با شهر دربند آشنا شوید دربند قدیمی ترین شهر روسیه و تنها منطقه شیعه نشین آن است .نام این شهر به زبان روسی Дербе́нт نوشته می شود که تلفظ آن دِربِنت است . مرکز این شهر در حاشیه خزر و جنوبی ترین قسمت فدراسیون روسیه می باشد .این شهر به لحاظ اهمیت دومین شهر جمهوری داغستان و مرکز فرهنگی آن است که بر طبق آمار سال ۲۰۱۰ جمعیتی بالغ بر ۱۱۹۲۰۰ نفر که بیشتر آذربایجانی‌، لزگی‌ و تبرسری‌ هستند در آن زندگی می کنند. شهر دربند به دست قباد یکم ساسانی تجدید بنا شد و پسرش انوشیروان با احداث دیوار دفاعی به آن استحکام بخشید. در سال ۲۲ هجری قمری به دست عربان فتح شد . این شهر روزگاری به دست شروان شاهان اداره می شد . بعدها به دست شاه عباس صفوی افتاد و بار دیگر نادرشاه آن را از ترکان پس گرفتند . در سال ۱۷۹۶ میلادی پیمان ترکمانچای آن را از ایران جدا ساخت و تحت مالکیت روس ها در آمد. این شهر تاریخی در دشت ساحلی باریکی میان کوه‌های بزرگتر قفقاز و دریای خزر و در فاصله ۲۲۵ کیلومتری شمال غربی باکو ایجاد شده و از طریق راه آهن و جاده با باکو مرتبط است. این ناحیه در صنایع کشاورزی ، ماهیگیری، مواد غذایی و نساجی فعال و دارای منابع نفت و گاز طبیعی است . اسلام در دربند دربند تنها شهر روسیه است که ساکنانی مسلمان و معتقد مذهب شیعه دارد . اهمیت این شهر در تاریخ اسلام به حدی است که از آن به عنوان دروازه ورود اسلام به منطقه قفقاز و روسیه یاد می شود . آثار تاریخی اسلامی در این شهر به چشم می خورند نشان از ریشه اسلام در آن دارد . مساجد تاریخی این شهر مزین به هنرهای ایرانی - اسلامی هستند و موزه و مقبره ذاکر اهل بیت میرزامحمدتقی قمری دربندی بخشی از تاریخ و فرهنگ اسلامی را در این شهر به تصویر می کشد . دربند بازمانده ای از ایران باستان شهر دربند تا سده ۴ میلادی بخشی از آلبانیای قفقاز به شمار می رفته است .در زمان قباد یکم ساسانی ، خسرو یکم ( خسرو انوشیروان ) ،پسر قباد یکم برای حفاظت از مرزهای شمالی ایران در برابر مهاجمین و بومی ساختن منطقه توسط ایرانیان دیوار دفاعی دربند را ساخت و از اواخر سده پنجم میلادی نام فارسی دربند بر این شهر نهاده شد. او ۳ هزار خانوار را با خودش به این منطقه برد تا در آنجا به زندگی ادامه دهند و سنگ بنای شهر را کامل کند . شهر دربند ۷ محله دارد که همگی درون یک حصار قرار گرفته اند . این حصار از مکانی به نام نارین قلعه آغاز می شود و تا دریا ادامه دارد . انتهای هر دو دیوار در دریا ایجاد شده و یک حالت تدافعی را به نمایش گذاشته است . در آن زمان ، همه به هنگام عبور از دیوار باید به داخل شهر می آمدند و کسب اجازه می کردند . اهمیت تاریخی این شهر به حدی است که ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه ، سال ۲۰۱۵ را به نام دربند ، شهری که توسط قباد ایرانی ساخته شده نامگذاری کرد. از جشن ۲۰۰۰ سالگی دربند می توان به قدمت تاریخی این شهر پی برد . قدمتی که همه ی مردمانش به آن معتقد هستند رد پای زبان فارسی نشانه های زیادی از زبان فارسی در این شهر وجود دارد . جالب است بدانید که ۳۲ کتیبه بر روی دیوارهای نارین قلعه در این شهر قرار دارد که به زبان پهلوی نوشته شده اند .این کتیبه ها دارای ارزش تاریخی زیادی هستند و تاریخ ساخت قلعه را نشان می دهند. چندین نفر از کشورهای روسیه و آذربایجان موفق به خوانش این کتیبه ها شده اند اما هنوز هیچ یک از محققان ایرانی به آنها دست پیدا نکرده اند . دومین اثر زبان پهلوی را می توان در روستاها جستجو کرد . روستاهای جالقان و می تاقی در ۱۸ و ۴۰ کیلومتری دربند هنوز هم اثراتی از زبان پهلوی را در گویش مردمان خود دارند هرچند که امروزه تاثیرات زبان روسی و آذری بر آنها تحمیل شده است . در کنار زبان پهلوی ، زبان فارسی دری نیز در کتیبه های این شهر خود را نشان می دهد . کتیبه های فارسی دری مربوط به دوران صفویه و قاجار هستند که بر رو ابنیه این شهر قرار دارند. این کتیبه های فارسی در سراسر شهر پراکنده اند . هر ۷ محله ی شهر دربند دارای یک مسجد تاریخی است که در هر کدام از آنها کتیبه ای وجود دارد . از میان مساجد می توان به مسجد جمعه ، همشهری ، توبه ، شیر و خورشید و ایرانیان اشاره کرد . در قبرستان های این شهر نیز اثراتی از زبان فارسی وجود دارد . دو قبرستان تاریخی به نام های ۴۰ تن و مومنین ( دلدل ) وجود دارد که از احترام خاصی در میان مردم برخوردارند و از مناطق داغستان و چچن و سایر کشورهای همسایه به سوی آن می آیند . دلیل تکریم این قبرستان توسط مردم این است که آنها معتقدند ۴۰ قبر متعلق به شهیدان مسلمانی است که در حمله اول مسلمانان به این منطقه جان خود را از دست داده اند . اما قسمت جالب ماجرا این است که بر روی تعداد زیادی از قبر های این قبرستان ، کتیبه هایی با زبان فارسی وجود دارد . حتی مزار قمری دربندی شاعر فارسی و ترکی زبان نیز در این قبرستان قرار دارد. رد پای نام‌های فارسی هم در این شهر دیده می شود که نشانی از هویت ایرانی ساکنان آن است . حتی نام شهر نیز ریشه در زبان فارسی دارد همانگونه که در ایران ده‌ها منطقه به نام دربند به چشم می خورد که به دلیل تنگ و باریک و گذرگاه بودن به آنها دربند گفته می شود . قلعه تاریخی نارین قلعه نیز نامی فارسی دارد که به معنای انار است. منبع:مقاله دانشجویی.کتاب اطلاعات توریستی کشورهای جهان.سایت کارناوال