سا ناخت، فرعونی با دو متر قد
پژوهشگران دانشگاه زوریخ در مطالعات خود دریافتند که فرعونی که با نام سا ناخت شناخته شده و حدود 4 هزار و 800 سال پیش زندگی می کرده است، احتمالا قدیمی ترین نمونه پدیده غول پیکری در دنیای باستان محسوب می شود.
بررسی های پژوهشگران نشان می دهد که احتمالا بقایای فرعون موسوم به سا ناخت (Sa-Nakht) را باید قدیمی ترین انسان غول پیکر محسوب کرد. قابل توجه است که تقریبا در تمامی تمدن های باستانی شاهد حضور غول ها و موجودات عظیم الجثه ای هستیم که گاه در افسانه های اسکاندیناوی در برف و آتش زندگی کرده و یا در اساطیر یونانی به شکل تیتان ها به نبرد با خدایان باستانی بر می خیزند.
نوعی اختلال به نام غول پیکری یا gigantism که موجب رشد سریع و بیش از حد بدن انسان می شود؛ می تواند انسان هایی بزرگتر از حد عادی به وجود آورد که در بدن آن ها هورمون های رشد بیشتری تولید می شود.این پدیده عموما بر اثر وجود یک تومور در غده هیپوفیز مغز به وجود می آید.
به هر حال مطالعات پژوهشگران نشان می دهد وجود انسان های غول پیکر فراتر از افسانه ها بوده و نوعی اختلال به نام غول پیکری یا gigantismکه موجب رشد سریع و بیش از حد بدن انسان می شود؛ می تواند انسان هایی بزرگتر از حد عادی به وجود آورد که در بدن آن ها هورمون های رشد بیشتری تولید می شود.این پدیده عموما بر اثر وجود یک تومور در غده هیپوفیز مغز به وجود می آید.
به تازگی تیمی از پژوهشگران در قالب پروژه مطالعه مومیائی های باستانی به بررسی اسکلتی پرداختند که در سال 1901 میلادی در نزدیکی منطقه بیت خلف در مصر کشف شده بود. مطالعات پیشین نشان می داد که این استخوان ها به سومین سلسله از فراعنه مصر تعلق دارد که حدود 2 هزار و 700 پیش از میلاد زندگی کرده و بررسی های پژوهشگران حاکی از آن بود که قد این فرد حدود 1 متر و 99 سانتیمتر بوده و احتمالا وی فرعونی است که در تاریخ ازاو با نام سا ناخت یاد شده است.
در همین رابطه میشائیل هابیخت (Michael Habicht) از پژوهشگران مصر شناس در موسسه فرگشت پزشکی دانشگاه زوریخ اعلام کرد: «قد بلند فرعون فوق الذکر از این نظر دارای اهمیت است که مطالعات پیشین نشان می داد متوسط قد مردم مصر در آن زمان حدود 170 سانتیمتر بود.»
وی در ادامه توضیحات خود گفت : «البته باید در نظر داشت که فراعنه مصر باستان نسبت به مردم عادی از تغذیه بهتری برخوردار بوده و در سلامت بیشتری به سر می بردند. این موضوع می تواند منجر به افزایش قد آن ها شده باشد با این حال قد این فرعون بسیار بلند تر از سایر فراعنه مصر از قبیل رامسس دوم است که حدود 100 سال پس از سا ناخت زندگی کرده و دارای قدی حدود 175 سانتیمتر بود. مطالعه روند تکامل بیماری ها و سیر آن ها دارای اهمیت زیادی در علم پزشکی امروز است.»
در مطالعهای جدید، هابیشت و همکارانش جمجمه و استخوانهای Sa-Nakht را دوباره بررسی کردند. هابیشت گفت:
استخوانهای بلند اسکلت نشان دهندهی رشد زیاد است که یکی از نشانههای واضح ژیگانتیسم است.
طبق این یافتهها این مصری باستان احتمالا دچار ژیگانتیسم بوده است که او را به قدیمیترین مورد شناخته شدهی این اختلال در جهان تبدیل میکند. قبل از این هیچ موردی از این بیماری در مصریان باستان یافت نشده بود. مطالعهی توسعهی تکاملی بیماریها برای پزشکی امروز اهمیت دارد.
در سلسلههای اولیه مصر، افراد کوتاهقد ترجیح داده میشدند و بیشتر افراد موجود در خدمات سلطنتی قدکوتاه بودند. دلیل این ترجیح هیچگاه مشخص نبوده است!
با توجه به اینکه این جسد منتسب به Sa-Nakht در آرامگاه افراد بلند پایه دفن شده است، نشاندهندهی این است که در آن زمان ژیگانتیسم به عنوان ننگ اجتماعی شناخته نمیشد.
شرح کامل این پژوهش و یافته های به دست آمده از آن در نسخه ماه جاری مجله تخصصی The Lancet Diabetes & Endocrinology منتشر شده و در اختیار علاقه مندان قرار دارد.
منابع:
مجله دکترمجازی
سیناپرس
