«۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشدهی ایران کجاست؟» از جنگ ۱۲ روزه تا امروز (با گذشت کمتر از یکسال) این سوالی است که دائم در رسانهها مطرح میشود. هر رسانهی خارجی حدسیات خاص خود را در این باره دارد. بعضی از مقامات خارجی معتقدند که این اورانیوم، به علت بمبارانهای آمریکا نابود و غیرقابل استفاده شده است. بعضی دیگر نیز بیان میکنند که ایران به خوبی اورانیوم خود را پنهان کرده است.
البته اظهارات ترامپ دربارهی این ذخایر اورانیومی بیش از پیش بر سردرگمی رسانههای خارجی افزوده است. پس از سکوت نبرد و در میان مذاکرات، ترامپ شرطهای مختلفی را برای توافق گفته است. شرطهایی که در میان آنها معمولا از ذخایر هستهای هم نام برده میشود.
اما دولت ترامپ، مانند بسیاری از اهداف دیگرش، در مورد خواستههایش در این مورد هم بسیار متناقض عمل کرده است. در ادامه برخی از این اظهارات و بازیهای رسانهای ترامپ دربارهی ذخایر هستهای ایران را بررسی میکنیم.
مروری بر بازیهای رسانهای ترامپ دربارهی ذخایر هستهای ایران
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفتهی گذشته در یک جلسه توجیهی کاخ سفید گفت که تحویل اورانیوم توسط ایران، خط قرمز ترامپ است. بسنت در این باره گفت: «ایران باید اورانیوم غنیشدهی خود را تحویل دهد.»
ترامپ بعدا و در تاریخ ۸ خرداد، در رسانههای اجتماعی گفت که این اورانیوم «توسط ایالات متحده با هماهنگی و همکاری نزدیک با جمهوری اسلامی ایران، به علاوه آژانس بینالمللی انرژی اتمی، کشف و نابود خواهد شد.»
مارکو روبیو، وزیر امور خارجهی آمریکا، آخر هفتهی گذشته هم گفت که تهران باید «اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد.» روبیو افزود: «اینها اصول همیشگی رئیسجمهور به شمار میآیند.»
اما در واقعیت ماجرا کمی متفاوت است. جدای از اینکه ترامپ، تعیینکنندهی نتیجهی بازی نیست، او حتی در حرفهایش هم از اصول یکسانی پیروی نمیکند. در واقع، او در مصاحبههایش بارها دربارهی ذخایر هستهای ایران حرفهای متناقضی زده است. حرفهایی که در ادامه تعدادی از آنها را بررسی میکنیم.
مصاحبه ترامپ با رویترز در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵
قبل از سکوت نبرد و در فروردین امسال، ترامپ در مصاحبه با رویترز، تغییر رویهای آشکار نسبت به حرفهای گذشتهاش دربارهی ذخایر هستهای ایران داشت.
تنها سه روز قبل از این تاریخ، ترامپ اطمینان داده بود که ایران آنچه را که او «گرد و غبار هستهای» خود مینامد، تحویل خواهد داد. با اینحال در ۱۲ فروردین، ترامپ ناگهان اظهار داشت که این مواد به لطف حملات ایالات متحده در سال گذشته، آنقدر عمیق دفن شدهاند که حتی اهمیتی ندارند.
او گفت: «اینجا آنقدر زیر زمین است که من به آن اهمیتی نمیدهم.»
ترامپ پیشنهاد داد که مکانهایی که این مواد در آنها دفن شدهاند، میتوانند به سادگی تحت نظر باشند: «ما همیشه آن را از طریق ماهواره زیر نظر خواهیم داشت». در پی این مصاحبه، ترامپ گفت که ایران برای دستیابی به سلاح هستهای، ناتوان خواهد بود.
اما تنها دو هفته بعد، در مصاحبه دیگری با رویترز در ۲۸ فروردین، ترامپ دوباره سراغ وعدهی خود برای رسیدن به اورانیوم ایران بازگشت. ترامپ گفت: «ما با سرعتی مناسب و آرام به ایران خواهیم رفت و با ماشینآلات بزرگ شروع به حفاری خواهیم کرد.» و افزود: «ما آن را به ایالات متحده باز خواهیم گرداند.»
همچنین در ۶ اردیبهشت، ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بر این موضوع بیشتر تاکید کرد: «ما باید آن غبار هستهای را برداریم. ما آن را خواهیم برد.»
اواخر اردیبهشت و مصاحبهی ترامپ با فاکس نیوز
بعد از مصاحبههای قبلی و تقریبا تا اواخر اردیبهشت، مصاحبههای ترامپ دربارهی اورانیوم غنیشدهی ایران شدت یا تغییر جهت خاصی نداشت.
۲۴ اردیبهشت، ترامپ در مصاحبهای با شان هانیتی از فاکس نیوز، مدعی شد که تهران به او گفته که اورانیوم آنقدر دفن شده که خود ایران هم هرگز نمیتواند به آن دسترسی پیدا کند. او همچنین تلاش برای بیرون آوردن آن را بسیار دشوار توصیف کرد، زیرا چنین کاری مستلزم یک عملیات طولانیمدت در خاک ایران خواهد بود.
در این مصاحبه، هانیتی این موضوع را مطرح کرد که شاید بهتر باشد که آمریکا به جای بیرون آوردن اورانیوم ایران به فکر دفن کردن آن باشد. با این حال ترامپ خیلی هم موافق این گزینه نبود. او در این باره گفت: «نه، فکر نمیکنم این کار ضروری باشد، مگر از نظر روابط عمومی. فکر میکنم برای رسانههای جعلی مهم است که ما آن را به دست بیاوریم.»
او بار دیگر گفت که ارتش آمریکا میتواند صرفاً این مناطق را زیر نظر داشته باشد و افزود: «ترجیح میدهم آن را به دست بیاوریم. اما فعلا این منطقه را زیر نظر گرفتهایم.»
ترامپ روز بعد نیز در مصاحبهای با «برت بایر» از فاکس همین اظهارات را تکرار کرد. او گفت: «همین که اورانیوم ایران دفن شده باشد، کافی است. اما میدانید چیست؟ از نظر روابط عمومی کافی نیست...»
اما همان روز، ترامپ در گفتوگویی غیررسمی با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری «ایر فورس وان» گفت که همچنان بر این موضوع اصرار دارد که اورانیوم واقعاً به دست آورده شود.
ترامپ گفت: «با این اوصاف، من میخواهم آن را بگیرم. و آنها با آن موافقت کردند اما سپس آن را پس گرفتند. اما در نهایت با آن موافقت خواهند کرد.»
البته این اظهارات ترامپ بارها توسط مقامات ایرانی تکذیب شده است.
چرا نظرات ترامپ دربارهی ذخایر هستهای ایران این همه با هم متفاوت است؟
حال این سوال پیش میآید که چرا ترامپ دربارهی شرطهای آتشبس مخصوصا ذخایر هستهای این همه دروغ میگوید؟ چرا به نظر مشخصی نمیرسد؟ مشکل اینجاست که خود ترامپ هم نمیداند که دقیقا چه میخواهد. در واقع ترامپ بیشتر دنبال این است که مدارکی برای اثبات پیروزی خود در این جنگ جور کند. اما با توجه به تناقضگوییهای او، به نظر نمیرسد که تحویل ذخایر هستهای یا سایر موارد، خط قرمز واقعی او در مذاکرات باشد.
از همان ابتدای جنگ رمضان، اهداف ترامپ از شروع جنگ، نامشخص و اغلب در حال تغییر بودهاند. در واقع اگر فردی تمامی مصاحبههای ترامپ و مقاماتش را زیر و رو کند، باز هم بعید است که به اهداف مشخص و ثابتی از شروع جنگ برسد.
به نظر میرسد که ترامپ بدون دانستن اینکه از جنگ چه میخواهد، وارد جنگ شد. بنابراین برای توجیه اقدامات خود، صرفا به دنبال طفره رفتن و بازیهای رسانهای است.
و در پایان
با اینکه ترامپ بارها و بارها نظر خود را دربارهی ذخایر هستهای ایران تغییر داده است، مقامات ایرانی معمولا موضع ثابتی در اینباره داشتهاند. دربارهی سرنوشت ذخایر هستهای پس از جنگ ۱۲روزه، مصاحبههای چندانی انجام نشده است. اما مصاحبههای مقامات ایرانی دربارهی ذخایر هستهای معمولا بر یک نکته تاکید میکند: ذخایر هستهای ایران برای ایران است و سرنوشت آن به دولتهای خارجی ربطی ندارد.
نکتهای که معلوم نیست آمریکا چه زمانی به آن پی میبرد.
منابع:
https://edition.cnn.com/۲۰۲۶/۰۵/۲۹/politics/trump-nuclear-iran
پیام شما به ما