عملکرد نادرست عصب سیاتیک (Sciatica) موجب بروز یک بیماری به نام سیاتیک میگردد. سیاتیک با درد، ضعف، بیحسی و یا سوزن سوزن شدن پا همراه است. این علائم در اثر آسیب و یا وارد آمدن فشار به عصب سیاتیک، بروز میکنند.
عصب سیاتیک از قسمت پایین کمر یا نخاع شروع شده و تا انتهای هر پا ادامه دارد. عصب سیاتیک یکی از بلندترین عصبها در بدن میباشد.
این عصب از قسمت پایین کمر شروع شده و تا پشت باسن، ران و ساق و انتهای پا ادامه دارد.
این عصب، عضلات پشت زانو و پایین پا را کنترل میکند و حس را در پشت ران، قسمتی از پایین پا و کف پا ایجاد میکند.
دلایل سیاتیک
- آسیب و ناراحتی در قسمت پایین کمر و ستون فقرات
- شکستن دیسکهای کمر (دیسکها همانند یک بالش بین مهرههای ستون فقرات عمل میکنند)
- لغزیدن و خارج شدن دیسک از جای خود
- درد در عضلات باریک باسن
- شکستگی و یا آسیب لگن خاصره
- تومور
- خونریزی داخلی
- عفونت
- فتق دیسک (بیرون زدگی دیسک)
- رشد بیش از اندازه استخوان
شغلهای که نیاز به چرخیدن پشت دارند و یا فرد باید بار سنگینی را حمل کنید و یا نیاز به رانندگی و نشستن طولانیمدت دارند، ممکن است باعث درد سیاتیک شوند
- آسیب عصب در اثر دیابت ( نوروپاتی دیابتی )
- استئوآرتریت
- استئوپروز (پوکی و شکستگی استخوان)
- فشار به عصب سیاتیک
- تنگی کانال نخاع
- بارداری
- لخته خون
- ایجاد آبسه (ورم چرکی)
- افزایش وزن
- عدم انجام فعالیت ورزشی منظم
- پوشیدن کفشهای پاشنه بلند
- خوابیدن روی تشک خیلی نرم
عوامل خطر سیاتیک
1- سن: با افزایش سن ممکن است تغییراتی در نخاع ایجاد شود، مانند فتق دیسک و رشد بیش از اندازه استخوان که اینها باعث سیاتیک میشوند.
2- اضافه وزن: چاقی باعث افزایش فشار بر ستون فقرات و بدتر شدن درد سیاتیک میگردد.
3- نوع شغل: شغلهای که نیاز به چرخیدن پشت دارند و یا فرد باید بار سنگینی را حمل کنید و یا نیاز به رانندگی و نشستن طولانیمدت دارند، ممکن است باعث درد سیاتیک شوند.
4- نشستن طولانی مدت و یا زندگی بدون تحرک
5- دیابت و افزایش آسیب عصب
6- آرتریت ( ورم مفاصل )
علائم سیاتیک
درد سیاتیک بسیار گسترده است و ممکن است طول یک پا و یا انگشتان پا را درگیر کند.
- احساس گزگز خفیف، درد خفیف و یا احساس سوزش. در برخی افراد، این درد آنقدر شدید است که شخص را از فعالیت روزانه باز می دارد.
- در اغلب مواقع، درد در یک طرف بدن میباشد.
- برخی افراد دارای دردی کشنده در یکی از پاها و یا مفصل ران و همچنین بیحسی در پای دیگر میباشند. درد و بیحسی ممکن است در پشت ساق پا، پشت زانو و یا در کف پا نیز احساس شود.
- پای دچار سیاتیک ضعیف میباشد.
- در ابتدا درد سیاتیک آرام است و با گذشت زمان و در اثر عوامل زیر بدتر میشود: بعد از ایستادن و نشستن، در شب، هنگام عطسه کردن و سرفه کردن و خندیدن، هنگامی که به پشت خم میشوید و یا به مدت طولانی راه میروید و یا اگر دچار تنگی کانال نخاع باشید.
محل درد را سرد و گرم کنید. برای 48 تا 72 ساعت اول، کمپرس سرد (مثل کیسه یخ) و بعد از آن کمپرس گرم (حوله گرم) را قرار دهید. البته میتوانید از داروخانه بستههای کمپرس سرد و گرم را تهیه کنید
راههای تشخیص سیاتیک
پزشک در ابتدا معاینه بدنی از بیمار انجام میدهد و در طی این معاینه، موارد زیر خود را نشان میدهند:
- ضعف در خم کردن زانو و حرکات پا
- خم کردن پا به سختی
- عکس العمل ضعیف و یا غیرطبیعی در پاها
- بیحسی پاها
- درد در هنگام بالا بردن پا
آزمایشات پزشکی زیر در صورتی باید انجام شود که شدت و مدت درد زیاد باشد:
- آزمایش خون
- تصویربرداری با اشعه X
- MRI
درمان سیاتیک
اغلب درد سیاتیک به خودی خود از بین میرود، اما احتمال برگشت آن زیاد است.
درد کمر و پاها ممکن است در اثر یک بیماری دیگر باشد، لذا باید ابتدا علت دقیق این درد را بدانید و سپس درمان را شروع کنید.
برخی موارد، هیچ درمانی مورد نیاز نیست و بهبودی به خودی خود انجام میشود.
اگر درمانهای زیر برایتان موثر واقع نشود، پزشک برای کاهش درد عصب، دارو تجویز میکند.
درمان خانگی سیاتیک
- محل درد را سرد و گرم کنید. برای 48 تا 72 ساعت اول، کمپرس سرد (مثل کیسه یخ) و بعد از آن کمپرس گرم (حوله گرم) را قرار دهید. البته میتوانید از داروخانه بستههای کمپرس سرد و گرم را تهیه کنید.
همچنین برای کمپرس گرم میتوانید یک حوله را در زیر آب داغ بگیرید، سپس آن را بچلانید تا آبش خارج شود و آن را در قسمت کمر خود قرار دهید. برخی محققان بر این باورند که گرمای مرطوب بهتر درد را تسکین میدهد.
- داروهای مسکن مانند ایبوپروفن و یا استامینوفن مصرف کنید.
- خوابیدن در رختخواب بیشتر از دو روز توصیه نمیشود.
- بر روی صندلی نرم ننشینید، خم نشوید و پای خود را بالا نبرید.
- به پشت روی یک محل سفت دراز بکشید و یک بالشت را زیر زانوهای خود قرار دهید، و یا روی یک طرف بدن دراز بکشید و یک بالش را بین زانوهای خود قرار دهید.
- چند روز اول بیماری، فعالیت خود را کم کنید. بعد از آن، به آرامی فعالیت های روزانه خود را شروع کنید.
- تا شش هفته بعد از شروع درد، از بلند کردن اجسام سنگین و یا چرخش پشت خودداری کنید.
- بعد از 2 تا 3 هفته، شروع به ورزش کردن کنید و شامل ورزشهای تقویتکننده شکم و بهبوددهنده انعطافپذیری ستون فقرات باشد.
درمانهای مکمل و جایگزین سیاتیک
- طب سوزنی: برخی از مطالعات نشان میدهند طب سوزنی تسکیندهنده درد پشت میباشد.
- کایروپراکتیک: برای این نوع درمان، ستون فقرات دستکاری میشود. با کایروپرکتیک ، حرکت و بهبود عملکرد و کاهش درد در ستون فقرات دیده میشود.
اگر برای مدت طولانی میایستید، یک پای خود را بر روی سطحی بالاتر مثل چهارپایه قرار دهید و بعد از مدتی، جای پاهای خود را عوض کنید
عوارض ناشی از سیاتیک
- لغزش دیسک
- تنگی کانال نخاع
- عدم احساس و ضعف در پای درگیر
- از دست دادن عملکرد رودهای و یا مثانهای
پیشگیری از سیاتیک
- اجتناب از نشستن طولانی مدت
- دراز کشیدن با فشار بر روی باسن
- منظم ورزش کردن و بیشتر ورزشهای شکم و کمر برای درست ایستادن و نشستن
- برای نشستن، صندلی دارای دسته و چرخ را انتخاب کنید. در پشت کمر خود، یک بالشت قرار دهید تا گودی طبیعی کمر حفظ شود. موقع نشستن روی صندلی، باید زانوها و باسن در یک خط قرار بگیرند.
- اگر برای مدت طولانی میایستید، یک پای خود را بر روی سطحی بالاتر مثل چهارپایه قرار دهید و بعد از مدتی، جای پاهای خود را عوض کنید.
- هنگامی که میخواهید جسم سنگینی را از روی زمین بلند کنید ، بنشینید و زانوها را خم کنید، در حالیکه پشتتان صاف باشد. جسم سنگین را نزدیک بدنتان حمل کنید. از بلند کردن و چرخیدن همزمان خودداری کنید و از یک نفر کمک بخواهید.
مطالب مرتبط:
درد سیاتیک کجای بدن است؟
سیاتیک چیست؟
درد سیاتیک از لگن تا انتهای پاها
20 دلیـل درد مـزمــن
وقتی دیسک کمر آسیب ببیند
آیا میخواهید کمردرد نگیرید؟
علل کمردرد چیست؟
دیسک کمر و علائم آن
دیسکهای معیوب!
پارگی دیسک کمر
درمان دیسک کمر
حرکاتی برای کاهش بیرون زدگی دیسک
با کمردرد چه باید کرد؟
وقتی ستون فقرات به ستوه میآید



