زمان تشکیل فلسطین هم‎اکنون است نخست وزیری كه حسنی مبارك برای دوره بعد از خودش تعیین كرده بود در مقابل فشار توده های مصری طاقت نیاورد و شواری نظامی فرد دیگری را به جای وی به ریاست دولت برگزید. محمد الغنوشی كه 13 سال آخر دوره بن علی را در سمت نخست وزیری گذرانده بود، بر اثر فشار افكار عمومی داخلی و وابستگی به رژیم گذشته استعفا داد. تحولات همچنان ادامه دارد. در یمن و بحرین و حتی عمان و كویت و عربستان هر روز افكار ناراضیان بیشتر مطرح می شود. آیا می توان تصور كرد كه این تحولات تا 6 ماه دیگر فرجام مشخصی یافته باشد و در بسیاری از كشورهای عرب، افرادی جدید و از میان مردم جای سیاستمداران از کار افتاده را گرفته باشند؟ احتمالا چنین خواهد شد، ولی چرا تا ماه سپتامبر؟ سال گذشته میلادی و هنگامی كه دولت باراك اوباما به فراهم آوردن زمینه برای واداشتن طرف های فلسطینی و اسرائیلی به مذاكرات مستقیم و سپس غیرمستقیم مشغول بود، وعده داد كه تا سپتامبر سال 2011 كشور فلسطین برپا خواهد شد. سازمان ملل متحد عضو جدیدی خواهد یافت كه عضویتش بیش از 60 سال به تأخیر افتاده است. اسرائیل موفق شد كه طرح امریكا را با پافشاری بر ساخت شهرك سازی در قدس شرقی و توسعه شهرك های موجود در كرانه باختری به شكست برساند. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، با برخورداری از حمایت كنگره امریكا در دو جناح جمهوری خواه و دموكرات، تقاضای رئیس جمهوری امریكا برای توقف فقط سه ماهه شهرك سازی را به دیوار زد و ... همه تلاش ها متوقف شد. دولت محمود عباس، كه حاكمیت شبه خودمختار آن تنها به بخش هایی از كرانه باختری محدود می شود، برای زنده نگه داشتن آنچه روند صلح می خواند، به رایزنی با دولت های عرب و غیرمتعهد و اروپایی پرداخت تا از قطعنامه پیشنهادی وی در شورای امنیت حمایت كنند كه تكرار قطعنامه های قبلی در مورد كشمكش عربی ـ اسرائیلی بود: محكومیت شهرك سازی. در سایه این وضعیت خاموش، اسرائیل طرح های بیشتری را برای ساخت واحدهای جدید در اراضی اشغالی فلسطین به مناقصه گذاشت، ولی در جایی دیگر از دنیا اتفاقی افتاد كه اسرائیل نتوانست مانع از بروز آن شود. دولت های امریكای لاتین یكی یكی كشور فلسطین در مرزهای سال 1967 را به رسمیت شناختند. نتانیاهو سعی كرد این اقدام را غیر مهم جلوه دهد، چون سرزمین مورد مناقشه در دست اسرائیل است و در افق هم هیچ راهی برای به استقلال رسیدن آن به چشم نمی خورد. دولت محمود عباس، كه حاكمیت شبه خودمختار آن تنها به بخش هایی از كرانه باختری محدود می شود، برای زنده نگه داشتن آنچه روند صلح می خواند، به رایزنی با دولت های عرب و غیرمتعهد و اروپایی پرداخت تا از قطعنامه پیشنهادی وی در شورای امنیت حمایت كنند كه تكرار قطعنامه های قبلی در مورد كشمكش عربی ـ اسرائیلی بود: محكومیت شهرك سازی. ناگهان طوفانی سونامی وار در خاورمیانه شروع به وزیدن گرفت كه خارج از محاسبه اوباما و نتانیاهو و محمود عباس بود. انقلاب در تونس بسرعت بر مصر اثر گذاشت و حسنی مبارك، متحد اصلی این هر سه، ظرف سه هفته ناچار قدرت را واگذاشت و همه چیز فروریخت. رأی مخالف امریكا با قطعنامه مورد حمایت 130 عضو ملل متحد ادامه سیاستی سنتی و ناكارآمد بود كه با مناسبات فضای جدید در خاورمیانه سازگاری ندارد. در امریكا شنیده می شود كه اگر اوباما از وتو استفاده نمی كرد جمهوری خواهان پوست وی را می كندند، ولی این توجیه دیگر برای كسی متقاعد كننده نیست، چون اوباما 50 دقیقه با محمود عباس تماس تلفنی گرفت تا وی را از طرح قطعنامه در شورای امنیت منصرف كند. در اسرائیل نیز این پرسش ذهن مسئولان را آرام نمی گذارد كه آیا امریكا بازهم قطعنامه جدید را وتو خواهد كرد؟ اسرائیل باید محاسبات جدیدی بكند. كمیته 4 جانبه (امریكا، روسیه، اتحادیه اروپا، ملل متحد) گام های كوچكی را دوباره برداشته است. اسرائیل نگران است كه، در شرایط جدید خاورمیانه، انحصار هرگونه ابتكار صلح از دست امریكا خارج شود و یا خود امریكا دیگر مایل به ایفای این نقش انحصاری نباشد. تا ماه سپتامبر، اسرائیل باید خود را با بحرانی جدید، در كنار بحران های كنونی سقوط متحدان عرب خود، روبرو ببیند چرا که تردیدی نیست كه ملت های عربی بعد از پیروزی در نهضت های خود آزادانه و بدون ترس از سركوب دولت ها به ارزیابی سیاست امریكا در قبال مسئله فلسطین خواهند نشست. خبرهایی درباره طرح مرحله ای اسرائیل مطرح می شود كه لیبرمن، وزیر امور خارجه، آن را تبلیغ می كند. بر اساس این طرح، كشور موقت فلسطین در حدود 40% كرانه باختری تشكیل می شود و مسائلی مانند سرنوشت قدس یا بازگشت آوارگان فلسطینی و منابع آب و امنیت داخلی به مراحل بعد و به دوره ای طولانی مدت واگذار می¬شود. طرف فلسطینی قبلا این طرح را رد كرده است. به نظر هم نمی رسد كه محمود عباس یا هر مسئول فلسطینی در شرایط كنونی تن به مخاطره بدهد و آن را بپذیرد. «ما از همه اروپایی ها تضمین دریافت كرده ایم كه در ماه سپتامبر كشور فلسطین را در مرز 1967 به رسمیت بشناسند»، نبیل شعث، یكی از اعضای گروه مذاكراتی فلسطین، در پاریس، ادامه داد: «ما ترجیح می دهیم كه این شناسایی همین الان صورت بگیرد تا اینكه به انتظار ماه سپتامبر بمانیم.» به گفته وی، فرانسه و سوئد و اسپانیا و پرتغال به سمت شناسایی كشور فلسطین پیش می روند. قبرس قبلا شناسایی كرده و مالت و اسلوونی هم بزودی خواهند كرد. اروپا به خاورمیانه از نظر جغرافیایی نزدیك تر از امریكاست و بحران دهای این منطقه بر امنیت داخلی و اجتماعی آن تأثیر می گذارد. بر خلاف امریكا، اروپا گام مهمی را در نزدیك شدن به دیدگاه عربی برداشته است. تمام دولت های اروپایی عضو شورای امنیت ملل متحد با قطعنامه محكومیت شهرك سازی موافق بودند. تا ماه سپتامبر، اسرائیل باید خود را با بحرانی جدید، در كنار بحران های كنونی سقوط متحدان عرب خود، روبرو ببیند چرا که تردیدی نیست كه ملت های عربی بعد از پیروزی در نهضت های خود آزادانه و بدون ترس از سركوب دولت ها به ارزیابی سیاست امریكا در قبال مسئله فلسطین خواهند نشست. بخش سیاست تبیان منبع:پرس تیوی