاریخی هردوت به دست آمده است. هردوت یکی از مورخان مشهور یونانی بوده و با نام پدر تاریخ شناخته می شود و بسیاری از نوشته های او توسط باستان شناسان تائید شده و با شواهد تاریخی تطابق داشته است. گویند خشایارشا در سال ۴۸۶ پیش از میلاد به تخت نشست و درست ۱ سال بعد از آن، ابتدا آشوب و شورشی را که در مصر راه افتاده بود، فرونشاند و سپس به سراغ بابل رفت و اوضاع آن را رو به راه کرد. از دیگر لشکرکشی های بزرگ خشایارشا حمله به آتن برای انتقام و خونخواهی و به آتش کشیدن این شهر بود. پس از آن چند نبرد ناکام کننده روی داد که به شکست منجر شد. در نهایت خشایارشا در ۵۱ سالگی به دست یکی از سرداران خود در خواب کشته شد. از خشایارشاه کتیبه ها و سنگ نبشته هایی تاریخی بر جا مانده است که کتیبه های گنج نامه همدان، کتیبه دو زبانه تخت جمشید و البته کتیبه سه زبانه در ترکیه از آن جمله هستند. منبع:کتاب اطلاعات توریستی کشورهای جهان.سایت کارناوال