شواهدی جدید از کشاورزی باستانی در ایران

تحقیقات جدید نشان میدهد که کشاورزی ممکن است همزمان در مکانهای بسیاری در هلال حاصلخیز بوجود آمده باشد. ابزار باستانی کشاورزی و آسیاب که در حفره بزرگی در کوه های زاگرس کشف شد نشان میدهد که مردم جو و گندم را حدود یازده هزار سال پیش آسیاب می کردند. این یافته ها که در روز پنجشنبه چهارم جولای در مجله علم توضیح داده شد قسمتی از شواهد در حال رشد است که نشان میدهد کشاورزی در منطقه خاورمیانه که به عنوان مهد تمدن شناخته می شود در مکانهای مختلفی در هلال حاصلخیزی به بار آمد.

جورج ویلکاکس باستان شناسی در CNRS  (مرکز ملی تحقیقات علمی) در فرانسه که در این تحقیق دخالت نداشته است گفت: شگفت آورترین چیزی که دیده می شود این است که هلال حاصلخیز، خیلی گسترده تر از اولین مکانهای کشاورزی کشف شده که قدمت یازده هزار و یازده هزار و پانصد ساله دارند می باشد و به سمت شرق گسترش پیدا می کند.

مهد تمدن

انقلاب کشاورزی جامعه انسانی را متحول کرد. بیشتر محققین بر این باورند که اهلی سازی حیوانات و دانه ها به گروههای کوچکی از مردم این اجازه را داد تا به سرعت جمعیت خود را افزایش دهند، اسکان پیدا کنند و اولین شهرها را در بین النهرین ایجاد کرده و تمدن پیشرفته ای را بوجود بیاورند.

در دهه 1950 باستانشناسان آثار کشاورزی اولیه در جریکو، در فلسطین اشغالی کشف کردند که باعث شد محققان به این باور برسند که کشاورزی اول از فلسطین و اردن برخاسته است. شواهد جدیدتر ژنتیکی از گیاهان وحشی و اهلی در سالهای اخیر به نقاط مختلفی برای کشاورزی اشاره دارد، از جنوب غربی ترکیه گرفته تا عراق و شمال سوریه. ولی شواهد باستانشناسی محدود و کم بوده است.

اما در سال 2009، نیکلاس کنارد، باستان شناس دانشگاه توبینگن و همکارانش تپه بزرگی را در منطقه‌ی چغا گلان در رشته کوه زاگرس در غرب ایران کشف کردند که به خاطر اسکان متمادی انسانها ایجاد شده بود.

ویلکاکس به وبسایت لایوساینس در این باره گفت: ساختمانهای کشف شده مکرراً در همان مکان صاف شده یا از بین برده شده یا دوباره ساخته شده اند. هر دفعه که ساختمانی بازسازی یا دوباره ساخته شده است طبقات آن بالاتر می رفته بنابراین شما میتوانید سطوح عمیق چینه شناسی در مسکن را مشاهده کنید.

::باستان شناسان شواهدی جدید از کشاورزی باستانی در رشته کوه های زاگرس ایران یافته اند::

طی کاوش در چغا گلان یک تراشه 4 در 2 متری در راس تپه ایجاد و تا عمق 1 متری پیش رفته است. در این بین تمامی اطلاعات و مواد فرهنگی ثبت و ظبط دقیق گردید. از جمله یافته های این تراشه می توان به مصنوعات سنگی، بقایای استخوان جانوری، اشیاء سنگی و گلی اشاره کرد. بیشترین تعداد یافته ها مربوط به مصنوعات سنگی است که شامل ابزارهای سنگی، سنگ مادر، تراشه ها و دور ریزه های حاصل از ساخت است. جنس مصنوعات سنگی از سنگ چرت به رنگهای جگری، خاکستری روشن، شیری و زرد است.

دراین مکان ابزارآلات مختلف کشاورزی و آسیاب کشف شد، همچنین اشکال و مجسمه های سنگی که نشان دهنده این است که احتمالاً گروه بزرگ اجتماعی با وضعیت ثبات اقتصادی در این مکان زندگی می کردند. این گروه همچنان هزاران نمونه از بقایای جو وحشی، گندم وحشی، عدس و نخود چمن را در این منطقه کشف کردند، که از قدیمی ترین شواهد کشاورزی در دنیا می باشند.

بر اساس درجه های ایزوتوپ های رادیواکتیو، این گروه اسکان در این مکان را بصورت مداوم بین 9800 تا 12000 سال تخمین زده اند.

در اوایل این دوران، انسانها تنها گیاهان وحشی را جمع می کردند ولی شواهدی برای کاشت و استفاده از دانه های وحشی مانند جو وحشی و عدس به مرور در میان این لایه ها دیده می شود. در پایان این دوران، انسانها به صورت حقیقی کشت محصولات اهلی مانند صورتهای اولیه‌ی گندم را آغاز کردند.

مارک نسبیت یکی از گیاه شناسان در لندن در این باره گفت: منطقه‌ی چغا گلان، این باور که کشاورزی در مناطق مختلف و متعددی ظهور کرد را قوی تر می کند. ولی روشن نیست که دقیقا این ماجرا چطور اتفاق افتاد. او اضافه کرد که نشانه هایی نیز از ارتباط در هلال حاصلخیز دیده می شود. ویلکاکس گفت امکان دارد که ارتباط محدودی بین فرهنگها در همین دوران وجود داشته باشد و گسترش فن آوریهای کشاورزی از این طریق به وقوع پیوسته باشد.

ویلکاکس افزود که احتمال دیگر این است که کشاورزی، قدیمی تر از مناطق سکونت باستانی کشف شده باشد و پیش از آن در مناطق دیگری صورت می گرفته است، ولی هنوز شواهدی برای چنین گمانی موجود نیست.

منبع: livescience ، ilamaftab