نقش تغذیه در کنترل 11 عارضه‌ی ناشی از درمان سرطان (2) در قسمت اول این مطلب به 5 مورد از مشکلات بیماران سرطانی در حین درمان پرداخته شد، حالا ادامه‌ی مطلب... 6- استفراغ استفراغ می‌تواند به دنبال حالت تهوع و یا به علت درمان، بوی غذاها و گاز معده باشد. توصیه‌ها * تا وقتی که استفراغ تحت کنترل در نیامده است چیزی خورده و آشامیده نشود. * وقتی استفراغ کنترل شد، مقدار کمی مایع صاف مثل آب گوشت مصرف شود. * وقتی بیمار توانست مایعات را تحمل کند، می‌تواند کمی غذاهای نرم مثل ماست یا ژله مصرف کند. * وقتی بیمار توانست غذای نرم را تحمل کند، می‌تواند به سمت رژیم معمول خود پیش برود. 7- زخم دهان، زبان و گلو زخم دهان، زبان و گلو می‌تواند ناشی از درمان سرطان یا سایر دلایل باشد. غذاهایی که می‌توان مصرف کرد باید نرم باشد که به راحتی قابل جویدن و بلع باشد: * موز، پوره سیب، هندوانه، کمپوت، هلو، گلابی، زردآلو، پوره سیب زمینی، ماکارونی، ماست، پنیر، ژله، نیمرو و گوشت چرخ‌کرده. غذاهایی که سبب افزایش تحریک پذیری دهان می‌شود: * مرکبات یا آب آن‌ها مثل پرتقال، لیمو، گریپ‌فروت، غذاهای سرکه‌دار و انواع ترشیجات، غذاهای حاوی گوجه فرنگی مثل سس ماکارونی و پیتزا، غذای خشک و پرفیبر، غذای تند و شور، ادویه های تند مثل فلفل، پودر چیلی، سیر، کاری توصیه‌ها * غذاها قبل از مصرف، پخته شود که نرم باشند. * غذاها به تکه‌های کوچک تقسیم گردد، چرخ یا پوره شود و با آب گوشت یا سس‌های ملایم نرم شود که راحت‌تر خورده شود. * غذاها، سرد یا در دمای اتاق سرو شود. غذاهای گرم و داغ می‌توانند زخم‌های دهان و گلو را تشدید کند. * برای نوشیدن مایعات از نی استفاده شود. * توصیه می‌شود که بیمار، دهان خود را روزانه چندین بار با آب یا مخلوط آب و جوش شیرین بشوید ( 4/1 لیتر آب + 1 قاشق غذاخوری جوش شیرین). از دهان‌شویه‌های آماده استفاده نگردد زیرا حاوی مواد قوی هستند. * از مسواک نرم استفاده شود. * بیمار تحت هیچ شرایطی نباید سیگار بکشد. * اگر لثه‌های بیمار زخم است، به جز مواقع غذا خوردن، دندان مصنوعی خود را از دهان خارج کند و دندان مصنوعی خود را تمیز نگه دارد. * از پزشک بخواهید، بی‌حس‌کننده‌ها و اسپری‌های موضعی تجویز کند (برای بی‌حیس دهان و زخم‌ها) که در هنگام غذا خوردن از آن‌ها استفاده شود. استفاده از ژلاتین همراه کیک‌ها، پوره میوه‌ها و سایر غذاهای خنک می‌تواند تحمل و بلع آن‌ها را آسان‌تر کند 8- خشکی دهان خشکی دهان معمولاً بعد از شیمی درمانی و رادیوتراپی سر و گردن ایجاد می‌شود. درمان می‌تواند سبب کاهش بزاق شود که جویدن و بلع را مشکل می‌کند و سبب تغییر حس چشایی و مزه غذاها در دهان می‌شود. توصیه‌ها * تا زمانی که شرایط دهان بیمار برای صحبت کردن و بلع، مناسب نیست، در هنگام نوشیدن آب و سایر مایعات، از نی استفاده کند. * مصرف قهوه، چای و کولاها محدود شوند. * سعی شود از مایعات غلیظ‌تر مثل نکتار میوه‌های خنک استفاده گردد. * از مصرف غذاهای شور خودداری شود. * سعی شود از غذاها و نوشیدنی‌های ترش مثل لیموناد در مقدار کم استفاده گردد که به ترشح بزاق بیشتر کمک کند. * از آب نبات‌های سفت با طعم‌های مختلف و آدامس بدون قند استفاده شود. * غذاها با آب گوشت، سس سالاد و سس‌ها مرطوب شود که راحت خورده شوند. * بهداشت دهان رعایت شود و از دهان‌شویه‌های آماده استفاده نگردد. * بیمار تحت هیچ شرایطی سیگار نکشد. 9- بلع مشکل بلع مشکل می‌تواند ناشی از سرطان و درمان آن مثل جراحی سر و گردن باشد. توصیه‌ها * روزانه حداقل 8 لیوان مایعات مصرف شود (نوشیدنی‌ها بین وعده های غذایی مصرف شود) * مصرف مایعات هم دمای اتاق آسان‌تر است. * تعداد وعده های غذایی افزایش یابد. * زمانی که قسمتی یا همه زبان یا استخوان فک برداشته شده باشد، جویدن و حرکات زبان ممکن است محدود باشد، در این شرایط: - از غذاهای خیلی گرم و خیلی سرد دوری شود. - غذاهای پوره شده راحت‌تر قورت داده می‌شوند. * استفاده از ژلاتین همراه کیک‌ها، پوره میوه‌ها و سایر غذاهای خنک می‌تواند تحمل و بلع آن‌ها را آسان‌تر کند. غذاها، سرد یا در دمای اتاق سرو شود. غذاهای گرم و داغ می‌توانند زخم‌های دهان و گلو را تشدید کند 10- تغییرات حس چشایی تغییر حس چشایی می‌تواند ناشی از خود سرطان، شیمی درمانی، رادیوتراپی و یا مشکلات دندانی باشد. برخی بیماران از مزه فلز یا مزه تلخ دهان به خصوص وقتی غذا پر پروتئین باشد (گوشت) شکایت می‌کنند. توصیه‌ها * غذاهایی برای مصرف انتخاب شود که ظاهری خوشایند و بوی خوبی برای بیمار داشته باشند. * اگر گوشت قرمز، مزه دیگری برای بیمار می‌دهد، سعی شود از مرغ، ماهی، تخم مرغ، حبوبات و لبنیات که بوی زیادی ندارند استفاده گردد. * افزودن شکر به برخی غذاها می‌تواند به کاهش مزه شوری، تلخی یا ناخوشایند کمک کند. * غذاها و نوشیدنی‌های ترش مثل پرتقال و لیمو می‌تواند خوشایند باشد. (عدم مصرف در صورت زخم بودن دهان بیمار) * بیمار باید دهان خود را مرتباً بشوید و زبان و دندان‌هایش را مسواک کند (از دهان‌شویه‌ها استفاده نشود) 11- عدم تحمل شیر یا لا کتوز سرطان، شیمی درمانی و رادیوتراپی می‌تواند به طور موقت مخاط روده بیمار را تحت تأثیر قرار دهد و باعث کاهش موقتی سطح لاکتاز (آنزیم هضم کننده لاکتوز شیر) شود. در اغلب بیماران این حالت برگشت پذیر است. توصیه‌ها * در طی این مدت، از مصرف شیر خودداری شود ولی ماست و پنیر بیشتر تحمل می‌شوند. * سعی شود از غذاهای حاوی کلسیم یا مکمل در این مدت استفاده گردد. * مصرف غذاهای لاکتوزدار همراه با غذاهای جامد و فیبر دار برای بهبود عدم تحمل لاکتوز مهم هستند. بخش تغذیه و آشپزی تبیان منبع: ماهنامه دنیای تغذیه – شماره 74 - نازلی سیدخوئی، کارشناس ارشد علوم بهداشتی در تغذیه مطالب مرتبط: معجزه‌ی مواد غذایی در سرطان‌ها 3 ماده‌ی غذایی مرتبط با شیمی درمانی زنجبیل و فلفل سرطان‌های مرگبار را درمان می‌کنند پیشگیری از سرطان خون با کرفس و جعفری مشکلات سرطانی‌ها در حین درمان توصیه‌های غذایی در شیمی‌درمانی