سه باستانشناس لهستانی بهتازگی با بهرهگیری از فناوری پهپاد در حال نقشهبرداری و مطالعه یک دشت باستانی در فلسطین اشغالی هستند و هدف اصلی این پروژه، کشف شهرهای باستانی و گمشده در این محل است. در این مطالعات از فناوریهای مدرنی برای کشف شهر باستانی فوقالذکر که احتمال داده میشود دو هزار و سیصد هزار سال پیش در این محل ساختهشده باشد، استفاده میشود. سرپرستی این طرح مطالعاتی بر عهده واسیج واسلاویک (Maciej Wacławik) پژوهشگر دانشگاه جاگیلونیان (Jagiellonian University) واقع در شهر کراکف در جنوب لهستان قرار دارد. به گفته این پژوهشگر، استفاده از پهپادها برای انجام بررسیها و مطالعات باستانشناسی بهمراتب از روشهای سنتی و قدیمی مؤثرتر و مفیدتر بوده و نتایج بهدستآمده از آن نیز بسیار قابلتوجهتر خواهد بود.
در این صحرا بقایای شهری باستانی که در سده دوم پیش از میلاد بنانهاده شد قرار دارد که در طول حیات خود یکی از مهمترین توقفگاههای کاروانهای تجاری بود که بین شرق و غرب تردد داشتند. این شهر اندکی پس از رونق یافتن به تصرف امپراتوری روم درآمده و هدف از انجام مطالعات گروه لهستانی کشف اطلاعات بیشتری درباره این شهر و بررسی نوع شکلگیری و گسترش آن در طول تاریخ عنوانشده است. یکی دیگر از اهداف این مطالعات، بررسی نحوه تطبیقپذیری مردم شهر با شرایط سخت اقلیمی منطقه بوده و باستانشناسان تلاش میکنند دریابند مردم این سرزمین نیازمندیهای اولیه خود از قبیل آب را چگونه تهیه میکردند.
ایده استفاده از پهپادها در مطالعات باستانشناسی طی دهه اخیر بهشدت در سراسر جهان رواج یافته و دهها مورد از این مطالعات به روش مدرن و بدون انجام پیمایشهای میدانی سنتی در علم باستانشناسی که نیازمند حضور تعداد زیادی کارشناس و بررسی میدانی و صرف زمان زیادی در مناطق دوردست بود، انجام شده است.
پیش از شروع این تحقیقات، بررسیهای میدانی در محوطههایی که احتمال وجود آثار در آنها میرفت انجامشده و تعدادی اشیا و آثار باستانی در سطح زمین شناسایی شد، به همین دلیل باستانشناسان احتمال میدهند در مناطق فوقالذکر آثار معماری نیز وجود داشته باشد و به همین دلیل برنامه تصویربرداری هوائی از آنها در دستور کار قرار گرفت.
درگذشته برای آماده کردن نقشههای مقیاسی و سهبعدی از یک سایت باستانی نیاز به ساعتها کار و تجهیزات خاص بوده که این فعالیتها با پهپادها آسانتر شده است. با بهکارگیری هواپیماهای بدون سرنشین، حجم کاری در بخش مطالعه و بررسی محوطههای باستانی کاهش پیدا کرده و تنها با دو کارشناس یکی برای کنترل دستگاه و دیگری برای ثبت اطلاعات از طریق صفحهنمایش میتوان به تمام امور رسیدگی کرد. در روشهای سنتی، تهیه یک نقشه دو تا سه روزبه طول میانجامید درحالیکه با این امکانات جدید در عرض چند دقیقه نقشه موردنظر آماده میشود.
در پژوهشی دیگر تیمی از باستانشناسان پروژه فناوری CAVE2 در دانشگاه موناش کشور استرالیا برای نقشهبرداری از محوطههای حفاری و کاوش، از فناوری هواپیماهای بدون سرنشین استفاده کردند. در این پروژه همچنین از رادارهای اسکن زیر زمین نیز استفاده شد که بهنوبه خود فناوری جدیدی در باستانشناسی به شمار میرود. در این پروژه باهدف بررسی و نقشهبرداری میدانی از محوطههای حفاری در دشتها و مناطق صعبالعبور و دور از دسترس کشور لائوس، از هواپیماهای بدون سرنشین استفاده شد.
نمونه مشابه دیگر استفاده از پهپاد در سالهای اخیر در منطقه خاورمیانه و کشور اردن بود که طی آن گروهی از باستانشناسان دانشگاه دی پائول با استفاده از پهپادها به پایش محوطههای باستانی کشور اردن پرداخته و علاوه بر انجام تحقیقات، به این وسیله توانستند نظارت دائمی بر سایتهای فوق ایجاد کرده و از سرقت آثار تاریخی پیشگیری کنند.
این هواپیماها با پرواز در مناطق موردنظر هرگونه فعالیتی را در این مناطق رصد کرده و باعث شناسایی عوامل مخرب میشوند. برای اولین بار محققان دانشگاه دی پائول از این روش نظارتی برای مطالعه و حفاظت از غارهایی باستانی در دشتی به نام دشت بحرالمیت در کشور اردن استفاده کردند.
تجسسهای هوایی باستان شناسان به وسیله پهپادها میتواند به کشف احتمالی و زودهنگام بقایای آثار تاریخی در روی زمین و همچنین در زیر زمین منجر شود و ادارههای مربوطه از اجازه ساخت و ساز یا کشاورزی و جستوجوی ذخایر زیرزمینی در این مناطق بازداشته شوند.
مراقبت از آثار و بقایای تاریخی یافته شده که به سرعت مورد تهاجم سارقان اشیاء و ابزارهای تاریخی قرار میگیرند نیز از دیگر مزیتهای استفاده از پهپاد است. حتی اگر سرقت و تخریبها هم قابل ممانعت نباشند، بازسازی مجازی یا واقعی مناطق تخریبشده به وسیله تصاویر هوایی کار بسیار آسانتری است.
منابع:
سیناپرس
جام نیوز
