چالش اصلی ما چیه؟
بزرگترین اشتباه اینه که فکر کنیم یه نسخه رو میشه برای همه سنین پیچید! ذهن بچه ۴ ساله با نوجوان ۱۳ ساله زمین تا آسمون فرق داره. اگه اطلاعات زیاد یا خشن به کودک بدیم، به جای محبت، ترس و اضطراب ایجاد میکنیم. پس «به اندازه ظرفیت و سن کودک بهش اطلاعات بدیم.»
فرشتههای کوچک ۳ تا ۶ ساله
تو این سن، بچهها اصلا درک درستی از شهادت، جنگ و خشونت ندارند.
هدف ما تو این سن چیه؟ فقط و فقط ایجاد علاقه و محبت قلبی به امام حسین علیهالسلام. ما اصلا به بخشهای دردناک و تشنگی شدید اشاره نمیکنیم. تمرکز روی مهربانی امام، دوستیشون با بچهها و زیباییهای کاروان است.
چطور بگیم؟
قصه و شعر: قصههای کوتاه درباره مهربانی با اصحاب مثل حر یا غلامشون، جون رو تعریف کنیم.
نقاشی و رنگآمیزی: براشون طرحهای آماده از خیمهها، پرچم یا کبوترهای حرم بیاریم تا رنگ کنند.
نذریهای کوچک: مشارکت دادنشون در پخش کردن نذریهای کوچک.
سنین دبستان (۷ تا ۱۰ سال)
تو این سن، تفکر منطقی بچهها شکل میگیره. اونا مفهوم حق و باطل، دوستی و دشمنی رو میفهمند.
چقدر اطلاعات بدیم؟ میتونیم بگیم که امام حسین علیهالسلام یارانی داشتند که خیلی وفادار بودند. یه آدم بد به اسم یزید هم بود که حرف حق رو قبول نمیکرد. امام برای نجات دین و کمک به مردم ایستادگی کردند.
یادتون باشه هنوز هم وارد جزئیات خشن نمیشیم، فقط میگیم امام و یارانش تو این راه شهید شدند و جاشون تو بهشته.
ابزارهای آموزشی برای این سن
نمایش خلاق و تعزیه کودکانه: خودشون نقش یاران امام رو بازی کنند؛ مثلا نقش کسی که به دیگران آب میرسونه.
کتابخوانی گروهی: خوندن کتابهای داستانی که قهرمانش کودکان یا نوجوانان کربلا (مثل حضرت قاسم علیهالسلام) هستند، البته با فیلتر مهربانی و شجاعت، نه مقتلخوانی.
ساخت ماکت: با مقوا و گل، خیمهها و رود فرات رو درست کنند. این کار داستان رو براشون زنده میکنه.
ورود به نوجوانی (۱۱ تا ۱۵ سال)
اینجا دیگه با آدمبزرگهای کوچک طرف هستیم! نوجوانی سن الگوپذیری و هویتطلبیه. اونا میخوان بدونند «چرا؟».
چقدر اطلاعات بدیم؟ الان وقتشه که فراتر از یه حادثه تاریخی، به «فلسفه عاشورا» بپردازیم. مفاهیمی مثل آزادگی، زیر بار ظلم نرفتن، شجاعت، نماز و امر به معروف.
در مورد شهادت هم میتونیم واقعیت رو بگیم، اما باز هم نیازی به بازگو کردن روضههای باز نیست. تمرکز روی عظمت و شکوه کار امام است، نه فقط مظلومیت.
ابزارهای آموزشی برای نوجوانی
حلقههای گفتگو و پرسش و پاسخ: بذارید شبهاتشون رو بگن. چرا امام خانوادهشون رو بردند؟ چرا جنگ شد؟ با آغوش باز بشنوید و منطقی جواب بدید.
کتابهای رمان تاریخی: معرفی کتابهای جذاب و پرکشش که لحن حماسی دارند.
مسئولیت دادن در هیئت: کار رو بسپرید دست خودشون. سیاهیلشکر نباشند؛ چای بریزند، سیستم صوتی رو آماده کنند یا دکور بزنند. این یعنی هویتبخشی.
اشتباهاتی که نباید بکنیم
۱. دین رو ترسناک نکنیم: هدف ما این نیست که بچه رو به گریه بندازیم؛ هدف اینه که راه امام حسین علیهالسلام رو دوست داشته باشه.
۲. به سوالاتشون صادقانه جواب بدیم: اگه جواب سوالی رو بلد نیستیم، بگیم «بذار برم بیشتر بخونم تا با هم گپ بزنیم.»
۳. عاشورا فقط عزاداری نیست، حماسه است: در کنار سوگواری، شجاعت، زیبایی و عشقِ جاری در کربلا (به قول حضرت زینب: ما رأیتُ الّا جمیلاً) رو برجسته کنیم.
پیام شما به ما