در سال ۱۳۴۷ و تا قبل از انقلاب، آمریکا ایران را متحد اصلی خود در منطقه و عراق را تهدیدی بالقوه می‌دانست. با این حال، این واشنگتن بود که تعیین می‌کرد ایران اجازه خرید چه سلاح‌هایی را دارد. موشک‌های بالستیک یکی از ممنوعیت‌های اصلی آمریکا برای ایران بود؛ با وجود پیشنهادهای مالی کلان محمدرضا پهلوی.

معادله نابرابر جنگ موشکی

با حملات موشکی صدام به شهرها، ایران به‌دلیل تحریم‌ها و نبود زیرساخت موشکی، امکان پاسخ متقابل نداشت. برای تغییر سرنوشت جنگ، قاعده بازی باید عوض می‌شد.

پس از مذاکرات مختلف، امیدهایی برای دریافت موشک از لیبی شکل گرفت. مشکل بعدی این بود که نیروهای ایرانی بلد نبودند که چگونه این موشک‌ها را پرتاب کنند.

 مأموریت طهرانی‌مقدم در سوریه

سوریه پذیرفت تا آموزش موشکی نیروهای ایرانی را برعهده بگیرد و ۳ آبان ۱۳۶۳، حسن طهرانی‌مقدم ۲۵ساله به همراه ۱۲ نیروی منتخب و ۲ مترجم راهی سوریه شد.

پس از سه ماه آموزش فشرده، این گروه بر مراحل مختلف کار با موشک اسکاد بی مسلط شد؛ از آماده‌سازی و سوخت‌گیری تا نصب کلاهک و پرتاب موشک.

 نخستین موشک شلیک شد!

همزمان با آموزش نیروها در سوریه، امیرعلی حاجی‌زاده، نیروی ۲۳ ساله سپاه، در پادگان شهید منتظری کرمانشاه مقدمات راه‌اندازی یگان موشکی را فراهم کرد. با بازگشت نیروهای آموزش‌دیده، نخستین یگان موشکی سپاه، دور از چشم رسانه‌ها، فعالیت خود را آغاز کرد.

و ۲۱ اسفند ۱۳۶۳؛ نخستین موشک ایران به سوی عراق شلیک شد.

جبهه پنهان جنگ علیه برنامه موشکی

صدام تا چند پرتاب نخست، رسماً دستیابی ایران به توان موشکی را انکار می‌کرد و حملات را به خرابکاری نسبت می‌داد. اما بعدتر، تلاش‌های گسترده‌ای را برای نابودی این توان آغاز کرد. از جمله این اقدامات:

• اعزام جاسوس برای شناسایی محل ذخیره موشک‌ها
• بمباران پادگان منتظری در ۲۰ آبان ۱۳۶۵
• اعمال فشار بر لیبی، با کمک آمریکا، برای توقف فروش موشک و خرابکاری در برنامه موشکی ایران

آزمون بزرگ نیروهای موشکی ایران

به دنبال تدبیر طهرانی‌مقدم در سال ۱۳۶۴، یکی از موشک‌های اسکاد بی در اختیار گروهی از مهندسان قرار داده شد تا آن را مهندسی معکوس کنند.

پس از خرابکاری نیروهای لیبی در سازه‌های پرتاب موشک، طهرانی‌مقدم و تیمش دست به کار شدند و تنها ۱۷ روز بعد، بدون هیچ کمک خارجی، موشک‌ها را با موفقیت پرتاب کردند. اقدامی که قدرت‌های خارجی آن را ناممکن می‌دانستند.  

مسیری که ادامه دارد...

از دوران جنگ تحمیلی تا امروز، برنامه موشکی ایران با چالش‌های بسیاری روبه‌رو بوده؛ از شهادت حسن طهرانی‌مقدم در سال ۱۳۹۰ تا شهادت جمعی از فرماندهان و نخبگان موشکی در جنگ‌های ۱۲روزه و رمضان.

با همه این‌ها، مسیر توسعه برنامه موشکی ایران هرگز متوقف نشد؛ تا آنجا که با وجود تهدیدهای آمریکا، در ۱۹ آبان ۱۴۰۵، از جدیدترین شهرک موشکی سپاه رونمایی شد.