در هنگام صاعقه چه کنیم؟ طبیعت گردانی که در بهار راهی کوه و دشت می شوند، خوب می دانند که در بهار علاوه بر تمام خطرات سفر، یک خطر جدی دیگر هم آنها را تهدید می کند: صاعقه! برای بیشتر ما صاعقه شاید یک حادثه کمیاب باشد که ذهنیت درستی از آن نداریم اما وقتی قرار باشد به عنوان یک طبیعت گرد حرفه ای در بهار راهی ارتفاعات شویم، باید همه چیز را درباره این حادثه سریع و جدی بشناسیم. همه می دانیم که رعد و برق نوعی تخلیه الکتریکی است که در اثر الکتریسته ساکن بین دو ابر و زمین ایجاد می شود اما شاید تا به حال نشنیده باشید که ایران یکی از صاعقه خیزترین مناطق دنیاست. به خصوص دشت خوزستان، کوه های زاگرس و البرز. ما معمولا به سه روش مورد آسیب صاعقه قرار می گیریم 1- برخورد مستقیم که در آن صاعقه مستقیما به فرد برخورد می کند. 2- جریان زمینی که صاعقه در فاصله ای دورتر به زمین برخورد کرده و از طریق زمین به بدن فرد می رسد. 3- جریان القایی: تخلیه الکتریکی با بدن فرد از طریق هوای باردار اطراف. در این موارد معمولا بسته به شدت بار الکتریکی سوختگی، مشکلات تنفسی، ایست قلبی، ضایعات چشمی، ناشنوایی، مشکلات مغزی، شوک، خونریزی داخلی، آسیب به دستگاه عصبی، شکستگی، و ضایعات استخوانی، اتفاق می افتد. اما با توجه به حالت ابرها و صدای رعد و برق از دور می توان وضعیت را زود تر تشخیص داد و یک نقطه امن را برای خود یافت. چطور پناه بگیریم؟ • در مکانهای مرتفع قرار نگیرید. • از درختان، تپه ها، دیرکها، طناب رختشویی، سیم برق هوایی، لوله های فلزی و آب دور شوید. • به اشیاء فلزی ( از قبیل دوچرخه، نرده های آهنی، قلاب ماهیگیری، لوازم فلزی خانه و واگنهای راه آهن، باطون کوهنوردی و... ) دست نزنید. • اگر در فضای باز گرفتار رعد و برق شدید، سریعا اشیاء فلزی را از خود دور کرده و زیر خود یک عایق مانند کوله پشتی یا زیر انداز و یا هر عایق دیگری قرار دهید و زانو و پاهای خود را نزدیک یکدیگر قرار داده و سر خود را خم کنید و به حالت چمباتمه بنشینید. • اگر در حال شناکردن هستید یا روی قایق سوارید فوراً از آب بیرون بیائید و در صورتی که نزدیک به آب هستید فورا از آن دور شوید. • زیرتک درخت ها و یا درختان بلند پناه نگیرید. در صورتی که در منطقه ای پر درخت هستید زیر کوتاه ترین درخت پناه بگیرید. • در نقاط مرتفع پناه نگیرید و به نقاط پست بروید. • در صورتی که در اتومبیل هستید،‌ در محل مطمئن توقف کنید و موتور را خاموش کنید و آنتن ماشین را پائین بکشید. • در صورتی که بار الکتریکی را حس کردید مانند زمانی که موهای سرتان سیخ سیخ شد و یا در پوست خود احساس مور مور شدن کردید احتمال اینکه صاعقه به شما بزند بسیار زیاد است، فورا روی زمین دراز بکشید. • در صورتی که در منطقه ای باز بصورت گروهی حرکت می کنید، فورا از یکدیگر فاصله گرفته و نکات فوق را انجام دهید. علایم فرد صاعقه زده بر اساس شدت صدمات وارده، علایم فرد آسیب دیده متفاوت است. معمولا میزان مرگ و میر در اثر صاعقه حدود 20 تا 30 درصد بوده و در 70درصد موراد قربانیان نجات پیدا می کنند اما عوارض ماندگاری در آنها به وجود خواهد آمد. • اختلال عصبی ممکن است بصورت کاهش سطح هوشیاری، فراموشی، تشنج، سوزن سوزن یا گزگز شدن انتهای دست و پا، ‌لکنت زبان، خونریزی های مغزی و کما باشد. • اختلالات قلبی - عروقی بصورت نامنظم شدن ضربان قلب و افزایش فشار خون شدید می باشد. • شایع ترین علت مرگ در افراد صاغقه زده، ایست تنفسی است. پوست از چند طریق ممکن است دچار ضایعه شود. شایع ترین آن، سوختگی حاصل از انتقال سطحی جریان الکتریکی است و همچنین سوختگی در نواحی مرطوب بدن ( زیربغل و کشاله ران ) ممکن است اتفاق بیافتد. • بیش از 50 درصد قربانیان صاعقه دچار پارگی پرده گوش شده و همچنین ممکن است اختلال شنوایی در اثر جابجایی استخوان های گوش میانی بوجود آید. با صاعقه زدگی چه کنیم؟ در این موارد معمولا کار زیادی از دست شما بر نمی آید مگر آنکه به فنون کمک های اولیه آشنا باشید اما در هر صورت بدانید که: • مصدوم باید در هر شرایطی به بیمارستان انتقال داده شود و دست کم به مدت 24 ساعت تحت نظر قرار گیرد. تنفس و نبض مصدوم ارزیابی شود و در صورت عدم وجود نبض و تنفس، احیای قلبی - ریوی انجام شود. توجه به خونریزی داخلی مصدوم ضروری است. • آسیب های ناشی از سوختگی را درمان کنید و مراقب آسیب های ستون فقرات و شکستگی ها باشید. الهام مرادی بخش گردشگری تبیان برگرفته از: سایت همطناب، کتاب هنر زنده ماندن در شرایط سخت، سایت بقا در طبیعت