دوربینِ روی دست نگاهی به مجموعه‌شعر «عکاس دوره‌گرد» نوشته‌ی حامد رحمتی دایره واژگانی رحمتی در بعضی آثار، وسعتش را نشان می‌دهد اما در چند شعر، همین شاعر نشان می‌دهد برای انتخاب واژه چندان وسواس به خرج نداده است و این همان جایی‌ست که او تمایل به حرف زدن دارد و فراموش می‌کند این‌همه توضیح اضافه آفتی‌ست برای شعرش. عکاس دوره‌گرد/ حامد رحمتی/ تعداد صفحه : 95 صفحه/ قیمت : 2500 تومان/ انتشارات : آهنگ دیگر عکاس دوره گرد کتاب فضاهاست. حامد رحمتی با درک اهمیت فضا‌سازی به‌عنوان یکی از نکاتی که می‌تواند شعر یک شاعر را از شباهت به دیگران دور کند تلاش زیادی کرده تا با فضاسازی‌های مدام شعری برای امروز بنویسد. شعری که برای جلوه داشتن، خود را آلوده به ژست‌های سطحی و اداهای زبانی که کارکرد درون متنی پیدا نمی‌کنند نکرده است. متانت فردی مولف در سطر‌سطر این شعرها مشخص است. شاعری که بر عکس بسیاری از هم نسلانش به خوبی جهان‌بینی‌اش در آثار موج می‌زند. هرچند، گاهی برای به رخ‌کشیدن این جهان فردی به دام توضیحات می‌افتد و مدام حرف می‌زند اما همین که می‌داند شعر امروز بیش از هر چیز نیازمند شاعرانی‌ست که به پشتوانه‌ی داشتن اندیشه و قدرت تحلیل پیرامون حرفی برای گفتن داشته باشند و صرفا به چند تصویر یا دو سه شگرد زبانی دل‌خوش نباشند، خودش موهبتی‌ست. دایره واژگانی رحمتی در بعضی آثار، وسعتش را نشان می‌دهد اما در چند شعر، همین شاعر نشان می‌دهد برای انتخاب واژه چندان وسواس به خرج نداده است و این همان جایی‌ست که او تمایل به حرف زدن دارد و فراموش می‌کند این‌همه توضیح اضافه آفتی‌ست برای شعرش. در این مجموعه همانند حرکت روی لبه‌ی تیغ گاهی این استفاده از روایت به نفع شعر تمام شده و گاهی به ضررش. هرچند نام مجموعه اگر به‌عنوان یک نشانه قرار بود به ما کلیدی برای ورود به دنیای کتاب بدهد اما تصویر‌سازی‌های عکاس دوره گرد چندان دخلی به ثبت لحظه‌های ثابت ندارد و بیش‌تر شبیه دوربین روی دست ما را در پیچ‌و‌خم سوژه‌های رحمتی می‌کشاند و این مسئله‌ای‌ست که رحمتی باید در کارهای بعدی‌اش به آن توجه بیش‌تری کند. چرا که به اعتقاد من اتفاقا شیوه‌ی تصویر‌سازی‌های رحمتی وقتی در کنار فرم روایت او قرار می‌گیرد یک فرصت عالی برای او می‌سازد، پس او خوب می‌داند دوران تصویر‌های کارت پستالی گذشته است و حال سوال اینجاست آیا حیف نیست تنها به صرف زیبایی یک عنوان مرعوب آن بشویم؟ حامد رحمتی در این کتاب اتفاقا نه عکاسی دوره گرد که بیش‌تر عابری‌ست که از کنار جزئیات اطرافش ساده نمی‌گذرد و تنها به ثبت یک فریم ساده قانع نشده و لحظه‌ها را با تمام پیشینه و آینده‌اش دنبال می‌کند. و این‌جاست که او از شاعری متوسط تبدیل به شاعری قدرت‌مند می‌شود که می‌تواند یکی از آیندگان درخشان شعر ایران باشد. برتریتی که رحمتی نسبت به دیگر همتایان خود خاصه هم نسلان اش دارد؛این است که از ابزار آشنایی زدایی به شکل مطلوبی بهره می برد و نیز به اهمیت استفاده از آرایه ی "تشخیص" واقف است. از دهان دودکش ها/بوی درخت می آید!/گونه ی برف روب ها/از شرمساری سرخ می شود/در تقویم ِ روی میز/ تا آمدن بهار چند ورق/نمانده است/چقدر دست هایم/به زندگی گرم است!/از دانه های برف/آدم های خوبی ساخته ام(از دهان دودکش ها – ص 11) حامد رحمتی در این کتاب اتفاقا نه عکاسی دوره گرد که بیش‌تر عابری‌ست که از کنار جزئیات اطرافش ساده نمی‌گذرد و تنها به ثبت یک فریم ساده قانع نشده و لحظه‌ها را با تمام پیشینه و آینده‌اش دنبال می‌کند. و این‌جاست که او از شاعری متوسط تبدیل به شاعری قدرت‌مند می‌شود که می‌تواند یکی از آیندگان درخشان شعر ایران باشد. رولان بارت در بحث ِ مرگ ِ مولف معتقد بود "تولد خواننده باید به بهای مرگ ِ مولف صورت گیرد "در حالی که می بینیم رحمتی بر خلافِ این قاعده رفتار می کند و اصرار بر حضور ِ مولف در متن دارد. از این نظر در این شعر (مولف زنده است) و نیز در بسیاری دیگر از اشعار مشاهده می شود که مولف هم چنان حاکم بلامنازع است و از حضورش نیز کاسته نمی شود.یک دانای کل که در جهان نسبی اصرار دارد دنیا را از منظر او ببینند.همه چیز به دنیای درون متن خلاصه می شود و این گونه است که مولف از سهم لذت رسانی به مخاطبین خود می کاهد. من بودم.../آن مولفی که باید می مرد/کاغذهای دفترم را/ به آتش کشیدم/و به کبوتری سفید/به دست های ِ شما رسید/شاعر شعر می نویسد/قصاب گوشت می فروشد/و مرگ با چهره ای خندان/از کنارمان می گذرد/می دانی؟خاصیت زندگی همین است و .... همان طور که مشاهده می کنید مولف حتی به مخاطب این امکان را نمی دهد تا گزاره ی"خاصیت زندگی همین است" را از خود متن دریافت کند. یا شعر را به گونه ای پیش نمی برد تا مخاطب خود به چنین تعلیقی برسد. همان گونه که به تحریر رفت او خود را بر حق دانسته تا به جای مخاطب تصمیم بگیرد. و مخاطب را وارد دنیایی می سازد که تنها می توان از دریچه ی شعور او به آن دنیا نگریست.شعرهای او یک پنجره بیشتر برای دیدن ندارد. گلوله ای/ در تاریکی شلیک کرده اند/گلوله ها/به هدف نزدیک که می شوند/پناه می گیریم/گلوله ها/به هدف که می خورند/آرام می گیریم(مولف زنده است/ص 14) رحمتی در شعرهایی که کلمه بر مدار تصویر می چرخد به مراتب موفق تر عمل می کند.شاید باید او را شاعری ایماژیست خطاب کرد که اگر در این مسیر گام نهد از دریای آرام او مرواریدهای گرانبها تری به خانه می توان برد! خلاقیت های زبانی در شعرهای رحمتی بسیار کم رنگ است در واقع او برای ایجاد تحرک در بحث زبان دل خوش به ابزار آشنایی زدایی است که نوعی غریب گردانی را برایش به همراه می آورد.شعرهای رحمتی از عدم جسارت رنج می برند.رفتاری بسیار محافظه کارانه دارد. به عبارتی این مجموعه پاسخ گوی علاقه مندان به شعرهایی با جسارت های فرمی،زبانی،ساختاری نیست. دیگر سخن آن که در بررسی جریان موسوم به ساده نویسی،خطری که شاعران جوان تر را تهدید می کند سلطه گری لحن پیشکسوتان شعر ساده نویسی بر شعر آن هاست.برای مثال بسیار دیده شده است که لحن عاشقانه ی شعرهای عباس صفاری،شمس لنگرودی،حافظ موسوی،رسول یونان و ... بر شعر متاثران این جریان سایه افکنده که رگه هایی از این تاثیر را نیز می توان در اشعار رحمتی سراغ گرفت. نکته ی دیگر آن که شعرهای رحمتی بر پایه ی روایت شکل می گیرد در واقع در بسیاری از شعرهای او تصاویر به صورت پاساژهایی مجزا در بطن اثر متشخص می شوند و این تکنیک به کرات مورد استفاده قرار می گیرد از این رو پس از چندی با تکنیکی کلیشه شده مواجه می شویم که هر جا شاعر به لحاظ عناصر تکنیکی کم می آورد این نوع تکنیک را جایگزین می نماید. بیشترینه ی شعرهای رحمتی به لحاظ ساختار،شکلی دایره ای دارند.او در شعرهایش از نرم زبان خروج نمی کند.در بسیاری مواقع حضور بی امان فعل ها را مشاهده گر هستیم که یکی پس از دیگری بدون احساس ضرورت پشت سر هم ردیف شده اند.برای نمونه در گزاره ی"گوش هایم سنگین شده است"می بینیم که شاعر از دو فعل "شده" و "است" استفاده می کند.شاید این آسیب به این واسطه پیش آمده باشد که آذری زبان ها ترکی فکر می کنند و مجبورند آن را در ذهن ترجمه کرده و به فارسی بنویسند. در پایان باید گفت شعر "کافه"از این مجموعه می تواند به عنوان الگویی مناسب،چراغ راه آینده ی شاعر باشد. ... سوفیا!/از انتهای آسمان/عده ای خورشید را/پایین می آورند/و قایق های موتوری/از صید ِ ماه بر می گردند/بار دیگر .../به گوش ِ گوش ماهی ها/شعری نجوا کنیم/شاید زیر پوست ِ ساحل/دو ماهی کوچک شویم/ دو نهنگ خسته از آب/در یک تنگ شیشه ای/به سکه ها/خیره می شویم/به سبزه هایی که زرد شده اند/ و بهار/ از پشت ِ درخت ها/بیرون می آید/سوفیا!/رنگ ِ چشم های تو/ شب های بارانی کافه نیست/ و دریا،از پشت پنجره/ محو خواهد شد.(ص 33و 34) فرآوری: مهسا رضایی بخش ادبیات تبیان منابع: روزنامه آرمان، هزار کتاب