همهٔ معارف قرآن كريم در سورهٔ حمد جمع شده است كه آن فاتحة الكتاب است. ام الكتاب است و مانند آن. و همهٔ معارف سورهٔ فاتحهٴ الكتاب در بسم الله الرحمن الرحيم جمع شده است. و همهٔ آن اسرار در باء بسم الله الرحمن الرحيم جمع شده است.

شنبه ۹ دی ۱۳۹۶ - ۰۰:۰۰
آیا این حدیث از امام علی (علیه السلام) می باشد؟
ابوالقاسم رازي شيرازي يكي از اقطاب فرقه ذهبيه اين حديث را به صورت كامل اين گونه نقل نموده است كه امام علي ـ عليه السلام ـ فرمود: «ما في كلام الله في السبع المثاني و ما فيه في البسمله و ما فيه في الباء و ما فيه في النقطه و انا نقطه تحت باء بسم الله».( شيرازي، ابوالقاسم، کوثر نامه، شيراز، ص152) يعني آنچه در كلام الهي (قرآن) است در سبع المثاني (سوره حمد) است و آن چه در سبع المثاني است، در بسم الله الرحمن الرحيم است و آنچه در بسم الله است، در باء بسم الله است و آنچه در باء بسم الله است در نقطه آن است و من نقطه زيرين باء بسم الله ام. و باز از زبان علي ـ عليه السلام ـ چنين مي گويد: «كلام در سبع المثاني يا سوره حمد است و سوره حمد در بسم الله است و بسم الله در باء بسم الله است و من خود نقطه تحت بايم. يعني راه گشاي راه ولايت كه شامل همه مراتب است منم».( همان، ص154) به فرض اين كه اين حديث را علي (علیه السلام) گفته باشد، شايد بتوان آن را اين گونه توجيه نمود كه امام (علیه السلام) با اين سخن نمادين و سمبوليك خواسته بفهماند كه او بر حقيقت قرآن تسلط كامل دارد و علم تأويل و تفسير آن را آن گونه كه هست مي داند به اين معنا كه او قرآن ناطق است همان گونه كه رسول خدا (صلی الله و علیه وآله) و ساير امامان (عليهم السلام) داراي اين مقام بزرگ هستند. ولي طبق تتبعي كه انجام گرديد اين حديث را در كتاب هاي روايي، تاريخي و تفسيري نيافتيم به جز آن چه كه مرحوم سيد مصطفي خميني (ره) مي گويد: در تفسير المنار شبيه آن از زبان پيامبر اكرم اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ اين گونه نقل شده كه: «ان اسرار القرآن في الفاتحه و اسرار الفاتحة في البسملة و اسرار البسملة في الباء و اسرار الباء في نقطتها» و صاحب المنار مي گويد اين حديث نه از طرف پيامبر خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ثابت مي باشد و نه از طرف اصحاب آن حضرت. (خميني، سيد مصطفي، تفسير القرآن الکريم، ج1، ص151) بنابراين دليلي نداريم كه ثابت كند اين حديث از امام علي ـ عليه السلام ـ صادر شده است. معارف قرآن در «بسم الله الرحمن الرحيم» در بعضي از تعبيرات بزرگان آمده است: كه همهٔ معارف قرآن كريم در سورهٔ حمد جمع شده است كه آن فاتحة الكتاب است. ام الكتاب است و مانند آن. و همهٔ معارف سورهٔ فاتحهٴ الكتاب در بسم الله الرحمن الرحيم جمع شده است. و همهٔ آن اسرار در باء بسم الله الرحمن الرحيم جمع شده است. آیا این حدیث « انا نقطه تحت الباء» از علی (علیه السلام) می باشد؟ در روایتی بیان شده که اميرالمؤمنين مي ‌فرمايد: من نقطه باء بسم الله الرحمن الرحيم هستم مخالفين ما اخباري را در فضايل ما وضع كرده و آنها را بر سه نوع قرار داده اند، يك قسم از اين اخبار غلو است و قسم دوم آن تقصير در امر ما است و قسم سوم تصريح به مثالب دشمنان ما است. هر گاه مردم اخبار غلو را درباره ما بشنوند شيعيان ما را تكفير نموده و قول به ربوبيت ما را به آنان نسبت مي دهند. و هنگامي كه احاديث تقصير را بشنوند به آنها معتقد مي گردند و زماني كه اخبار مثالب دشمنان ما را بشنوند ما را به اسم هاي مان مورد عيب جويي و نقص قرار مي دهند بعید به نظر مي آيد كه اين حديث از علي(علیه السلام) باشد. به فرض اين كه اين حديث را علي (علیه السلام) گفته باشد، شايد بتوان آن را اين گونه توجيه نمود كه امام (علیه السلام) با اين سخن نمادين و سمبوليك خواسته بفهماند كه او بر حقيقت قرآن تسلط كامل دارد و علم تأويل و تفسير آن را آن گونه كه هست مي داند به اين معنا كه او قرآن ناطق است همان گونه كه رسول خدا (صلی الله و علیه وآله) و ساير امامان (عليهم السلام) داراي اين مقام بزرگ هستند. به هر حال لازم است در سخنان و ييانات نقل شده از پيامبر اكرم و ائمه معصومين (عليهم السلام) دقت لازم را داشته باشيم به گونه كه رد و قبول آن بر اساس معيار و اساس علمي صورت بگيرد . امام رضا ـ عليه السلام ـ فرموده است مخالفين ما اخباري را در فضايل ما وضع كرده و آنها را بر سه نوع قرار داده اند، يك قسم از اين اخبار غلو است و قسم دوم آن تقصير در امر ما است و قسم سوم تصريح به مثالب دشمنان ما است. هر گاه مردم اخبار غلو را درباره ما بشنوند شيعيان ما را تكفير نموده و قول به ربوبيت ما را به آنان نسبت مي دهند. و هنگامي كه احاديث تقصير را بشنوند به آنها معتقد مي گردند و زماني كه اخبار مثالب دشمنان ما را بشنوند ما را به اسم هاي مان مورد عيب جويي و نقص قرار مي دهند.( صدوق، محمد بن علي بن بابويه، من لايحضره الفقيه، ج4، ص504) منابع: نرم افزار پاسخ - مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات سایت اسراء؛ بیانات آیت الله جوادی آملی در تفسیر سوره حمد سایت حوزه

برچسب‌ها

پربازدیدها

پربحث‌ها