انتظار داشتیم پشت تلفن مکث کند، جا بخورد یا حداقل با تردید بگوید «چنین مراسمی برگزار نمی‌کنیم»؛ اما وقتی به عنوان مشتری با چند تالار و عمارت عروسی تماس گرفتیم، واکنش‌ها از قیمت‌ها هم تکان‌دهنده‌تر بود. انگار برای عقدکنان یا تولد قیمت می‌گیریم! در یکی از این تماس‌ها، به محض اینکه می‌گوییم برای «جشن طلاق» زنگ زده‌ایم، مسئول تالار بدون هیچ مکثی سراغ اصل مطلب می‌رود: «پک تشریفاتی داریم از خواننده و دی‌جی گرفته تا نورپردازی، آتش‌بازی و تصویربرداری به قیمت ۱۱۰ میلیون تومان؛ ورودی هم نفری ۲۵ میلیون تومان است.»
وقتی تاکید می‌کنیم که برایمان خیلی مهم است گل‌آرایی و تم مراسم مشکی و مناسب طلاق باشد، صاحب تالار تازه یادش می‌افتد با تعجب بپرسد: «دارید برای خودتون مراسم ختم می‌گیرید خانم؟ تالار که اصلاً جشن طلاق نداره!» اما این تعجب فقط چند ثانیه طول می‌کشد و بلافاصله راهکار می‌دهد: «اگه می‌خواین اون‌جوری بگیرید باید تمش رو انتخاب کنید؛ ما روبان‌های مشکی داریم.» می‌پرسیم یعنی تالار با برگزاری جشن طلاق مشکلی ندارد؟ و پاسخ نهایی‌اش آب پاکی را روی دستمان می‌ریزد: «ما کاری با نوع جشن نداریم، براتون برگزار می‌کنیم!» برای صاحبان این عمارت‌ها دیگر هیچ فرقی ندارد مشتری با قباله ازدواج وارد تالار می‌شود یا با طلاق‌نامه؛ پایکوبی روی ویرانه‌های یک زندگی، فقط یک قرارداد جدید است که باید بسته شود!
بغضی که ترکید
این خونسردی مسئولین تشریفات اتفاقی نیست؛ دنباله همان موج وارداتی است که این روزها مستقیم از ویترین شبکه‌های اجتماعی در سراسر دنیا تغذیه می‌شود. همین چند وقت پیش بود که «چو سونگ یون»، بلاگر ۳۷ ساله در کره جنوبی، تصمیم گرفت دوستانش را به یک تالار مجلل دعوت کند و برای پایان زندگی مشترکش جشن بگیرد. او لباس رسمی پوشید، تالار را مثل شب عروسی تزیین کرد و جلوی دوربین‌ها مدعی شد می‌خواهد ثابت کند طلاق یک شکست نیست، بلکه «تولد دوباره هویت مستقل» اوست. اما نقطه اوج این نمایش، جایی بود که در سناریو نوشته نشده بود؛ وقتی خانم بلاگر میکروفون را دست گرفت تا از «شروع فصل تازه» بگوید، ناگهان بغضش ترکید و جلوی مهمان‌ها زیر گریه زد! همان چند ثانیه اشکِ بی‌اختیار، پتکی بود بر سر تمام تئوری‌های فانتزیِ جشن طلاق؛ تصویری آشکار از زخمی که حتی زرق‌وبرق تالار هم نتوانست روی آن را بپوشاند.
بسته‌بندی "مجردی دوباره" در جشن طلاقها
شاید بپرسید اصلاً این رسم عجیب از کجا وارد فرهنگ مردم شد و چرا یک انسان باید برای تمام شدن رابطه‌ای که روزی با هزار امید شروعش کرده، دست و جیغ و هورا بکشد؟ اگر ریشه ماجرا را شخم بزنیم، به هیچ نیاز روحی واقعی نمی‌رسیم؛ این پدیده از دل بازار تشریفات در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در غرب بیرون آمد. زمانی که آمار ازدواج سقوط کرد اتاق فکرهای تجاری تصمیم گرفتند از «پایان رابطه» هم به اندازه «شروع رابطه» پول دربیاورند! آن‌ها با کمک سلبریتی‌ها، مفهومی به نام «مجردی دوباره» را بسته‌بندی کردند تا بتوانند کیک‌های فوندانت مشکی و بادکنک‌های گران‌قیمت را به آدم‌های زخم‌خورده بفروشند. در نسخه داخلی‌اش هم قنادی‌ها و عمارت‌ها خیلی زود بو بردند که از «خشم و لجبازی بعد از دادگاه» می‌شود پول خوبی به جیب زد. به قول همان مسئول مراسمها، برای بازار چه فرقی می‌کند زیر این بادکنک‌ها دو نفر به هم می‌رسند یا یک خانواده متلاشی می‌شود؟ مهم کارت بانکی است که در هر دو حالت کشیده می‌شود!
از انتقام عاطفی تا نمایش اینستاگرامی
اما چرا آدم‌ها تن به این بازیِ بازار می‌دهند؟ جشن گرفتن برای پایان یک زندگی، محصول نسلی است که همه‌چیز حتی احساسات و تعهد را «یک‌بارمصرف» می‌بیند. انسانِ فردگرایی که حوصله ساختن، ترمیم کردن و فداکاری ندارد، همسر و زندگی مشترک را هم مثل کالایی می‌بیند که وقتی به مشکل خورد، باید دور انداختش و برای خلاص شدن از دستش مهمانی گرفت! از طرفی، پای یک «لجبازی و انتقام‌جویی کودکانه» هم وسط است. کیک‌هایی با تزئین «داماد در سطل زباله» یا شعارهای تحقیرآمیز روی کیک، نشان می‌دهد که فرد هنوز درگیر خشم و کینه است و تالار را به عنوان میدان تسویه‌حساب با همسر سابقش اجاره کرده است؛ تسویه‌حسابی که حتماً باید جلوی دوربین موبایل ثبت شود! اصلاً خیلی از این جشن‌ها اگر قابلیت استوری کردن وجود نداشت، هرگز برگزار نمی‌شدند. تمام این هزینه‌ها، باجی است که فرد به الگوریتم می‌دهد تا با گرفتن کامنت‌های تسکین‌دهنده‌ای مثل «آفرین دختر قوی!» و «لیاقتت بیشتر از این بود»، خلأ و تنهایی ترسناکِ درونش را با لایک‌های فالوورها پر کند.
زخم باز جشن طلاق
تراژدی اصلی زمانی شروع می‌شود که از زاویه روان‌شناسی به این جشنهای نمایشی نگاه کنیم. طلاق در تمام دنیا، بعد از مرگ عزیزان، دومین شوک و ترومای بزرگ زندگی هر انسانی است؛ یک «سوگ واقعی» که ذهن برای عبور از آن، حتماً باید مراحل طبیعیِ غم، پذیرش اشتباه و التیام را طی کند. اما کسی که بلافاصله بعد از امضای دفترخانه، لباس مجلسی می‌پوشد و می‌رقصد، در حال یک «فرار رو به جلو» و انکار هیستریک است. فرد از شدتِ ترس از قضاوت شدن و احساس شکست، به رفتارِ کاملاً متضاد یعنی خنده و رقص افراطی پناه می‌برد. اما غمِ سرکوب‌شده که با صدای دی‌جی از بین نمی‌رود! این زخمِ باز، زیر روکش خامه‌ای کیک پنهان می‌شود و چند ماه بعد، درست زمانی که تب‌وتاب استوری‌ها خوابید و مهمان‌ها به خانه‌هایشان رفتند، به شکل افسردگی بیرون می‌زند.
عادی‌سازی یک فاجعه!
پشت این مراسمها، گاهی انگیزه‌های عجیبی پنهان شده؛ مثل فردی که برای حفظ ظاهر و فرار از تحقیر فامیل، دست به جیب شده تا جدایی‌اش را پشت نقاب جشن پنهان کند! بیرون آمدن از یک رابطه تصمیمی شخصی است، اما وقتی به کالایی تجاری تبدیل می‌شود، زنگ خطر را به صدا درمی‌آورد؛ چرا که به گفته جامعه‌شناسان، پررنگ کردن بیش از اندازه این رفتارها، رفته‌رفته قبح ماجرا را ریخته و آن را به الگویی همه‌گیر در جامعه تبدیل می‌کند.
پیام شما به ما