بیت کوین که یک مفهوم اقتصادی پیچیده است که از دل اینترنت و برنامه های کامپیوتری متولد شده است.، این پول دیجیتالی با تمایل بسیاری از مردم برای روی آوردن به اشکال تازه تبادل اقتصادی، توانسته رشد زیادی انجام دهد.
در جهان پر تحول امروز که دنیای مجازی به آرامی جایگزین دنیای واقعی می شود، تبادلات مالی و اقتصادی نیز وجهه جدیدی به خود گرفته اند و از میان کامپیوتر و تکنولوژی، راه های تاریک و روشنی برای خود بازکرده اند که هم اکنون نمیتوان به صراحت در تایید و یا رد آن سخن گفت. اما صاحب نظران دنیای اقتصاد، به این بده بستان های مجازی چندان خوشبین نیستند و با احتیاط سیر صعود آن ها را رصد می کنند. از جمله تحولات سال های اخیردر دنیای اقتصاد، حضور پر رنگ بیت کوین به عنوان پول دیجیتالی در معاملات دنیای مجازی است که واقعیت را بسرعت تحت تاثیر قرار داده است. بیت کوین که یک مفهوم اقتصادی پیچیده است که از دل اینترنت و برنامه های کامپیوتری متولد شده است.، این پول دیجیتالی با تمایل بسیاری از مردم برای روی آوردن به اشکال تازه تبادلاقتصادی، توانسته رشد زیادی انجام دهد. تا جایی که ارزش این پول دیجیتال از ۳دلار در سال ۲۰۱۰ به حدود ۹۰۰دلار در سال ۲۰۱۷ رسیده است.
بیت کوین چیست؟
یک بیت کوین برخلاف سایر پولها مصداق خارجی ندارد و پولی کاملا دیجیتالی و نخستین شبکه پرداخت نقطه به نقطه و تمرکززدایی شده است که توسط کاربرانش بدون هیچگونه اختیار مرکزی و با واسطهیی توانسته نیرومندشود. بیت کوین یکی از انواع پول دیجیتالی است که عملکرد آن مانند دیگر ارزها مثل دلار، یورو، پوند، ریال بوده، با این تفاوت که به جای پشتوانه دولتی از پشتوانه مردمی برخوردار است. هماکنون در بعضی کشورها مثل کانادا برای بیت کوین خودپرداز هم تعبیه شده است. تراکنشها در این شبکه پرداخت در یک لاگ عمومی به نام بلاک چین ذخیره میشوند. بنابراین بیت کوین یک از دیجیتال یا از مجازی یا پول الکترونیک یا از رمزنگاری شده است که به کاربران امکان می دهد بدون هیچ واسطهای انتقال پول غیر قابل بازگشت انجام دهند و خرید و فروش کند. تراکنش فوری و بدون واسطه، پرداخت جهانی، کارمزد بسیار پایین و بیتاثیری تحریم بر بازکردن حساب بیت کوین، از ویژگیهای این پول است.. بیتکوین میتواند با تبدیل به سایر ارزها یا خرید از درگاه بیت کوین فروشگاهها به فضای فیزیکی ورود پیدا کند.
معامله با بیت کوین آری یا نه؟
بیت کوین، همه خواص پول اعم از مقبولیت، واسطه مبادله بودن، وسیله سنجش ارزش و حفظ ذخیره ارزش در کنار قابلیت خرد شدن به واحدهای کوچکتر را دارا است. اما آیا دارا بودن چنین ویژگیهایی برای پول بودن یک شی کفایت میکند. چه کسی مسولیت انتشار آن را برعهده دارد؟ این سوال بسیار ساده، اساس پول بودن و قابل اعتماد بودن آن را از بین میبرد. اما چرا این پول مقبولیت دارد؟ به نظر میرسد، علت مقبولیت بیتکوین را باید در ساختار نامتعارف بازار آن جستجو کرد. در طرف عرضه، تولید بیتکوین توسط فرآیندی ماشینی صورت میگیرد. براساس ساختار این فرآیند، عرضه آن با نرخ فزایندهای در حال کاهش است. از طرف دیگر، بدلیل مجهول و مخفی ماندن جریان آن، استفاده از این پول به شدت مورد توجه افراد متخلف، قاچاقچیان و پولشویان قرار گرفته است.سفتهبازان نیز به دلیل رشد مداوم قیمت وارد بازار شدهاند. لذا نمی توان گفت که این تقاضاها واقعی هستند. علاوه بر این، بیتکوین در واقع یک عدد دیجیتالی است که به سادگی در فضای مجازی به صدها قطعه کوچکتر تبدیل میشود. همه این موارد باعث شدهاند که شکاف عرضه و تقاضای آن افزایش یافته و قیمت آن در حالیکه هیچ ارزش مالی یا ذاتی ندارد، افزایش یابد. افزایش مدام قیمت باعث افزایش مقبولیت آن شده و همینطور باعث شده که بازار بیتکوین به بهشت قاچاقچیان و پولشویان تبدیل گردد. با همین دیدگاه برخی کشورها استفاده از آن را مجاز دانستهاند تا از این طریق بتوانند جریان حرکت آن را با هدف جلوگیری از پولشویی و تخلفات مالی تحت نظارت خود درآورند. براساس اصل کارایی بازار سرمایه، بازده و ریسک داراییها در بلندمدت به گونهای تغییر میکند که در تمامی بازارها، بازده به ازای هر واحد ریسک داراییها برابر می شوند. با توجه به این دیدگاه میتوان گفت که تولید بیش از ۵۰۰ درصد بازدهی به معنای وجود ریسک بالای آن در فضای نرمال است مگر آنکه بازار غیرواقعی شکل گرفته باشد. لذا سرمایهگذاری بر بیتکوین، با ریسک بالایی همراه است. نکته قابل توجه در خصوص دورههای رونق بازارهای مالی این است که به دلیل وابستگی زیاد بازارهای مالی به یکدیگر و نقدینگی آنها، هر شوک مثبتی به سرعت به شوکهای شدیدتر مثبت میانجامد ولی به محض ورود هر شوک منفی کوچک به یکباره تمام داراییها به خاکستر بی ارزش تبدیل میشوند. این درهم شکستن بازار برای بیت کوین با توجه به این که کسی مسؤول این بازار نیست با شدت بیشتری رخ خواهد داد. بنابراین، افقی بسیار تاریک در پیش چشم فعالان این بازار قرار دارد.
بیت کوین در ایران
بیت کوین پیش از آنکه در ایران مطرح شود، برای ایرانیها کاربرد داشت. بلومبرگ سه سال پیش در گزارشی با عنوان «ایرانیهای دورافتاده از دلار، ارز مجازی را کشف میکنند» به وضعیت ارز مجازی و به طور ویژه بیتکوین در ایران پرداخته بود. بر اساس این گزارش ایرانیها در زمان تحریمها دسترسی کمتری به دلار داشتند و نمیتوانستند آن را براحتی از کشور خارج کنند. اما بیتکوین رفتهرفته به آنها این امکان را داد. یکی دیگر از مزیتهای بیتکوین برای ایرانیان نیز این بود که نظارت چندانی بر آن نبود و آنها میتوانستند با خیالی آسوده از آن استفاده کنند. در کسبوکارهایی که به وسیله بیتکوین صورت میگیرد هویت فروشنده پنهان میماند و این امر برای ایرانیها در دوران تحریم نوعی مزیت به شمار میآمد. بر اساس اطلاعات به دست آمده از بلومبرگ، در آن زمان هر دلار تقریباً 2600دلار بود و حدوداً هر 33 هزار تومان برابر با 1 بیتکوین بود. هم اکنون در ایران برخی صرافیها تبدیل بیت کوین به پول فیزیکی را انجام میدهند، زمانی که قانون ساکت است، یک برداشت از سکوت قانون میتواند بلامانع بودن موضوع باشد. فعالیت بیت کوین در کشورهای دیگر با استاندارهای خود رواج یافته از این رو در ایران نیز تا زمانی که قانون خاصی در این زمینه تدوین نشود که پذیرش و بهرهمندی از آن برای همه امکانپذیر باشد خطر ایجاد خلق پول در این بخش وجود دارد. در حال حاضر نیز ممکن است در کشور خرید کالا از سایتهای خارجی با بیت کوین صورت بگیرد ولی درنهایت این پول یک جا تبدیل به پول اصلی میشود که مخاطرهآمیز است. بنظر می رسد بانک مرکزی باید از زمانی که این پدیده در مقیاس کوچک در کشور شکل می گرفت، به این حوزه وارد می شد تا با تدوین قوانین، آن را برای مردم قابل استفاده در بستری امن کند. زیرا مردم به خصوص نسل جوان همواره با تکنولوژی همراه بوده و خدمات راحت و سهلالوصول برای آنها جذابیت دارد. به نظر می رسد که استفاده از پولهای دیجیتال در کشور با گذشت زمان گسترده تر خواهد شد و ممکن است به خلق پول نیز منجر شود که اساسا به ضرر اقتصاد کشور است و اگر این اتفاق در کالاهای اساسی رخ دهد، ممکن است روی تورم نیز تأثیرگذار باشد. اخیرا بانک مرکزی ایران خبر داد که احتمالاً خود ضرب این ارز مجازی را با عنوان بیت کوین ملی، بر عهده خواهد گرفت. ناصر حکیمی، معاون فناوریهای نوین بانک مرکزی گفته: "ارز دیجیتال بیت کوین فرصت بسیار مناسبی برای توسعه بخش دیجیتال است. تا با استفاده از آن کسب و کارهای نوپا و استارتاپها بتوانند در حوزه تجارت سریعتر فعالیت کنند. بیت کوین در ایران فرصت است و به همین دلیل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای این ارز دیجیتال تا سال ۱۳۹۷ سیاستی واحد انتخاب میکند. در حال حاضر مسأله بیت کوین ملی مطرح و به صورت جدی در حال بررسی است اما اینکه آیا واقعاً نیاز است بیت کوین ملی برای نظارت بیشتر بانک مرکزی برای این ارز دیجیتال در ایران استفاده شود، هنوز مبهم است و باید بررسی شود اما در هر صورت نظارت برای این ارز نیاز است و بیت کوین ملی در سایر کشورها هم قصد نظارت دقیق و سریع برای این ارز دیجیتال را دارد."
سخن آخر
با توجه به روند تغییرات و سرعت زیاد تکنولوژی در جهان و تاثیرات مستقیم آن بر تحولات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و ... از متولیان امور مردم خصوصا دولت محترم، انتظار می رود تا با این تغییرات نه فقط هم گام باشند و برای مورد به مورد آن برنامه داشته باشند بلکه زودتر اخبار مهم را در جهان رصد کنند وقبل از آن که به سونامی اقتصادی یا فرهنگی منجر شود، راهکار بومی آن را آماده سازند تا مردم ما مجبور نباشند با موج جهانی حرکت کنند. منابع: مهر/سایت ایران کیش
