توصیه و تعریف توکل و تقوای الهی از زبان حضرت رضا (ع)
در شگفتم از كسى كه خدا را مىشناسد، چگونه از او روزى مىطلبد و چگونه بر قضاى او صبر نمىكند!!
من اراد ان یكون اقوى الناس فلیتوكل على الله، وسئل عن حد التوكل، ماهو؟ قال: ان لا تخاف سواه. (1)
هركس مىخواهد نیرومندترین مردم باشد، باید بر خدا توكل كند. پرسیدند: تعریف توكل چیست؟ پاسخ داد: این كه از غیر خدا نترسى.
قال على بن موسى الرضا (علیه السلام): التوكل درجات: منها تثق به فى امرك كله فیها فعل بك، فما فعل بك كنت راضیك وتعلم اءنه لم یاءلك خیرا، وتعلم ان الحكم فى ذلك له، فتتوكل علیه بتفویض ذلك الیه، ومن ذلك الایمان، بغیوب الله التى لم یحط علمك بها فوكلت علمها الیه، والى امنائه علیها، ووثقت به فیها وفى غیرها. (2)
امام رضا (علیه السلام) فرمود: توكل داراى مراتب و درجاتى است.
یك رتبه از آن، این است كه: در تمام كارهایت به خدا اعتماد كنى، در آنچه كه نسبت به تو انجام داده و به هر چه با تو كرده خشنود باشى و بدانى كه از خیرخواهى در حق تو كوتاهى نكرده است و بدانى كه صلاح و حكم در این زمینه از آن اوست و با سپردن امور بر او توكل مىنمایى.
رتبه دیگر توكل، ایمان به امور غیبى است كه علم تو بدان راه ندارد و علم آن را به وى و به امینان وى مىسپارى و در آنها و جز آنها به او توكل مىنمایى.
جهاد اکبر
فروى ان سیدنا رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم) راى بعض اصحابه منصرفا من بعث كان بعثه وقد انصرف بشعثه وغبار سفره وسلاحه یرید منزله فقال (صلى الله علیه و آله و سلم): انصرفت من الجهاد الاصغر الى الجهاد الاكبر فقال له او جهاد فوق الجهاد بالسیف؟! فقال: نعم، جهاد المرء نفسه. (3)
امام رضا (علیه السلام) فرمود: رسول اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم) در رهگذر با یكى از اصحاب خود كه از جبهه جنگ بر مىگشت، روبرو شد، او ژولیده و غبار آلوده و مسلح به طرف منزل خود مىرفت. حضرت به وى فرمود: از جهاد اصغر بر گشتهاى و به جهاد اكبر باز مىگردى. عرض كرد، مگر جهاد بالاتر از جنگ با شمشیر هست؟! حضرت فرمود: آرى، جهاد آدمىبا نفس خود.
عن الرضا (علیه السلام) قال: قال عیسى (علیه السلام) للحواریین: یا بنى اسرائیل لا تاءسوا على ما فاتكم من الدنیا كما لا یاءسى اهل الدنیا على ما فاتهم من دینهم اذا اصابوا دنیاهم. (4)
امام رضا (علیه السلام) فرمود: حضرت عیسى (علیه السلام) به حواریون فرمود: اى فرزندان اسرائیل بر آنچه در دنیا از دست دادهاید، اندوهناك نباشید، همچنان كه دنیا دوستان هر اندازه دینشان را از دست دهند، اندوه ندارند زیرا دنیاى خود را به دست آوردهاند.
مشخصات زهد
قال الرضا (علیه السلام) للحسن بن سهل وقد ساءله عن صفة الزاهد فقال (علیه السلام): متبلغ بدون قوته، مستعد لیوم موته، متبرم بحیاته. (5)
امام رضا (علیه السلام) به ((حسن بن سهل)) كه از امام (علیه السلام) درباره صفت زهد پرسیده بود، فرمودند:
1 - بدون (حرص و ولع) به روزى اكتفا و بسنده مىكند.
2 - (به وسیله انجام واجبات، ترك محرمات و دارابودن مكارم اخلاق) آماده روز مرگ خویش است.
3 - از زندگى (تكرارى و یكنواخت خود) ملول مىباشد.
صبر بر قضای الهی
عجبا لمن عقل عن الله كیف یستبطى ء الله فى رزقه؟ وكیف لا یصطبر على قضائه. (6)
در شگفتم از كسى كه خدا را مىشناسد، چگونه از او روزى مىطلبد و چگونه بر قضاى او صبر نمىكند!!
1- بحارالانوار، جلد 71، ص 143، از كتاب ((فقه الرضا))، تحف العقول، ص 443.
2- چهل حدیث ((امام خمینى))، ص 223
3- مستدرك الوسایل، جلد 2، ص 144.
4- المحجة البیضا، جلد 5، ص 368 - اصول كافى، جلد 2، باب ((ذم الدنیا والزهد فیها))، حدیث 25.
5- بحارالانوار، جلد 75، ص 357.
6- بحارالانوار، جلد 68، ص 150.
بخش حریم رضوی
