مشورت یا خودخواهی ؟! در قرآن سیمایی از استبداد هست یعنی کسی که خود رأی است . می‌گوید هر چه من گفتم ، همین است . حاكم مستبد مردم را به بردگی می‌كشاند ؛ « وَقَوْمُهُمَا لَنَا عَابِدُونَ »[1] فرعون می‌گفت : فامیل موسی و هارون(ع) نوكرو برده ی ما بوده‌اند . نمرود می‌گفت :« أَنَا أُحْیِی وَأُمِیتُ » جان مردم دست من است . می‌گفت : هر كس خلاف نظر من باشد ، « لَأُقَطِّعَنَّ أَیْدِیَكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ »[3] به زمین دارها می‌گفت این موسی می‌خواهد زمین هایتان را از شما بگیرد ؛ « یُرِیدُ أَنْ یُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ » [4] ، به افراد مذهبی می‌گفت : « إِنِّی أَخَافُ أَنْ یُبَدِّلَ دِینَكُمْ ؛ این موسی می‌خواهد دین شما را بگیرد »[5] اگر پولی دارد نمی‌گوید خدا داده است ، می‌گوید : این خودم بودم که کسب کردم : « قَالَ إِنَّمَا أُوتِیتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِندِی »[6] یعنی سیستم اقتصادی و فكر من بوده است كه پولدار شده‌ام . سیمای استبداد 1- مردم را به بردگی می‌كشند . 2- هر كجا بخواهند ملك خود معرفی می‌كنند . 3- تهدید . 4- همه چیز باید با اجازه او باشد . بركات مشورت در قرآن سوره‌ای داریم بنام سوره شوری ، یعنی سوره مشورت . شوری در لغت یعنی انتخاب بهتر . یعنی از مردم مشورت كن ، ببین كی حرف خوب می‌زند ، نه بیشترین آراء با كی است . خلاصه شور معنایش بهترین است نه بیشترین . امام علی(علیه السلام) بیست و پنج سال در خانه نشست . این در حالی بود که ؛ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : « عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ »[7] بنابراین اگر كسی حق گفت ، ولو رأی نیاورد این معنایش این نیست كه چون رأی نیاورد ، پس باطل است . شوری در لغت یعنی انتخاب بهتر . یعنی از مردم مشورت كن ، ببین كی حرف خوب می‌زند ، نه بیشترین آراء با كی است . خلاصه شور معنایش بهترین است نه بیشترین . مشورت در كنار نماز آمده است ؛« وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنْفِقُونَ »[8] این نشانه اهمیت است . فایده‌های مشورت 1- ضریب خطا را كم می‌كند كسی كه با نظرات مردم آشنا شد پی به اشتباهات خودش هم می‌برد. 2- استعدادها را شكوفا می‌كند . ابرهیم(علیه السلام) صد ساله بود ، با پسر سیزده ساله مشورت كرد گفت : « فَانظُرْ مَاذَا تَرَى ؛ رأی تو چیه؟ »[9] آدمی كه مشورت نمی‌كند ، ابتدا خودبین است و بعد خود پرست می‌شود . مشورت هم در مدینه آمده است و هم در مكه . آیه 38 سوره آل عمران در مكه نازل شده است و آیه 159 سوره آل عمران در مدینه نازل شده است . یعنی قبل و بعد از حكومت ، مشورت مسئله‌ای اساسی است . باید یاد بگیریم اگر مشورت كردیم ،کسی رأی خلاف ما را داشت ، او را متهم نكنیم ، او را برای همیشه کنار نگذاریم . امام علی(علیه السلام) فرمود هر چه به ذهن‌تان می‌رسد به من بگوئید ، منتهی توقع نداشته باشید هر چه شما گفتید ، من عمل كنم . [10] فرآوری : زهرا اجلال – گروه دین و اندیشه تبیان پی نوشت ها : 1- مؤمنون / 47 2- شعرا / 22 3- اعراف / 124 4- همان / 110 5- غافر / 26 6- قصص / 78 7- المناقب / ج 3 / ص 62 8- شوری / 38 9- صافات / 109 10- نهج البلاغه / خطبه 80 این پایگاه متعلق به مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن می باشد