سیری در گلستان
اشاره
این محدّث در منابع رجال، مشهور به «اشعری»، «زیتونی» و «قمی» است. عمران بن موسی اشعری قمی زیتونی در یكی از خاندان های معروف قم، مشهور به اشعری دیده به جهان گشود و در همین شهر استعدادهایش شكفته گشت.
فضای دینی خانواش كه سرشار از عِطر دل انگیز معارف ناب اهل ناب اهل بیت(ع) بود، چنان او را مجذوب ساخته بود كه از همان آغازین سال های جوانی، به فرهنگ انسان ساز امامان شیعی رهنمون شد.
از زمان تولّد این محدّث در منابع مختلف یادی نشده، ولی از برخی نشانه ها می توان حدس زد كه عمران در نیمه اول از سده سوم هجری دیدگان بر جهان خاكی گشود. (1)
سیری در گلستان
از این راوی قمی، روایات متعددی نقل شده است که مناسب مناسب است، تعدادی را گلچین كرده، به دوستداران ولایت تقدیم نمائیم.
امامان، وارثان پیامبران
عمران بن موسی با واسطه روایت می كند از حضرت امام صادق(ع): «الواح آسمانی كه همان تورات واقعی است، و عصای حضرت موسی بن عمران، نزد ما امامان اهل بیت است و ما وارثان پیامبران هستیم.»(2)
دانش امامان
باز روایت می كند با واسطه از امام صادق(ع): «هنگامی كه امام معصوم، اراده كند كه از مطلبی آگاه شود، خداوند دانش آن را به امام الهام می فرماید.»(3)
نشانه امامت حضرت باقر(ع)
وی روایت می كند تا اینكه سند را به حضرت امام زین العابدین(ع) می رساند و می گوید:
«هنگامی كه لحظه رحلت حضرت زین العابدین(ع) فرا رسید، رو كرد به فرزندانش كه همگی نزد آن حضرت گرد آمده بودند و سپس به امام محمدباقر(ع) توجه كرد و فرمود: ای محمد! این صندوق را به خانه ات ببر! البته در آن طلا و نقره نیست؛ بلكه سرشار است از علوم اهل بیت(ع)».(4)
چگونگی دانش امامان
با واسطه از امام چهارم حضرت علی بن الحسین(ع) نقل می كند كه فرمود:
«دانش های امامان بسیار دشوار است؛ به طوری كه آن را برنمی تابند، مگر پیامبران مرسل یا فرشتگان مقرّب الهی یا بنده مؤمنی كه خداوند جان او را برای جای دادن ایمان، آزمایش كرد.
همانا سلمان یكی از عالمان به شمار می آید، چون او مردی از ما اهل بیت است. به همین سبب به ما اهل بیت نسبت داده می شود.»(5)
چهار بهشتی
از عیسی بن عبدالله نقل می كند كه گفت: «از امام صادق(ع) در باره آن روایتی كه در باره چهار نفر آمده، پرسیدم. امام فرمود: كدام چهار نفر؟ گفتم: آن چهار فردی كه بهشت مشتاق آنان است. فرمود: بله؛ آنها سلمان، ابوذر، مقداد و عمّار هستند.
گفتم: كدام یك از آنها برترند؟ فرمود: سلمان. سپس چند لحظه سكوت كرد، بعد فرمود: سلمان دانش هایی را می دانست كه ابوذر نمی دانست.»(6)
راز محرومیّت از نماز شب
روایت می كند از امام صادق(ع): «مردی نزد حضرت امیرالمؤمنان(ع) آمد و به او عرض كرد: ای امام بزرگوار! من از خواندن نماز شب محروم شده ام، علت آن چیست؟ امام فرمود: تو مردی هستی كه گناهان همچون غلّ و زنجیر، تو را به بند كشیده اند.»(7)
همتای این روایت است آنچه مرحوم صدوق در توحید روایت می كند كه : «مردی نزد سلمان آمد و گفت: ای سلمان! من مردی هستم كه موفق به خواندن نماز شب نمی شوم. جناب سلمان در پاسخ گفت: در روز، خدا را گناه مكن.»(8)
از این دو روایت، می توان چنین استفاده كرد كه اعمال ما، بازتاب هایی به دنبال دارد و تأثیر گناه بر روح و روان انسان حقیقتی انكارناپذیر است. گناه، انسان را از درك لذت ها و توفیق های عظیم معنوی محروم می سازد.
مشابه مضمون این دو، حدیث حضرت امیرالمؤمنین(ع) در دعای سوزناك كمیل است كه می فرماید: «وقَعَدت بی اغلالی؛ (خدایا) زنجیرهای گناه، مرا در این سرای خاكی زمین گیر كرده است.» یكی از عوامل سلب توفیق، دروغ گفتن است كه حضرت صادق(ع) فرمود: «مردی یك دروغ می گوید و این موجب می شود كه از خواندن نماز شب محروم گردد.»(9)
فضیلت رود فرات
همین محدّث با واسطه روایت می كند از حضرت صادق(ع) كه فرمود: «هركس از آب فرات بنوشد و در هنگام تولّد كام او را با این آب بگیرند، ما اهل بیت را دوست خواهد داشت.»(10)
اوصاف برجسته حضرت علی(ع)
روایت می كند از نعمان بن سعد كه گفت: امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود:«انا حجةالله، و انا خلیفة الله، و انا صراط الله، و انا بابُ الله، و انا خازن علم الله، و انا المُؤتَمنُ علی سرّ الله، و انا امام البریّة، بعد خیرالخلیقه محمد نبیّ الرّحمه(ص)؛ منم حجت خدا، منم جانشین او در زمین، منم راه خدا، منم خزانه دار دانش الهی، منم امین بر اسرار خداوندی، من هستم رهبر تمام مردم بعد از بهترین مخلوق و آفریده حضرت محمد(ص) است.» (11)
ثواب زیارت حضرت رضا(ع)
عمران حدیث می كند از حضرت امیرالمؤمنین(ع): «نزدیك است كه یكی از فرزندان من، در سرزمینی كه «خراسان» نامیده می شود؛ با زهر به شهادت رسد. نام او، نام من و نام پدرش، نام فرزند عمران است. بدانید كه هركس او را در غربت زیارت كند، خداوند متعال گناهان او را خواهد بخشید، گرچه بسیار فراوان باشد.»(12)
زیارت قبور امامان و بزرگان دین، بدون تردید یكی از راههای پیوند و گرایش به سوی آنان است. در حقیقت این بارگاه ها، همانند مشعل های فروزان الهی در زمین اند.
البته روشن است ثواب هایی كه برای زیارت این پاكان نقل شده، در گرو پیروی از راه آنان و شناخت حقانیت آنها است. زیارت آن امامان علیهم السلام، خود نوعی تولاّ و اظهار مهر و وفا به دوستان خدا به شمار می رود.
امامان و فرشتگان
عمران، روایت می كند از عبدالله بن سهل اشعری و او از پدرش كه: «حمران بن اعین بر امام باقر(ع) وارد شد. عرض كرد: آقاجان! شنیده ام فرشتگان بر ما نازل می شوند و بر روی فرش های ما قرار می گیرند! فرمود:
مگر این سخن خداوند متعال را نخوانده ای كه (آنان كه گفتند خدای ما الله است و سپس در این راه استقامت كردند، فرشتگان بر آنان فرود می آیند كه بیمناك و اندوهگین نباشید! مژده باد شما را به بهشت كه شما را به آن وعده داده اند!)(13)،(14)
پی نوشت ها:
1 رجال نجاشی، چاپ جامعه مدرسین، قم، ص 291؛ معجم رجال الحدیث، چاپ مؤسسه آل البیت، قم، ج 13، ص 150؛ وسائل الشیعه، ج 20، ص 285؛ قاموس الرجال، چاپ جامعه مدرسین، قم، ج 8، ص 254 .
2 اصول كافی، چاپ دارالكتب الاسلامیه، تهران، ج 1، ص 231 .
3 همان، ص 258 .
4 همان، ص 305، حدیث 3، باب الاشاره و النّص علی ابی جعفر(ع) .
5 بحارالانوار، ج 2، ص 190، باب 26 .
6 همان، ج 22، ص 343، باب 10 .
7 همان، ج 84، ص 145 .
8 توحید شیخ صدوق، چاپ مكتبه صدوق، ص 97 .
9 فروع كافی، ج 3، ص 450 .
10 مستدرك الوسائل، چاپ اصفهان، ج 17، ص 23 .
11 اختصاص شیخ مفید، ص 12 .
12 وسائل الشیعه، ج 14، ص 554، باب 82 .
13 فصّلت / 30 .
14 بحارالانوار، ج 26، ص 352، باب 9 .
منابع :
1- کتاب گنجینه دانشمندان
2- کتاب ستارگان حرم
تهیه و فرآوری: فریادرس گروه حوزه علمیه
