راهکاری بی‌نظیر در تولید بیودیزل‌ها

تأمین انرژی جهان و چگونگی مصرف آن از دیرباز یکی از دغدغه های ذهن بشر و مباحث روز دنیا بوده و هست و انسان را همیشه مجبور به جستجو یافتن راه هایی برای کاهش هزینه های تولید آن کرده است . انرژی بستر حرکت های اقتصادی را تعیین می کند و به پیروی از آن حرکت های اجتماعی سیاسی و فرهنگی ملت ها جهت و شکل می گیرند . اهرم انرژی در دنیای کنونی به قدری حیاتی است که به طور مستقیم منافع ملی کشور ها را تحت تأثیر قرار داده و رابطه آنها با یکدیگر را تعیین می کند.

هم اینک دنیا با قدرت و سرعت به سمت تولید انرژی های پاک یا سوخت های متکی به طبیعت تجدید شونده روی آورده است . از اساسی ترین علل این مسئله استراتژی قطع وابستگی کشورهای توسعه یافته به سوخت های فسیلی خاورمیانه است که در استراتژی مدیریت جهانی تبدیل به یک نگرانی بزرگ برای غرب شده است.

تقاضای جهانی سوخت های زیستی مدام در حال افزایش است و تا سال 2014 به 44 میلیارد تن در سال خواهد رسید ، یکی دیگر از علل افزایش تقاضا برای سوخت های زیستی ، عزم جدی جهان برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی است که اکنون به یک نگرانی دائمی برای کشورهای دنیا تبدیل شده است و به نظر می رسد اگر مصرف سوخت های فسیلی به طور جدی کاهش نیابد ، کره زمین به همراه ساکنان آن روزهای سختی را پیش رو خواهد داشت. روزهایی که نشانه های آن، با خشکسالی های پی در پی ، کاهش شدید بارندگی ها ، سیلاب های سهمگین ، گرمای بیش از حد ، انقراض گونه های گیاهی و جانوری به پیشواز آمده است .

برای کشور ما ایران نیز دستیابی به تکنولوژی و خودکفایی در زمینه تولید مواد اولیه بایودیزل ها و بایواتانول ها حیاتی است و باید به عنوان یک راهبرد ملی در دستور قرار گیرد.

به طور کلی از دو روش جهت تولید سوخت های زیستی استفاده می شود:

در روش اول چغندر قند یا نیشکر یا نشاسته ذرت را به کمک مخمر، تخمیر می کنند که محصول نهایی آن اتانل یا اتیل الکل هست. در اروپا سوختی به ماشین ها تزریق می شود که به جای تولید دی اکسید کربن ، متان تولید می کند . این سوخت از تخمیر مواد غذایی به دست آمده و به نحوی تولید آن منجر به تهدید امنیت غذایی جامعه می شود.

در روش دوم استفاده از روغن گیاهان روغنی مثل روغن نخل، ذرت ، سویا و اخیراً جاتروفاست. ویسکوزیته این روغن ها وقتی حرارت می بینند کم شده و مستقیما در موتورهای دیزلی قابل سوختن هستند.

یكی از مهم ترین و كاربردی ترین سوخت های زیستی، بیودیزل است كه می توان آن را از روغن های گیاهی تازه یا مستعمل شده و چربی حیوانات تولید كرد. از مزایای بیودیزل می توان به قابلیت تجزیه ی بیولوژیكی و كم بودن آلاینده های حاصل از سوختن آن اشاره نمود كه از لحاظ زیست محیطی بسیار حائز اهمیت می باشد.

گیاه جاتروفا (jatropha) گیاهی است فوق العاده سمی و پر انرژی و با درصد روغن فراوان که اتفاقا به هیچ عنوان امکان کاربرد خوراکی نداشته و از همه مهمتر در زمین هایی قابل کشت بوده که سایر گونه های کشاورزی خوراکی قابلیت کشت مناسبی ندارد و به اصطلاح در زمینهای لم یزرع قابل استحصال می باشد.

تولید سوخت های زیستی از این گیاه بدون انجام عملیات فرآوری مزیت اصلی جاتروفا است. استفاده از این سوخت نزدیک به 80 درصد از میزان انتشار دی اکسید کربن را نسبت به حجم مشابه سوخت فسیلی خود پائین می آورد .

پس از انجام فرآیندهای لازم روی بذر جاتروفا ، می توان از آن به عنوان سوخت بیودیزل استفاده نموده و همچنینی در زمینه های دارویی و بهداشتی، تهیه آفت کش ها ، تولید محصولات آرایشی و بهداشتی، درمان بیماری های پوستی، زخم های بدن، رماتیسم، دندان درد، کنترل و پیشگیری از سرطان، تهیه پادزهر کاربرد دارد و از تفاله آن به عنوان غذای دام استفاده می کنند. موارد استفاده دیگر روغن دانه های جاتروفا در صنایع ساخت صابون سازی و شمع سازی و از پس مانده آن که حاصل از روغن کشی می باشد یه عنوان کود قوی و مغزی استفاده می شود. این درختچه از این منظر که روغنی تولید می کند که سمی است و مصرف غذایی ندارد، چالشی برای امنیت غذایی و کاهش منابع آبی نیست، و از این رو توانسته است میان دو بخش کشاورزی و انرژی آشتی برقرار کند.

با توجه به اینکه برای تولید آن باید جنگل کاری های وسیعی صورت پذیرد، علاوه بر افزایش سطح فضای سبز و بیابان زدایی، به ایجاد منافع حاصل از یک جنگل کاری مصنوعی نیز می انجامد. توسعه جاتروفا و بازاریابی آن فرصتی مناسب برای روستاییان بوده و می تواند سبب کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و تعدیل فقر در جوامع محلی شود. تولید سوخت بیودیزل ، در کشورهای هند ، چین ، مصر ، تایلند ، ویتنام ، اندونزی ، برزیل ، اردن و عربستان به صورت پایلوت درحال انجام است و فقط درکشورهند چند میلیون هکتار به کشت این گیاه اختصاص داده شده است.

از امتیازات ویژه این سوخت بالابودن درجه اکتان ، بالابودن محتوای اکسیژن و پائین بودن گوگرد است و در مجموع احتراق فوق العاده ای در خودرو ایجاد می کند حال این که این سوخت یک سوخت فسیلی نیست بلکه یک سوخت زیستی محسوب می شود .

امروزه یکی از مهمترین چالش هایی که سوخت های گیاهی در دنیا ایجاد کرده اند ، استفاده از موادغذایی برای تهیه آنها است، در شرایطی که هم اکنون بیش از یک میلیارد نفر گرسنه در جهان وجود دارد، استفاده از هویج، ذرت و کلم برای به حرکت درآوردن موتور خودروها غیرمنصفانه به نظر می رسد.

این در حالی است که جاتروفا نه تنها مصرف خوراکی ندارد که مسموم کننده هم هست، بنابراین روغن آن بدون این که موادغذایی گیاهی را تهدید کند، به عنوان سوخت بدون فرآوری موتورهای دیزلی را به حرکت درمی آورد.

یکی از سیاست های سازمان خوار و بار و کشاورزی (FAO)، تبادل بذر و گونه های جدید این گیاه در میان کشورهای عضو است.

در حال حاضر برخی از کشورها از دانه های روغنی جاتروفا برای تولید سوخت استفاده می کنند مثل خطوط هوایی نیوزلند و ژاپن که در سال 2008 از این سوخت در هواپیماها استفاده کردند. پیشتر از آن هواپیماهای جت 747 Air New Zealand روغن جاتروفا را به عنوان سوخت انتخاب کردند.

این محصول در ایران در نهالستان منطقه باغو در بندرعباس به صورت آزمایشی کشت شده و کشت تجاری و تولید سوخت آن و تامین اعتبار آن در حال مطالعه و بررسی است. کشت این محصول و پالایشگاه آن در شهرهای جنوبی از جمله بوشهر، بندرعباس و سیستان وبلوچستان می تواند تاثیر بسزایی بر اشتغال زایی و تامین معیشت مردم داشته باشد. در ضمن این گونه گیاهی برخلاف گونه هایی مانند کهور که حالت مهاجم دارند و در هر جا استفاده شوند بر گونه های بومی به علت پراکنش راحت بذرشان غالب می شوند، به علت سنگینی بذرها پراکنده نمی شوند و خطر تهاجم به سایر زمین های کشاورزی را ندارند.

منابع:

jatrofa

خبرگزاری موج (438908)

پایگاه میگنا

مطالب مرتبط:

محصولاتی که بهتر است بخورید

پلاستیک های زیستی